Querido

Abraham. Een familiekroniek die begint met een pater familias vernoemd naar een aartsvader, er zijn slechtere manieren om een stukje te beginnen. Het is daarom des te tragischer dat deze tekst moet eindigen met ene Gerard, volgens Marc Sleen de naam van de duivel. Klopt niet helemaal, maar u begrijpt waar het naartoe zal gaan.

En nee, het is geen fictieve naam, hoewel hij ondertussen in mijn hoofd bijna is uitgeroeid van individu tot stereotiepe complotdenker. Hij is ondertussen ook een beetje mijn vriend geworden, hoewel ik betwijfel dat die gevoelens wederzijds zijn.

Dankzij Gerard, een supporter van complottheorieën, ben ik op een blogartikel gestoten dat gewag maakt van tal van genealogische bijzonderheden omtrent de oorspronkelijk Sefardisch-joodse familie Querido, en meer bepaald de Nederlandse tak, Querido Holandeses.

Een aanrader. Ik had geen idee dat schijnbaar saaie genealogische teksten, met hun ellenlange opsommingen van mannen, vrouwen, kinderen uit een eerste en vaak tweede huwelijk zo boeiend konden zijn. Hoe ouder de gegevens, hoe groter de kans op sterfte tijdens het baren, trouwens. Hoe recenter, hoe groter de kans op een tweede huwelijk na het scheiden.

De eerste documenten plaatsen de familia in Portugal, vanwaar ze in de loop der eeuwen uitgezwermd zijn naar West-Europa, Noord- en Zuid-Amerika. Aangezien de familie Sefardisch-Joods is, liggen de roots waarschijnlijk in Spanje (Sefarad betekent volgens de Joodse traditie gewoonlijk Spanje). Het is niet geheel duidelijk wanneer de eerste Joden zich in het huidige Spanje gevestigd hebben.

* * *

In den beginne was David de Abraham QUERIDO (KRIDO OF CAREDO), geboren in 1701 te Hamburg, een Sefardische Jood, met roots in Portugal. Hij huwde in 1726 met Ester te Amsterdam. Ze kregen samen kinderen, en hij huwde een tweede maal na de dood van Ester. Zelf overleed hij op 14 augustus 1759.

Het blogartikel Querido Holandeses, de Hollandse Querido’s, kabbelt voort, zoals alleen genealogische teksten kunnen voortkabbelen. Er is weinig dat suggereert hoe moeilijk de joodse familie het al dan niet had in het Nederland van de 18de eeuw en later.

Natuurlijke problemen en drama’s duiken wel op in de kroniek. Kindersterfte is het duidelijkst af te leiden: Sara, geboren op 25 januari 1802, overlijdt te Amsterdam, 357 dagen oud. Jacob, een kind uit hetzelfde huwelijk, overlijdt op 18 juli 1807. Drie jaar oud, “begraven op 20-07-1807”. Overleden aan natuurlijke kinderziekte, zo meldt het artikel. Josua (1822-1825), Isaac (1825, doodgeboren), Eva (1827, twee dagen oud), Raphael (1829-1830, 353 dagen oud). Tot aan het begin van de 20ste eeuw meldt de kroniek vaak het overlijden van een kind of boorling. Een genealogische tekst heeft geen plaats voor dit onnoemelijke leed. Ons hoofd, met die overvloed aan menselijke empathie, wel.

Hoe jonger de gegevens, hoe gedetailleerder. De beroepsinformatie springt eruit. Er passeren kruiers en diamantslijpers, schoenpoetsers, sjouwermannen, werksters en koopmannen. Pettenmakers, militairen, voorzangers. Kuipers en schoenmakers. Reiziger in Damesconfectie. Op een uitzondering na, werkmensen met beroepsnamen die harde labeur suggereren.

Stilaan begint er zich in de opsomming een ander, donkerder patroon af te tekenen: familieleden geboren in het midden van de 19de eeuw en later, sterven op plaatsen die enkel maar onheil oproepen. Aaron is een Amsterdamse marktkoopman, geboren op 14 april 1859, overleden op 83-jarige leeftijd te Westerbork, op 09 januari 1943. Gracia de Baruch (1867), Grietje voor familie en vrienden, wordt 75 jaar oud, ook in Westerbork.

Westerbork, of beter, Kamp Westerbork wordt op de website van het herinneringscenter beschreven met de woorden: “tijdens de Tweede Wereldoorlog bekend als ‘voorportaal van de hel’. Het was een doorgangskamp naar concentratiekampen als Auschwitz en Sobibor.” Via Wikipedia leer ik waar Sobibór voor staat: “In tegenstelling tot Auschwitz, Majdanek en Treblinka bestond Sobibór niet uit een verzameling nevenkampen. Het enige doel was de gevangenen na aankomst in Sobibór zo snel mogelijk te vermoorden.”

