Altmed in het land van de ayatollahs, deel 5

Of kwakzalverij en alternatieve medische behandelingen een monopolie van de Iraanse geestelijken is? Natuurlijk niet. Bepaalde segmenten van de betere middenklasse mogen dan hun al dan niet esthetisch geopereerde neus ophalen voor alternatieve geneeskunde op z’n moellahs, geïmporteerde kwakzalverij en esoterie uit het westen, oosten en pseudo-oosten zijn in hun kringen dan weer razend populair.

Online verkopers daarentegen lijken op alle mogelijke paarden te wedden en mixen in hun verkooppraatjes oosterse en westerse ideeën, lokale en internationale tradities, Indische chakra’s en de islamitische overlevering.

Bij onze zoektocht naar ‘rode suiker’ (zie vorig deel) stootten we op meerder websites zoals beytoote (witte nacht, vergelijk met nuit blanche).

De rubriek ‘gezondheid en hygiëne’ van dit allround e-magazine is een goede introductie in de wereld van de alterneuterij. Naast advertenties voor orthodontisten en esthetisch-plastisch chirurgen (de oranje kaders), vinden we ook links naar verkopers van supplementen (blauwe kader en volgende afbeelding), uitleg over tal van ‘natuurproducten’ (groene kader).

Plastisch chirurgen, verkopers van kwakzalverij en esoterie: u dacht toch niet dat dit alleen in België een succesformule zou zijn?

De informatie in het rode kader bevindt zich eerder in de marge van ons onderwerp. Niet dat het een al te grote verrassing mag zijn, maar de website toont aan dat ook in Iran alterneuterij en andere pseudowetenschappen verweven zijn. De twee afbeeldingen links leiden naar astrologische websites. De twee afbeeldingen rechts zijn de Iraanse varianten van orakelboeken als de I Tjing.

Bij Hafez-waarzeggerij wordt een willekeurig vers gekozen uit het oeuvre van Perziës grootste dichter en ‘geïnterpreteerd’ naargelang de persoon en de situatie. Vaak wordt het eerder beschouwd als een woorden- en betekenisspel door de deelnemers dan als een ernstig te nemen orakel, zeker in de periode rond nieuwjaar. In verschillende steden klampen straatkinderen toeristen aan om tegen een handvol centen zo’n willekeurig vers te laten kiezen door een parkiet. Bij “estekhareh met de Koran” duidt het toeval een vers uit de Koran aan. Geen veelkleurige parkieten hier, wel moellahs in zwart-wit. Wat de resultaten betreft een verwaarloosbaar detail.

* * *

De website health.tosinso.com, die immuun lijkt te zijn tegen automatische vertalingen, biedt een staalkaart aan cursussen. Naast opleidingen traditionele, Iraanse geneeskunde worden er ook lessen aangeboden in verband met traditionele Chinese geneeskunde, de ayurvedische traditie, de temperamentenleer enzovoort.

De man achter de website is geen geestelijke, maar wel een onderzoeker op het gebied van de traditionele islamitische geneeskunde. Hij verwijst graag naar de gebruikelijke mix van traditionele geneeskundeteksten, hadiths over medische onderwerpen en het gebruik en archivering van medicinale planten en hun werkingsmechanismen in de moderne en traditionele geneeskunde. Maar eerder dan élke vorm van kwakzalverij te beschrijven, laat staan van alle wellness- en lifestyle fenomenen waaronder vijftig tinten yoga, meditatie en ‘chakrakunde’ die gangbaar zijn in hedendaags Iran, pikken we er twee uit die een idee geven van de overeenkomsten en verschillen met de westerse altmed-tradities.

* * *

Water schudden

We beginnen bij de officiële website van de Iraanse Homeopathische Associatie (IHA). Homeopathie is ook in het land van de ayatollahs razend populair. Deze kwakkelgeneeskunde werd zo’n 25 jaar geleden in Iran geïntroduceerd door ene dr. Mirzazadeh, een Iraans-Duitse arts.

