Thomas More Hogeschool en homeopathie

Vrijdag 7 juli 2017, een uur of 10 ’s morgens. Wetenschapsfilosoof en SKEPP’er Maarten Boudry vraagt via Twitter of de Katholieke Universiteit Leuven het normaal vindt dat hun partner, de Thomas More Hogeschool, permanente vorming en nascholingen homeopathie aanbiedt.

Onderstaande screenshots van de website http://www.thomasmore.be werden op diezelfde dag genomen en geven een idee van de inhouden.

Thomas More 1

Thomas More 2

Bij de lesgevers vinden we Anne Vervarcke terug, oprichtster van het Centrum voor Klassieke Homeopathie te Leuven. Van haar hand verscheen o.a. het boek 250 jaar na Hahnemann (Academia Press, 2005). In dit boekje schetst zij niet alleen de evolutie van het gebruik van geschud water sinds Hahnemann, maar zet ze zich ook nog eens af tegen de medische wetenschap, het newtoniaans wereldbeeld en het “troosteloze” neodarwinisme, dat volgens haar enkel kan leiden ofwel tot volledige losbandigheid ofwel tot zelfmoord (p. 9). In de kwantummechanica, oh verrassing, meent ze dan weer wel genoeg aanwijzingen te vinden die de beginselen van de homeopathie zouden ondersteunen.

Ook Dieter Decleene van het populariserende wetenschapstijdschrift EOS mengt zich in het Twitter-debat. Hij geeft de tip mee om zeker ook de website Klassieke homeopathie van Goedele De Nolf te bezoeken, een andere lesgeefster. Zij raadt o.a. homeopathische PC-middelen (Pill Source Resonances, PC Remedies) aan tegen o.a. aids, alcoholisme, kanker, lepra, lupus, sydroom van Down en “old age”, ouderdom. De volledige lijst vindt u hier terug.

De Nolf, zo leert ons dan weer de website van het CKH, is een  Bio-ingenieur in de Landbouw en Milieu-Economie en als Geaggregeerde voor het Onderwijs in de Toegepaste Biologische Wetenschappen aan de KULeuven. Vanaf 2001 volgde ze de opleiding Klassieke Homeopathie aan het CKH. Sinds november 2004 werkt ze in een groepspraktijk. In juni 2013 nam ze het roer van het CKH over. Ze startte in 2014 de opleiding vroedkunde aan de KHLeuven met de bedoeling het klassiek medisch kader en haar holistische visie te verzoenen en te integreren in haar werk.

Hilde Vanthuyne (1969) studeerde pedagogische en psychologische wetenschappen aan de KU Leuven en culturele agogiek aan de VUB. Ze volgde eveneens een lessenreeks Klassieke Homeopathie aan het Centrum voor Klassieke Homeopathie (CKH) en aan de School Voor Homeopathie. Ze werkte ze als woordvoerster van de Liga Homeopathica Classica en als Kamerlid binnen het ministerie voor volksgezondheid intensief mee aan de wetgeving op de homeopathie (Wet Colla). Ondertussen is ze al 11 jaar verbonden aan de Thomas More Hogeschool Campus Lier, waar ondertussen al ettelijke jaren (bij- en na-)scholingen homeopathie voor zorgverstrekkers worden gegeven.

Terug naar Twitter. Steeds meer mensen mengen zich en even verschuift de discussie naar de mutualiteiten. De Associatie KU Leuven, naar eigen zeggen “een netwerk van kwaliteitsvolle hogeronderwijsinstellingen verspreid over Vlaanderen en Brussel” en dus de koepel waartoe Thomas More behoort, mengt zich niet.

* * *

Vrijdag 7 juli 2017, een uur of vijf ’s avonds. MarCom Director @ Thomas More University College, Martine Taeymans, reageert verbouwereerd via Twitter en zorgt er meteen voor dat de webpagina met de aankondigingen off line worden gehaald. Waarvoor dank, veel dank.