Er is ook nog Esther (1887) 55 jaar, Auschwitz.
En Sara (1876) 66 jaar, Auschwitz.
Mozes (1879) 65 jaar, Auschwitz.
Cato (1907) 36 jaar, Auschwitz.
Jozef (1904) 39 jaar, Auschwitz.
Sophia (1905) 39 jaar, Auschwitz.
Abraham (1907) 37 jaar, Buchenwald.
Hans (1940) 4 jaar, Auschwitz.
Judith (1873) 69 jaar, Sobibór.
David (1907) 36 jaar, Auschwitz.
Rachel (1901) 41 jaar, Auschwitz.
Abraham (1897) 46 jaar, Auschwitz.
Hijman (1922) 20 jaar, Auschwitz.
Jacob (1925) 17 jaar, Auschwitz.
Louis (1928) 14 jaar, Sobibór.
Jacob (1899) 42 jaar, Auschwitz.
Rachel (1897) 46 jaar, Sobibór.
Isaac (1920) 21 jaar, Auschwitz.
Abraham (1921) 20 jaar, Auschwitz.
Emanuel (1924) 17 jaar, Auschwitz.
Levie (1927) 15 jaar, Sobibór.
Mordechai (1929) 13 jaar, Sobibór.
Josua (1932) 11 jaar, Sobibór.
Esther (1934) 8 jaar, Sobibór.
Mordechay (1904) 37 jaar, Auschwitz.
Hij was gemengd gehuwd en had vijf kinderen. Zijn vrouw en kinderen hebben allen gewoon thuis gewoond tijdens de bezetting en overleefden de oorlog.

Ik ben nog niet halfweg het originele blogartikel, maar ben gestopt omdat er wéér een familie vermeld werd met zeer kleine kinderen. Overleden in Auschwitz en Sobibór.

Ik wil nog drie personen vermelden. De eerste twee wil ik benaderen met het diepste respect. De derde met een vraag. Die derde heet Gerard.

Emanuel Querido (1871) opende in net voor de eeuwwisseling zijn eerste boekhandel, gaf in 1904 zijn eerste boek uit. Op 10 augustus 1915 richtte hij Em. Querido’s Uitgeversmaatschappij op. Ik citeer even:

Na de machtsovername door Adolf Hitler in het voorjaar van 1933 richtte Emanuel Querido in Amsterdam het nu wereldberoemde Querido Verlag op, de Duitstalige afdeling van zijn uitgeverij, met de Duitse uitgever dr. Fritz Landshoff als directeur. Onder zijn leiding zou Querido Verlag zich ontwikkelen tot een van de belangrijkste Exil-uitgeverijen, waar boeken konden verschijnen van voornamelijk Duitse auteurs, waarvan het uitgeven in Duitsland onmogelijk gemaakt was. In 1934, een jaar voor de eerste Penguins verschenen, publiceerde Querido de eerste zes delen van de pocketserie De Salamander, ‘een reeks van de beste oorspronkelijke en vertaalde romans’.

Emanuel (1871), 71 jaar, Sobibór.

Anna (1912), geboren te Antwerpen, overleden in Den Haag, vooraan in de tachtig. Verschillende van haar broers lieten het leven in Auschwitz. Maar het is bij haar kleinzoon dat ik wil uitkomen.

Gerard, dus. En voor die Gerard heb ik een vraag.

Beste Gerard

U contacteerde mij naar aanleiding van een blogartikel dat anderhalf jaar oud is. Een bespreking van een lezing door de Skandinavische complotbedenker Ole Dammegård . Die Skandinavische handelaar in samenzweringstheorieën verwijt de joden achter al de zogenaamde operaties onder valse vlag van de laatste decennia te zitten. Een complottheorie zonder joden wordt nu eenmaal zelden serieus genomen in dat wereldje. En als complotdenker moet u dat weten.

U ging niet akkoord met mijn observaties omtrent de lezing van de heer Dammegård in Coen Vermeerens kerk en stelde dat complotdenkers eigenlijk kritische denkers en dat mensen als mij schapen zijn.

Ik heb u dan maar aangeschreven. Toegegeven, niet al te vriendelijk, soms nogal uitdagend. Maar uit een onvoorspelbaar, wild bijennest ga je ook geen honing bekomen door het eens vriendelijk te vragen.

Gerard, u beweert in uw correspondentie met mij fier te zijn op uw joodse roots. Misschien daarom dat u mij al snel in onze relatie “nazi hond” noemde. Dat verbaasde mij en met het beetje informatie dat u mij gegeven hebt, ben ik aan het zoeken geslagen. En googelen, dat doe ik graag en niet al te slecht, als ik zo onbescheiden mag zijn. Ik ben zelfs te weten gekomen dan dat Emanuel Querido zich ergens in uw familiestamboom bevindt. U weet wel, Emanuel (1871), 71 jaar, Sobibór.

Wat u niet weet, is dat u mij op een vrij speciaal moment heeft aangeschreven. Ik ben net bezig met het lezen van een boeiende masterthesis over complottheorieën omtrent de lang verwachte overheersing door de lang verachte Joden. Ik heb los daarvan eerder deze week info opgezocht over een ver familielid dat is gestorven in een Duits kamp, toen België al bevrijd was. Ik ga al eens knikken aan zijn gedenksteen. En met een vriendin ben ik wat gedachten aan het uitwisselen over oorlog of het gebrek daaraan. Ik heb er nooit een meegemaakt. Zij wel.

En, Gerard, het is herfstvakantie hier. Anders gezegd, deze “Belgische hond” heeft zeeën van tijd om eens iets op te zoeken en een extra e-mailtje te schrijven.