In 1995 erkende de Hoge Evaluatieraad van het Ministerie van Volksgezondheid en Medisch Onderwijs homeopathie als een behandelingsmethode. Drie jaar later werden vanuit het ministerie van Volksgezondheid onderwijsinstructies uitgevaardigd. De IHA werd in 2002 opgericht. “Het is een niet-gouvernementele non-profitorganisatie die haar activiteiten heeft gewijd aan de ontwikkeling en bevordering van homeopathie”, lees ik op de website. De vereniging werkt op gespecialiseerde gebieden van wetenschappelijk en educatief onderzoek. Het mag geen verrassing zijn dat de bestuursleden stuk voor stuk een dokterstitel voor hun naam hebben staan.

De claims die gemaakt worden op de website kan u waarschijnlijk zelf raden, de overdrijvingen en de kromme logica, het beroep op vaag wetenschappelijk onderzoek ook. Verwijder de referenties naar lokale toestanden en een (toegegeven, betere) vertaling kan u zo op een doorsnee Euromese pro-homeopathiewebsite plaatsten. Enkele citaten:

Homeopathie wordt momenteel gebruikt in de behandelingsnetwerken van veel ontwikkelde landen van de wereld als een van de belangrijkste methoden voor de behandeling van acute en chronische ziekten en heeft academische opleidingsfasen.

En:

Een van de belangrijkste symptomen van paracetamolvergiftiging is koorts, en in de geneeskunde wordt paracetamol gebruikt om een patiënt met koorts te behandelen. Dit is ook een homeopathisch middel. Daarom, hoewel paracetamol is geclassificeerd als een koortswerend medicijn, is het gebruik ervan bij koorts een homeopathisch middel.

En:

Overmatige verdunning van homeopathische middelen is controversieel en heeft sommige critici ertoe gebracht te beweren dat homeopathische middelen niet effectief zijn. Geloofwaardig onderzoek naar lichaamscellen toont aan dat ultra-verdunde homeopathische geneesmiddelen cellulaire reacties kunnen veranderen.

Het volledige artikel vindt u hier.

Interessanter is een aankondiging voor het eerste Iraanse Congres voor Positieve Psychologie, ofte een workshop homeopathische psychotherapie (september 2019). In de lijst met onderwerpen vinden we ‘kwantummechanica’ en ‘kwantumgeneeskunde’, ‘vitale kracht’, het sine qua non van de alternatieve geneeskunde. Het valt niet uit te maken of ‘de opkomst van trillingspatronen op persoonlijkheidslagen’ nu een slechte vertaling is of niet; de originele zin in het Perzisch is óók nonsensicaal.

Eigenaardig genoeg figureert hier ook de vier-sappenleer van Galenus, die we in een eerder deel van deze reeks waren tegengekomen. Tijdens het congres werd blijkbaar die humorenleer gecombineerd met de zogenaamde miasmatheorie. Deze pseudowetenschap stelt dat slechte lucht, bijvoorbeeld de stank van rottende materie, de verhoudingen tussen de vier menselijke sappen, humores, kan beïnvloeden, uit balans kan brengen en dus ziek maken. De naam malaria (letterlijk slechte lucht) herinnert nog aan deze ondertussen achterhaalde wetenschappelijke theorie.

Onderaan op de affiche herkennen we het logo van een organisatie van studenten in de wetenschappen (derde van links) en het logo van een universitaire faculteit psychologie. Deelname aan de workshop levert een certificaat op, dat wordt uitgereikt door “de Wetenschappelijk Secretaris van het Congres met het logo en embleem van de Faculteit Educatieve Wetenschappen en Psychologie van de Shahid Beheshti Universiteit, de Organisatie voor Psychologie van de Islamitische Republiek Iran en de Iraanse Vereniging van Klinische Psychologie van kinderen en adolescenten”. De Shahid Beheshti Universiteit geldt in Iran als een van de academische topinstellingen.