Het weghalen van een pagina is natuurlijk niet hetzelfde als het weggommen van een “fabel” als homeopathie uit een opleiding enerzijds en het aanbieden van “evidence based onderwijs”, waarvan STEM-passionata Martine Taeymans een fervente voorstander lijkt te zijn, anderzijds. Maar haar snelle en kordate ingrijpen doet het beste vermoeden.

Wordt hopelijk niet vervolgd.

* * *

Geen vervolg, wel een update en eentje die doet vermoeden dat de twitteractie van Maarten Boudry een wel zeer positief gevolg zal hebben:

Algemeen directeur van Thomas More Machteld Verbruggen is duidelijk en formeel, waarvoor trouwens eveneens dank, heel veel dank:

The Food Babe: postergirl voor chemofoben

old_teacher“Als je het ingrediënt niet kan spellen of uitspreken, dan eet je het beter niet op.”

Zou u dit voedingsadvies accepteren van mij, oud-germanist en ex-boekenverkoper, en onderstaand voedingsproduct opeten? Ik vermoed van niet. Waarschijnlijk gaat u zich zelfs afvragen of ik wel geschikt ben voor mijn huidige job als leraar Nederlands.

*  *  *

food babe“When you look at the ingredients, if you can’t spell it or pronounce it, you probably shouldn’t eat it.”

Maar wanneer deze slogan vergezeld is van een stralende tandpastaglimlach die zich situeert in een mooi snoetje van een zelfverklaarde voedselactiviste en gezondheidsfreak, wie is dan nog bereid om dit advies even kritisch te evalueren?

*  *  *

Doe de test: kan u alle ingrediënten uitspreken en eet u dan de hele mik op?

chemische banaan a

*  *  *

old_teacherWaar waren we? Ja, kritische evaluatie. Ondanks de wurgende deadlines zou dit toch een vast en vertrouwd ingrediënt mogen zijn voor gedegen journalistiek. Helaas niet voor de Vlaamse journalisten Fernand Van Damme De ‘Food Babe’ lost het mysterie op: dit zit er in bier (De Morgen, 16 juni 2014), Sebastien Rousseau ‘Food Babe’ legt AB InBev over haar knie (De Tijd, idem) en ene rdc ‘Food Babe’ dwingt AB InBev op de knieën (Het Nieuwsblad, idem). Blijkbaar werken reeënogen groot en bruin op het vermogen om kritisch te denken. En neen, ik denk niet dat ik hier de seksistische toer opga door te verwijzen naar het uiterlijk van The Food Babe. De vrouw speelt haar schoonheid uit en maakt er een handelskenmerk van (met de nadruk op handel), waarmee ze zich plaatst naast die andere activiste die het niet zozeer moeten hebben van haar expertise maar van de looks, Nomi Carmona’s Babes against Biotech.

De drie journalisten wijzen terecht op de groeiende kracht van bepaalde bloggers en gebruikers van de sociale media. Zij leggen ook uit dat ze lijsten met álle ingrediënten verkiezen, en terecht. Maar zij laten het in hun artikels na om de figuur van The Food Babe te duiden.

The Food Babe, a.k.a. Vani Hari, is dus een Amerikaanse blogster die zichzelf de taak heeft opgelegd om de gevaren van de voedingsgiganten aan de kaak te stellen. Daarbij spitst ze zich toe op al dan niet volledige lijstjes met ingrediënten. Voor u denkt “klinkt goed”, wil ik u nog één detail meegeven dat alle drie de journalisten vergeten te vermelden. Wat Hari níet heeft, is namelijk enige achtergrond als diëtiste, chemicus of iets dat ook maar in de buurt komt van voedsel+deskundigheid of chemie+deskundigheid. Met andere woorden, zij is evenzeer een expert in de samenstelling van voeding als u en ik specialisten zijn in de samenstelling van de atmosfeer van exoplaneet MOA-2011-BLG-322L b. Dit belet journalist Van Damme niet om Hari’s halfbakken argumenten als “nutritioneel verantwoorde degens” te klasseren.