Kameraad, in uw e-mails verwijst u graag naar Gerrit Herder, waarvan ik niet zolang geleden vernomen heb dat hij een ordinaire extreem-linkse complotherkauwer is. Ik dacht dat hij een ordinaire extreem-rechtse was. Een mens kan zich vergissen, hoewel het verschil nu weer niet zó groot is. Blijkbaar vindt u die Herders ideeën koosjer genoeg en hebt u weinig problemen met zijn anti-joodse geschriften. Wat hij schrijft over de bekende Protocollen van de Wijzen van Sion zou zo uit de verrotte koker van een nsb’er kunnen komen. Niet toevallig dat het nazi-opperhoofd de Protocollen vermeldde in zijn boekje met de titel Mein Kampf. En bijna op dezelfde manier. Het resultaat? Zie hoger.

Over de Protocollen gesproken, u nam terug contact met mij op via de website kloptdatwel.nl. En net onder een artikel waarin ik de jodenhaters van de Blije B bespreek en hun gebruik van een vertaling door een rabiaat anti-joods gezelschap verantwoordelijk voor De Misthoorn.

Opnieuw Wikipedia:

De Misthoorn was tussen februari 1937 en september 1942 een antisemitisch sensatieblad, dat zich ook krachtig verzette tegen de Vrijmetselarij. Het was wellicht het meest virulente antisemitische scheldperiodiek dat ooit in Nederland verscheen.”

Voor iemand die fier is op zijn joodse achtergrond, lijkt dat toch opnieuw een ongelukkig gekozen gelegenheid.

Gerard, mijn vraag. In mijn ervaring zijn er weinig of geen complottheorieën of -bedenkers die niet anti-joods zijn. Rabiaat anti-semitisme lijkt mij een wezenlijk onderdeel te zijn van de meeste samenzweringsverhalen. En dat stoot mij af. Vaak zijn ze ook niet zonder ernstige gevolgen.

Wat trekt u aan in zulke complottheorieën?

Denkt u even aan uw taalkundige groot-oom bij het formuleren van een antwoordje? Dank, kameraad.

Groeten,

Frank

Lees verder

SKEPPs Zesde Vijs: 23 oktober 2019

Op 23 oktober 2019 reikt SKEPP zijn skeptische prijzen uit. De Zesde Vijs, de tegenhanger van het paranormale zesde zintuig, wordt toegekend aan de persoon die zich het voorbije jaar verdienstelijk heeft gemaakt in het verspreiden van objectieve kennis inzake pseudowetenschap en het paranormale.

Onder de winnaars van de afgelopen jaren bevinden zich Maxie Eckert en Marc Eeckhaut van de krant De Standaard (2017), wetenschapsjournalist Dieter De Cleene van o.a. EOS (2016), Stijn Bruers (2015), Maggie De Block (2014) en Marleen Finoulst (2013).

De Skeptische Put gaat dan weer naar iemand die zich uitzonderlijk onkritisch heeft opgesteld en de popularisering van kennis en wetenschap totaal verkeerd heeft begrepen. In het verleden ging de prijs onder meer naar koppenlezers Nancy Steels en Veerle Dobbelaere van TalentTester (2017), “stralingsexpert” Jan Allein (2014) en handelaar in complotverhalen Peter Vereecke (2013).

Onze gok: Joris Meys voor de Zesde Vijs. De Skeptische Put voor tv-programma De Afspraak (één), Jan Jacobs (de klimaattovenaar van De Doorbraak) of de persoon die de redactie van Gert Late Night Peter Vereecke heeft aangepraat.

Wanneer: woensdag 23 oktober, deuren om 19.00 u
Waar: Rode Kruis-Vlaanderen, Motstraat 40, 2800 Mechelen (kaart)

Bereikbaarheid:
– Met de trein: de lokalen van het Rode Kruis liggen op 15 minuten wandelen of 1 kilometer van het station van Mechelen.
– Openbaar vervoer: een hele rits bussen stopt aan de halte Dellingstraat (op de Leuvensesteenweg) (3, 284, 285, 686). Van daar is het nog zo’n 700 meter te voet.
– Auto: de dichtstbijzijnde parkeergarage bevindt zich naast het station (Stationsparking Mechelen).

Laat op de avond

Wie denkt dat een complotfantast op tv laten spreken een goed idee is, dwaalt.
Wie denkt dat het een goed idee is om een handelaar in complotverhalen voor de camera te pleuren om er dan een skepticus tegenover te zetten, is als een pyromaan die de brandweer belt. En hoe hoger de kijkcijfers waarmee dan geschermd wordt, hoe lager het moreel besef van de bedenker. Dat het stofrestje geweten dan wel gemakkelijker onder de mat geveegd kan worden, is een bedenkelijk voordeel. Entertainment en kritisch denken, beide zijn nodig, maar voor een geslaagde mix moet men geen beroep doen op een laatavondshow.

Naast onder meer Jan Smit, Kristof Calvo en Jacky Lafon was ook de rechts-libertaire, latent antisemitische complotbedenker, notoir antivaccinatie-activist en chemtrail-spotter Peter Vereecke als gast uitgenodigd. En ja, dat van dat antisemitisme kan ik hard maken. Over deze man en zijn fantasieën heb ik in deze blog al eerder geschreven. Tot zover het slechte nieuws omtrent Gert Late Night, seizoen 6, aflevering 16.

Hoewel hij aangekondigd werd als “iemand die er 100% van overtuigd is dat de aarde niet rond is maar plat”, duurde het geen 5 minuten vooraleer Vereecke zelf toegaf dat hij zelf toch niet helemaal, of beter, “niet heilig overtuigd” was van de vorm. Los van het feit dus dat hij daarvoor de gebruikelijke platte-aardenonsens had verkondigd en daarna doodleuk verderging. Ex-CVP’er, eeuwige tsjeef.