De conclusie van het wetenschappelijk aandoend artikel Homeopathy satisfaction in Iran (2014) concludeert dat homeopathie effectief én goedkoop is:

After using homeopathy for several years, patients’ satisfaction was found to be still high. Shifting the area of satisfaction from general health to relief of symptoms could be related to physicians’ experiments for remedy selection. Scientific centers should do more surveys about the effectiveness of homeopathic treatment. Integration of homeopathy with medicine may bring in more success at less cost. It seems rational to support homeopathy as an effective practice. (Mijn nadruk)

Uiteraard is er ook tegenwind. Bij wijze van voorbeeld een no-nonsense artikel van ene dr. Touraj Nayernouri, verbonden aan de Academy of Medical Sciences of the I.R. of Iran: Homeopathy, Ritual and Magic (2017). Met het ritueel bedoelt hij de urenlange consulatie, de magie is het homeopathie is middel dat al placebo fungeert. Zijn conclusie:

The hope is that science and logic will prevail and we might be able to discard superstitious alternatives and a rational system of information processing might replace our evolutionarily acquired suggestibility and its irrational consequences.

Helende stenen

Iran is de derde grootste leverancier van (half)edelstenen en decoratieve stenen, na India en Brazilië. Wereldberoemd is firoezeh. Wij kennen het onder de naam van het land waar ze verkocht werden aan Europese handelaars: turkoois. Mochten we alle (Iraanse) bronnen geloven die helende eigenschappen toekennen aan die stenen, dan zou Iran ook een van de gezondste en gelukkigste landen ter wereld zijn. Het zou ons veel opzoek- en schrijfwerk bespaard hebben.

Ook hier weinig verrassingen, wel enkele andere accenten. Zoals ongeveer elke verkoper van alternatieve geneeskunde en pseudowetenschap, blijft de verwijzong naar (vaag) wetenschappelijk onderzoek de ultieme betrachting. Uiteraard blijft het niet daarbij: er wordt eveneens beroep gedaan op geschiedenis, religie en traditie om klanten te overtuigen van de helende kracht van stenen, mineralen en kristallen. Op verschillende websites passeren de usual suspects de revue. Een voorbeeld:

Steentherapie is geen nieuwe wetenschap en wordt al sinds de oudheid in het menselijk leven gebruikt. In het oude Iran, India, China en Rome waren artsen zich ook bewust van de genezende eigenschappen van stenen. In Iran kunnen we Ibn Sina noemen [Avicenna] die de eigenschappen van edelstenen gebruikte voor genezing. De meest waardevolle en belangrijkste boeken over de Iraanse edelsteenkunde zijn het boek Al-Jamahir Fi Al-Jawahir van Abu Rihan al-Biruni.

Dat bepaalde stenen en minerale worden gebruikt in al dan niet medische technologie, is ook voor de Iraanse zelfverklaarde experts een bewijs dat bepaalde “stenen magnetische en helende eigenschappen hebben”.

De auteurs op de website sangshenas.com gebruiken verder ook een (verkoops)truc die we ook vaak op Vlaamse spirituele beurzen horen: wíj kennen onze business, wíj zijn de echte connaisseurs, die anderen daar zijn oplichters die onze eerlijke handel ondermijnen.

Helaas zien we tegenwoordig in ons dierbare land verschillende interpretaties over de verbazingwekkende en helende eigenschappen van stenen en edelstenen. Sommige mensen beweren de genezende eigenschappen van stenen te kennen door een bedrijf te starten.

Niet getreurd: als de stenen worden gebruikt in overeenstemming met hun specifieke fysische en chemische eigenschappen en weg van bijgeloof of fraude, dan kunnen ze worden gebruikt in de medische en gezondheidswetenschappen, aldus de website.

Maar dat heeft een keerzijde: net omdat stenen helende en genezende eigenschappen hebben, kunnen ze door hun complexe chemische formules giftige en zelfs dodelijke stoffen en elementen bevatten. “In feite is edelsteentherapie een academische wetenschap en alleen specialisten op dit gebied mogen deze wetenschap gebruiken”, besluiten ze hun hoofdstuk over fraudeurs en confabuleurs. Om verder te gaan met relatie tussen stenen en chakra’s (rode kader).