Net zoals een ongeluk komt een complottheorie nooit alleen. Het eerste stuk ging over zijn moment van “ontwaken”, van realiseren dat niets in de wereld is wat het lijkt, namelijk 11 september 2001. Dit verhaal, een klassieker onder complotdenkers, werd ook nu weer opgesmukt met uitweidingen over het vele denkwerk, het vele onderzoek (lees: gegoogle) en de vele existentiële, alles verscheurende twijfels in die periode. Afzien dat doen ze, die complotdenkers.

De vorm van de aarde verdween al bij al snel naar de achtergrond, ten voordele van zo mogelijk nog een meer belegen en achterhaald complotverhaal, namelijk de ‘theorie’ dat Paul McCartney Paul McCartney niet is. Momenteel maakt Vlaanderens bekendste verteller van samenzweringsverhalen een bescheiden tour met een lezing over de satanische impact van de Beatles en de rol van de vermeend dode bassist en zijn vervanger in die verzonnen spookvertelling.

Terug naar de platte aarde. Opvallend waren Vereeckes missers, een traditie bij de man die eerder en elders verklaarde dat correcte informatie niet van tertiair maar van quartair belang is: het diepste gat dat men gegraven en geboord heeft is niet 10.000 meter, maar ruim 12.000 meter. Hoe dan ook, Vereecke verklaarde dat hij niets zinnigs kon zeggen over de dikte van zijn aardkorst, maar 10 km was “in verhouding niets”. In verhouding tot wat, dat liet de mistspuier vlotjes achterwege.

Zijn verhaal over de Belg Auguste Piccard die de aarde aanschouwde vanuit een voor 1934 geavanceerde luchtballon en die vertelde dat de aarde plat is, behoort tot de complotfolklore. Dat Piccard een Zwitser was, die weliswaar in Brussel heeft gedoceerd en model stond voor Hergé’s Professor Zonnebloem, en vóór 1934 zijn vluchten in de stratosfeer uitvoerde, is andermaal zo’n slordigheid die de latinist Peter ‘Ad fontem’ Vereecke kwansuis naast zich neerlegt. Zijn bronnen, zijn fontes, bestaan niet uit feiten gevonden in de secundaire literatuur, maar uit fout weergegeven verhaaltjes die hij uit een slordig werkend geheugen opdiept.

Het goeie nieuws dan: de rollende ogen van Jan Smit en de grimassen van de half-goddelijke Jacky Lafon tijdens de uitleg van slijter van complotverhalen Peter Vereecke maakten elk weerwoord overbodig. Het was duidelijk: alvast in de studio van Gert Late Night pakte de mayonaise van complotklutser Vereecke niet. De twee presentatoren hadden zich terdege voorbereid; een pluim dus voor de researcher.

SKEPP’er en moraalfilosoof Brecht Decoene was de brandweerman van dienst. Gelukkig werd hij niet tegenover Vereecke gezet, zodat een vervelend welles-nietesspelletje vermeden werd. Brecht kreeg even de gelegenheid om de complotverhalen en het complotdenken te duiden. Feilloos en nagel op de kop, zoals we dat van hem ondertussen gewoon zijn. Helaas werd hem niet genoeg tijd toebedeeld. Het entertainment waarin de zatte nonkel voorziet, primeert op het weerwoord van de verstandige criticus die verder wil kijken dan de waan van de dag of de sensatie van de avond.

Oh ja, Brecht Decoenes boek Achterdocht tussen feit en fictie, over complotdenken, blijft een aanrader.

De uitzending kan u hier integraal bekijken: https://www.vier.be/video/gert-late-night/gert-late-night-s6/gert-late-night-s6-aflevering-16. Het deel met Vereecke begint rond minuut 20.

Antivaccinatie-activisme en Facebook

“Bezoekers van Facebook en Instagram die naar informatie over vaccinat[i]es zoeken, worden voortaan gestuurd naar de website van de Wereldgezondheidsorganisatie.”

Dat meldt RTL-nieuws op 4 september 2019.

Het is niet de eerste keer dat Facebook dit tracht te realiseren.

We hebben snel even gecheckt (in het Nederlands en het Engels): Facebook reageert op “vaccinatie” en “vaccination”, Instagram (voorlopig) enkel nog maar op “#vaccination”.

vac facebook whovac insa cdc

Pinterest vs antivaccinatie-activisme (update)

Op 24 februari schreef ik dat Pinterest maatregelen had genomen tegen desinformatie van antivaccinatie-activisten (Project Gutenberg, Pinterest vs antivaccinatie-activisme):

[XX] verscheen in dezelfde week dat Pinterest, de sociaalnetwerksite die fungeert als digitaal prikbord, aankondigde om “vaccination” als zoekterm te schrappen, net omdat er te veel fake informatie van antivaccinatie-activisten in de resultaten verscheen. Een kleine domper: de Nederlandse zoekterm “vaccinatie” is niet geblokkeerd.

Dat is ondertussen opgelost.

antivac pinterest

VDAB heeft er werk van gemaakt!

Twitter is een grillig medium. Een niet aflatende stroom aan nuttige informatie, grappen, desinformatie, al dan niet bewust. En uiteraard ook mensen die sneller tweeten dan hun schaduw en daardoor de discussie niet bepaald vooruit helpen. En vandaag was ik de pias van dienst.

KoenVE, een grappige Twittermens die ik verder niet ken, postte het volgende:

Mijn reactie:

Misschien had ik toch beter de pagina waarnaar VDAB linkt rustig bekeken: de advertentie is “niet langer gepubliceerd”, dateert van mei 2018. Het ging niet over een cursus die werd aangeboden, maar een vacature bij een van de cursusverstrekkers. Kort verhaal korter: staart tussen de benen, tweet verwijderd. Ik hoop dat niemand het gemerkt heeft.

Hoe dan ook is het heel goed nieuws dat de zoekterm “bewustzijnscoach” niet meer te vinden is in de databank. Ook de term “Emotional Freedom Techniques”, die ik in februari 2019 vond in de beschrijving, levert in september 2019 geen resultaten meer op.

Tijd voor een hernieuwde zoektocht in de databank dan maar, en deze keer volgens de manier die VDAB zelf aanbeveelt en die ik beschreven heb in Online zoeken, een snelcursus van VDAB (februari 2019). Ik beperk mij ook tot de termen die ik in februari nog wél aantrof.

  • Bewustzijnscoach: 0 opleidingen gevonden!
    Eveneens niets voor EFT of Emotional Freedom Techniques, dubieuze methodes die een zware zweem van pseudopsychologische kwakzalverij rond zich hebben.
  • Doula: 0 opleidingen gevonden!
  • Energetisch therapeut: 0 opleidingen gevonden!
  • Feng Shui: deze zoekterm was in februari enkel terug te vinden in de beschrijving van een opleiding. Gelijkaardige zoektochten leverden vandaag niets op. 0 resultaten dus!
  • Fytologie: de resultaten die deze zoekterm opleveren zijn interessant. In de beschrijving wordt geen gewag gemaakt van de term “fytologie”, maar dit blijkt vervangen te zijn door de frase “farmaceutische plantkunde” (voluit: Farmaceutische plantkunde en homeopathie (apothekersassistent)).
  • Healing: 0 opleidingen gevonden!
  • Lichaamstaalexpert: idem
  • Naturopaat: 0 opleidingen gevonden!
    Homeopatie (homeopaat etc.) vind ik enkel terug in de beschrijving van ‘apothekersassitent’ (zie hoger) en ‘Se-n-se apotheekassistent’.

Ik kan zelf wel bezwaren bedenken bij deze snelle, vuile zoektocht. Ik heb enkel de termen opgezocht die bij een vorige, soortelijke poging bedroevende resultaten opleverden. Ik heb amper of niet gezocht naar alternatieve termen. De vervanging van het woord ‘fytologie’ door ‘farmaceutische plantkunde’, terwijl de zoekterm ‘fytologie’ wel een resultaat oplevert, doet vermoeden dat er mazen in het net zijn. Ik heb niet gezocht naar termen die ik een vorige keer achterwege heb gelaten. Als ik vandaag “NLP” (neurolinguïstisch programmeren) ingeef, dan gaat de kwakmeter in het rood. Ik heb via de zoekfunctie van de website zelf gezocht. Zoals vorige keer beschreven, zijn er vaak verschillen tussen de VDAB-zoekfunctie en een zoektocht via google.be. De connecties met dubieuze partners lijken er nog steeds te zijn (zie niet zozeer hier, dan wel hier: “Een cursusje grootoudercoach, iemand?“).

Maar deze keer zijn de resultaten, ondanks de restricties en bezwaren, toch hoopgevend. De overduidelijke kwak lijkt te zijn opgekuist en alvast mijn vertrouwen in VDAB is er lichtjes op vooruitgegaan. Bedankt, VDAB!

Skeptics in the Pub, seizoen twee

Volgend jaar wordt SKEPP 30, en dat zal gevierd worden. Vlaanderens skeptische vereniging maakt zich op voor een jubileumjaar en de oude reuzen van SKEPP zullen hierbij bijgestaan worden door een groep jongeren die niet zozeer de fakkel overnemen, dan wel het vuur willen helpen verspreiden.

In tussentijd starten SKEPP en de Humanistische Jongeren (HuJo), eindelijk een tweede seizoen van Skeptics in the Pub op.

Joris Meys zal op 24 september 2019 de spits afbijten. Meys is bioloog, statisticus en R-programmeur verbonden aan de Universiteit Gent, faculteit Bio-ingenieurswetenschappen. Hij zal komen praten over een onderwerp dat wel zeer hot is. Gewapend met statistieken en keiharde feiten roert hij zich beroepshalve in de discussie over de klimaatsverandering, maar ook o.m. in de klassieke media (bijvoorbeeld in Knack), en op de sociale media, zoals Twitter.

Skeptics in the Pub met Joris Meys
Wanneer: 24 september 2019, deuren om 19.30 u
Waar: De Geus van Gent, Kantienberg 9, 9000 Gent
Organisatie: SKEPP en HuJo.