Het dient gezegd, de mensen van de website sangshenas.com geven aan dat steentherapie uiteindelijk een complementaire therapie is: “een van de belangrijkste principes is dat de therapeut niet het recht heeft om de de reguliere therapie van de patiënt en de voorgeschreven reguliere medicijnen aan te passen.” Ondanks alle nonsens getuigt dit toch van meer ethisch inzicht dan men doorgaans op soortgelijke websites aantreft.

Als we kijken naar Irans beroemdste steen, turkoois, dan merken we dat de lijst van helende eigenschappen schier oneindig is, zoals het ook in deze regio van de kwakzalverij betaamt. De absurde, disparate opsomming van alle vermeende positieve eigenschappen heeft de edit niet gehaald, maar ze kunnen in de gebruikelijke categorieën opgedeeld worden.

De steen zou helpen bij lichamelijke klachten, al dan niet in combinatie met de juiste chakra. Vooral oog- en keelaandoeningen zouden er wel bij varen. De steen helpt tegen vergiftigingen allerhande, ook bij insecten- en slangenbeten. Het is antiviraal én antibacterieel. Bij mentale problemen biedt turkoois eveneens soelaas: depressie, nervositeit, angst en waanzin.

Een stapje verder, het spirituele: turkoois zorgt voor vreugde en vitaliteit, absorbeert positieve krachten en verwijdert negatieve, schadelijke en storende krachten en trillingen van mensen.

Het grotere plaatje komt ook in het vizier: de steen beschermt tegen rampen, ongelukken en auto-accidenten. Wat eerlijk gezegd nodig is in Iran. Verder creëert het een gevoel van liefde, genegenheid, wetenschap en kunst bij mensen. Het beschermt de mens tegen elektrische schokken, slechte meningen en moord en gedood worden. Het beschermt ook tegen verdrinking, hoewel men in dit geval onduidelijk is over de dosis.

Maar ook hier ontbreekt het religieuze niet en verwijzen de auteurs naar verschillende hadith en vertellingen over de Profeet, de engel Gabriël, Imam Sadegh, Imam Hadi. In die vertellingen en hadith wordt verwezen naar voorkomen van armoede, “een effectief kind creëren”, verhoorde gebeden e bevrediging van God weet welke behoeften.

Een website als sharafonline.ir geeft een even absurde lijst van vermeende positieve eigenschappen, maar legt dan weer de nadruk op de religieuze overlevering en de hadith. Bij een andere steen, een zogenaamde Sharaf al-Shams (ongeveer ‘nobelheid van de zon’) wordt in de FAQ de vraag beantwoord of de steen ook in islamitische geschriften vermeld wordt. Ik zal u niet in spanning houden, maar het antwoord is een volmondig ‘ja’, gevolgd door een lange opsomming.

* * *

Of ik een conclusie heb, een uitleiding? Niet echt. Zou men de islamitische elementen uit de online teksten schrappen, dan is het verschil met Engels- of Nederlandstalige websites zeer klein. Altmed-speak is zeer internationaal, altmed-verkopers gebruiken dezelfde technieken en argumenten. Dezelfde (kromme) redeneringen, hetzelfde beroep op een weliswaar ander glorieus verleden. Flirt men op een westerse website met een Griekse filosoof of een middeleeuws genie, dan zal een doorsnee Iraanse online verkoper een of andere Imam of theologisch auteur vermelden. Af en toe de Profeet Himself.

* * *

Ook nu wil ik Neda Nasrabadi bedanken voor de hulp bij het zoeken van online materiaal en het bijwerken van de automatische vertalingen. Mede door haar hulp heb ik het oorspronkelijke plan om drie korte stukjes over kwakzalverij in Iran mogen uitbreiden tot vijf steeds langere lappen tekst. Kheili mamnoen, Neda djaan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Protected by WP Anti Spam