Bereikbaarheid:
– Te voet: De Geus ligt vlakbij het Sint-Pietersplein, op ruim 1500 meter van het Sint-Pieterstation. Dat is een kwartiertje stappen terwijl u rustig aan het milieu kan denken.
– Openbaar vervoer: een hele rits bussen stopt aan het Museum voor Schone Kunsten (34, 35, 36, 58, 70, 76, 77, 78). Van daar is het nog zo’n 550 meter te voet.
– Auto: de dichtstbijzijnde parkeergarage bevindt zich onder het Sint-Pietersplein (P10)

Project Gutenberg, Pinterest vs antivaccinatie-activisme

pg58918.cover.mediumEerder deze week kondigde Project Gutenberg de e-publicatie aan van Alfred Russel Wallaces boek Vaccination a Delusion (1898). Project Gutenberg digitaliseert teksten die in de Verenigde Staten binnen het publieke domein vallen. Wallace is dan weer beroemd geworden door zijn briljante bijdragen aan de evolutietheorie zoals die uiteindelijk door Charles Darwin werd uitgeschreven.

Minder gekend is hij omwille van zijn geloof in allerlei dubieuze theorieën, waaronder spiritisme en zijn antivaccinatie-activisme. Vaccination a Delusion is dan ook een aanklacht tegen een artikel verschenen in de Lancet, het beroemde wetenschappelijke tijdschrift dat vaccinatie wél verdedigde.

Maar terug naar Project Gutenberg en de link naar Vaccination a Delusion die verscheen in dezelfde week dat Pinterest, de sociaalnetwerksite die fungeert als digitaal prikbord, aankondigde om “vaccination” als zoekterm te schrappen, net omdat er te veel fake informatie van antivaccinatie-activisten in de resultaten verscheen. Een kleine domper: de Nederlandse zoekterm “vaccinatie” is niet geblokkeerd.

Pinterest

Een tweede poging: terug naar Project Gutenberg en de link naar Vaccination a Delusion. Wat opvalt is de grandioze opmerking van de e-tekstbezorger van Project Gutenberg:

Transcriber’s Note: Vaccination is not a delusion. Thanks to vaccination, killer diseases such as small-pox, polio and tetanus have been more or less eliminated. The supposed link between vaccination and autism comes from one fraudulent study which actively falsified its data (BMJ 2011; 342:c7452). If you’re reading this with the aim of justifying not vaccinating yourself or members of your family, stop right there and go and read some modern-day science instead.

Uiteraard verwijst de tekstbezorger naar de affaire-Wakefield. Deze dokter pleegde onderzoeksfraude en stak de lont aan de moderne antivaccinatiegekte.

I <3 Project Gutenberg.

Wallace 02

Online zoeken, een snelcursus van de VDAB

In een vorig blogartikel had ik een lijstje opgesteld van de meest dubieuze opleidingen die aangeboden worden via de website van de VDAB. Ik ga deze lijst opnieuw onderzoeken, maar niet meer via Google, maar via de zoekmogelijkheden die de website van de VDAB aanbieden.

handlezen.jpg

De aanleiding van dit nieuw artikel is een tweet van @vdab_be, die ik deels besproken heb in het vorige artikel.

Katleen grootoudercoach 2

Voor mijn vorige artikelen heb ik louter gezocht via Google, bijvoorbeeld met de zoektermen “Bachbloessem” en “vdab”. Naar aanleiding van deze tweet hierboven heb ik mijn lijstje van meest dubieuze opleidingen door de zoekmotor van de VDAB zelf gehaald en gekeken naar de resultaten.

  • Alternatief Therapeut voor Dieren: deze opleiding lijkt niet meer in de databank te staan. Ik vind wel een cursus “Aan de slag met Dieren in de zorgsector”, georganiseerd door Centrum Voor Afstandsonderwijs. Op afstand. Dat Centrum voor Afstandsonderwijs haalde op 7 februari 2018 het vragenuurtje van het Vlaams Parlement.
  • Alternatief Voedingsdeskundige: strikt genomen vind ik deze cursus inderdaad niet meer terug in de databank. In vind wel tal van andere zeer twijfelachtige cursussen onder de noemer “voedingsdeskundige”. Mocht u benieuwd zijn hoe een voedingsdeskundige zich verhoudt tot een diëtist, dan raad ik van harte het artikel Er wordt gespeeld met de gezondheid van mensen aan (2 oktober 2014).
  • Aromatherapie: goed nieuws, niet terug te vinden via de website!
  • Bachbloesemtherapeut en Bachbloesemtherapeut voor Dieren: idem dito!
  • Bewustzijnscoach: slecht nieuws. Deze cursus wordt nog steeds aangeboden. Ik herhaal even de bezwaren die ik in een vorige post naar voren bracht.
    “Via Emotional Freedom Techniques verwerk je negatieve ervaringen en laat je destructieve gevoelens los (…)”, lezen we. Nou, dat zoeken we even op. “EFT, is een controversiële therapeutische interventietechniek gericht op desensitisatie. EFT is een van de methoden van de energiepsychologie, een van de alternatieve geneeswijzen.” (Wikipedia). Klinkt niet zo goed.
    “EFT is een vorm van emotionele acupressuur. (…) Bij EFT tik je met je vingertoppen op specifieke punten op je lichaam terwijl je je concentreert op je fysieke, emotionele of psychische pijn”, lees ik op de website van een promotor van EFT, en eerlijk gezegd, dat klinkt niet veel beter.
  • Doula: “Aan de slag als Doula/bevallingscoach (…) georganiseerd door Centrum Voor Afstandsonderwijs. We lezen verder: “Dankzij de flexibiliteit van een thuisstudie studeer je waar en wanneer je wil. Je krijgt een jaar lang begeleiding van een gepassioneerd docente en doorwinterd doula via een online platform. Deze geeft je praktijkgerichte oefeningen, uitgebreide feedback en tips uit haar carrière. Als je er klaar voor bent, leg je examen af op één van onze examenlocaties en als je slaagt, ontvang je het diploma!”
  • Energetisch Therapeut: wordt nog steeds aangeboden, “georganiseerd door Centrum Voor Afstandsonderwijs”.
  • Feng Shui: deze zoekterm leert ons vooral dat het mogelijk is om een controversiële term niet meer in de titel van de opleiding te zetten, maar om hem te verbergen in de beschrijving van de opleiding. Een les om te onthouden.
  • Fytologie: voor deze zoekterm geef ik de link naar de resultatenpagina. Interessant hier zijn de vermeldingen “Farmaceutische plantkunde en homeopathie (apothekersassistent)”.
  • Gemmotherapie: dit onderdeel van de zogenaamde Chinese Traditionele Geneeskunde staat niet meer in de databank. Via “Chinese” kom ik nog wel op een kwakcursus acupressuur. Het voordeel van de zoektocht via de website wordt duidelijk: men vindt ook zaken waar men niet op zoek naar is.
  • Handreflexoloog: bingo! “Handreflexologie is helemaal hot! Na deze hands-on thuiscursus heb jij de correcte technieken in handen om vrienden, collega´s, familie, je partner of klanten te ontstressen. In een letterlijke en figuurlijke handomdraai laat jij mensen terug bruisen van energie!” Het staat er echt, op de website van de VDAB. Om een of de andere bizarre reden wordt handreflexologie wel, maar voetreflexologie niet meer aangeboden.
  • Healing: “Georganiseerd door Centrum Voor Afstandsonderwijs”
  • Lichaamstaalexpert: ook deze opleiding wordt nog aangeboden.
  • Naturopaat: niet, voor homeopaat vind ik verschillende opleidingen terug.
  • Natuurlijke Geneeswijzen: blijkbaar niet meer in de databank.
  • Natuurvoeding: idem dito

Het dient gezegd, de resultaten van deze nieuwe zoektocht via de website lijken beter te zijn dan een zoektocht via Google. Maar heel bevredigend is dit niet: ik vind “voetreflexoloog” niet terug via de zoekmotor op de VDAB-website, maar wel via Google. En één klik later ben ik op de website van de aanbieder van de cursus (Centrum voor Afstandsonderwijs), nog een klik later kan ik mij registreren en inschrijven.

Het is natuurlijk vrij absurd om te suggereren dat men (1) niet mag googlen wanneer men naar een opleiding op de website van de VDAB zoekt, (2) dat men via Google “helaas” toch dubieuze cursussen op diezelfde website vindt, die (3) zogezegd niet meer aangeboden worden, (4) behalve wanneer me de inspanning doet om twee keer te klikken. En dit terwijl de echt absurde gevallen genre Lenormand-kaarten lezen wél helemaal verdwenen zijn! Ik kan me indeelden dat het Centrum voor Afstandsonderwijs blij is met wat lijkt op advertentieruimte op de website van de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding.

Het is ook heel bijzonder dat bepaalde opleidingen niet meer opduiken, niet via Google, en ook niet via de website, en dat sommige resultaten alleen opduiken bij een google-zoektocht. Maar om dat te begrijpen moet ik misschien eens een geschikte cursus zoeken. 

Dubieuze opleidingen en VDAB, terug in de tijd

logo_witopblauw

Vandaag vond ik tot mijn verbazing op de tafel in de lerarenkamer een kopie van een artikel uit De Tijd van 17 mei 2018, Een cursusje grootoudercoach, iemand?. Het is een striemend opiniestuk van een een tiental academici en experts. Meer bepaald van Katleen Gabriels (assistant professor filosofie en ethiek TU Eindhoven), Frederik Anseel (professor organisatiepsychologie King’s College London), Johan Braeckman (hoogleraar wijsbegeerte UGent), Gustaaf Cornelis (lerarenopleiding VUB), Ann Dooms (professor wiskunde VUB), Wouter Duyck (voorzitter opleiding psychologie UGent), Jimmy Koppen (wetenschappelijk medewerker geschiedenis VUB), Patrick Loobuyck (moraalfilosoof UA en UGent), Jean Paul Van Bendegem (hoogleraar wijsbegeerte VUB), Bart Van Kerkhove (professor wetenschapsfilosofie VUB en UHasselt) en Sylvia Wenmackers (wetenschapsfilosoof KU Leuven).

Om een of andere reden is dat stuk mij toen jammer genoeg volledig ontgaan, hoewel ook de nieuwswebsite van de vrt er een artikel aan gewijd heeft en Katleen Gabriels in de vrt-studie het opiniestuk kon toelichten. Zij begon met het te duiden als “een aanklacht tegen wanpraktijken van privéscholen”, hoewel ze dat laatste snel corrigeerde; het zijn “ondernemingen”. Enigszins modieus maar raak werd het samengevat als “fake education”.

Enkele citaten uit het opiniestuk (De Tijd, 17 mei 2018), dat trouwens zeer lezenswaardig én nog steeds actueel is:

Het afstandsonderwijs heeft honderden cursussen in de aanbieding. Talen en hobby’s, maar net zozeer bachbloesemtherapie, handlezen of grootouder­coaching. Deze privéscholen benadrukken dat ze gegarandeerde kwaliteit bieden. Al te vaak komen wij uit bij ‘docenten’ die zelf geen relevante opleiding genoten.

Een beetje verder lezen we:

In het Vlaams Parlement bond Ann Brusseel (Open VLD) de kat de bel aan. In De Tijd klaagde Frederik Anseel de wanpraktijken van coaches, vaak opgeleid aan zulke scholen, aan. En De Morgen berichtte recent over misleidende handelspraktijken door deze privéscholen. Test-Aankoop sprak zelfs over een structureel probleem na meerdere klachten te hebben ontvangen.

Onder het kopje VDAB, want blijkbaar gaat het over toenmalige (en huidige partners) van deze Dienst van de Vlaamse Overheid, lezen we dan het volgende:

Deels situeert dat probleem zich ook op het niveau van de VDAB. We zouden hopen dat de opleidingenzoeker op de site op zijn minst naar hogescholen of universiteiten verwijst. Probeer het zelf en geef ‘psychologie’ in als zoekterm op de website van de VDAB (via ‘Zoek een opleiding’). Uit de resultaten haalden we er 22 met letterlijk ‘psychologie’ in de titel: stuk voor stuk georganiseerd door NHA, Centrum voor Avondonderwijs of Laudius. Dit is geen onderwijs. Dit is business.

Ik zwier verbouwereerd dit artikel op Twitter in een bescheiden draadje, ik druk mijn verbazing uit over het feit dat deze malaise van schandalige opleidingen al zo lang duurt en ga terug werken.

Katleen grootoudercoach.jpg

De reactie van de VDAB laat niet op zich wachten. Deze keer is het niet de woordvoerder die reageert, maar @vdab_be zelf. Ook nu bekruipt mij het gevoel dat de communicatie vanuit de VDAB zéér bevreemdend is:

Katleen grootoudercoach 2

Wat ik meen te leren uit deze tweet.

Ten eerste leer ik dat, als ik online wil zoeken naar een opleiding die wordt aangeboden op de website van de VDAB, ik Google niet mag gebruiken. Ik moet blijkbaar de zoekmogelijkheden raadplegen die op de website van de VDAB aangeboden worden. Want zo werkt het internet, natuurlijk. Google brengt mij naar resultaten op de website van de VDAB die ik van de VDAB niet mag interpreteren als geldige resultaten. Ik kom hier later op terug.

Ten tweede: andermaal reageert @vdab _be in de tweet van 12 februari 2019 op het meest absurde voorbeeld uit het opiniestuk van mei 2018, namelijk op de cursus handlezen. En inderdaad, deze cursus wordt niet meer aangeboden. Dit hebben we ook gezien naar aanleiding van de commentaar van Eos, zoals vermeld in een vorig stuk. Dieter De Cleene vernoemt in zijn stuk “‘Kaartlezer, een beroep met toekomst!’ VDAB gaat opleidingen op de website kritisch doorlichten” (16 januari, 8 maanden na het opiniestuk in De Tijd) een cursus tarotkaartlezen en net die ronduit idiote opleiding verdwijnt dan prompt uit de databank. Ik leer hieruit dat alvast de meest dubieuze opleidingen die vermeld worden in de titel of in het stuk, de meeste kans maken om te verdwijnen uit de databank.

Ten derde: de verwijdering van kwakcursussen zoals Bachbloessem voor dieren, Lenormand kaartenlezen etc. leidt enigszins de aandacht af van de echt ernstige gevallen. Over de opleidingen met ernstigere implicaties, bijvoorbeeld de opleiding kindercoach, wordt met geen woord gerept. Ik citeer opnieuw uit het opiniestuk van Katleen Gabriels e.a.

En wat dacht u van kindercoach? Twaalf lessen, 549 euro bij het Centrum voor Avondonderwijs. Stage of relevante vooropleiding uiteraard overbodig. Na twaalf lessen, inclusief over traumaverwerking, mag de cursist een eigen praktijk starten. Ouders met een kind met gedragsstoornissen laten zich door de kindercoach een rad voor de ogen draaien. U zult de namen van de coaches waarschijnlijk niet tegenkomen op compsy.be, waar alleen erkende psychologen geregistreerd staan.

Meer nog, een snelle zoektocht via de website van de VDAB leert mij dat die opleiding van Kindercoach nu nog steeds wordt aangeboden door een partner die in het opiniestuk van acht maanden geleden gebrandmerkt wordt als een onverantwoorde opleiding aangeboden door een instantie die “fake education” verzorgt”.

Ik begrijp trouwens nu pas te volle deze reactie op twitter:

kindercoach

Maar ik leer tot slot uit de tweet van de VDAB dat het na Katleen Gabriels artikel acht maanden geleden allemaal niet zo dringend is. De VDAB tweette op 12 februari dat het een #workinprogress is. En nu wordt nog steeds beweerd dat de VDAB “dit in de gaten (blijft) houden“, dat ze “intussen aan een strenger kwaliteitskader (werken)” en dat ze het nog steeds kritisch aan het bekijken zijn. En dat terwijl de partners die aangeklaagd worden in het opiniestuk hun dubieuze opleidingen blíjven aanbieden via de website van de VDAB. #workinprogress oft #NotFrikkingUrgentAtAll?