*  *  *

food babeMaar het dient gezegd, op relatief korte tijd heeft Hari het inderdaad gemaakt in het land van digitale berichten én van digitale betalingen. Want naast haar schrijfwerk runt mevrouw ook een online shop, waarin ze tal van producten verkoopt, van glazen bokalen en mixers over bio-shampoos en bio-lotions tot ipod-shuffles en Ezekiel 4:9 Organic Sprouted Grain Pasta toe. En dat moet gepromoot worden, daarvoor is aandacht nodig.

En die krijgt ze op een even simpele als geniale manier. Haar werkwijze en manier van argumenteren is even eenvoudig als doorzichtig. Neem een ingrediënt, zoek op of het schadelijk zou kunnen zijn, negeer daarbij het idee dat schadelijkheid afhangt van de dosis — en dat wisten de internetloze middeleeuwers sinds Paracelsus al — en trek dan alle registers én die bek blinkend witte tanden open.

*  *  *

old_teacher

Wat zij uit haar koker tovert, is heel makkelijk te illustreren aan de hand van amylose, een chemisch stofje waarvan de naam, geef maar toe, u toch een beetje angst inboezemt. Amylose, dus, (C6H10O5)n, is een onderdeel van amylum, wat u terugvindt in allerhande producten, waaronder tal van voedingsmiddelen die u nu, op dit eigenste moment, onder uw dak heeft staan. Gevaarlijk? Ach, het kan dermatitis veroorzaken en af en toe ontploft het zaakje.

Echt waar. Wees blij dus dat u nog dak boven uw hoofd hebt!

Maar waarschijnlijk valt u niet voor het simplistisch gebazel van een eerder norse germanist. En terecht. Er zijn weinig redenen om nu in paniek te bellen en uw zak met patatjes, blikje maïs of zo goed als elk product met zetmeel (want daarover gaat het) te laten ontmijnen. Ze gaan daar niet mee lachen, daar bij DOVO.

Oh, ik hoop dat mijn voorbeeld hierboven hout snijdt en dat u inderdaad geen instabiele, explosieve chemicaliën die huiduitslag kunnen veroorzaken, in uw keukenkast hebt staan.

*  * *

food babe

En dit is nu precies wat The Food Babe doet, tot groot jolijt van collega’s als Mike Adams, Dokter Oz, en Alex Jones, de Kwik, Kwek en Kwak van het Amerikaanse alternatieve circuit. Maar tegenwoordig ook van CNN, The New York Times en, iets bescheidener, De Tijd:

Zo schrapte broodjesketen Subway uit zijn sandwiches een chemisch product dat wordt gebruikt bij de productie van yogamatten. (De Tijd, de nadruk die op een alarmerende manier moet suggereren hoe schijnbaar absurd het is om een bepaalde chemische component, meer bepaald azodicarbonamide, in twee uiteenlopende eindproducten aan te treffen, zonder dat hij uitleg geeft over wat, hoe en waar, is van de journalist. )

We gaan hier niet te veel plaats wijden aan een artikel dat de zaken nuanceert, maar u vindt het hier, het is van Steven Novella en het begint met “This is the worst example of pseudoscientific fearmongering I have seen in a while, and that’s saying something.” Ook Hank Campbell, auteur van Science Left Behind en blogger op Science 2.0, spaart de grote woorden niet. In de context van haar bieravontuur heeft hij het over “Beer McCarthyism“.

*  *  *

old_teacher

“Kortom, drie kritiekloze berichten over een leep wicht dat ten strijde trekt onder het motto ‘Als je het niet kan uitspreken of schrijven, dan zou je het niet moeten opeten’, een slogan die resoneert bij steeds meer chemofoben”, las ik elders.

Ik kan het niet beter samenvatten. 

*  *  *

Oh ja: smakelijk! En neem eens een kijkje op de websites Food Hacks, waar ik de banaan gevonden heb, met tal van andere vruchten, en op Sense about Science, die info geven over chemicaliën. En over doses vindt de leek, net zoals mij, genoeg informatie in Steven Gilberts boek A Small Dose of Toxicology.

chemische banaan

Zomerschool Kritisch Denken 2015: Katleen Gabriels

Katleen Gabriels over de (on)betrouwbaarheid van het internet. Katleen legt uit wat de kenmerken zijn van betrouwbare online bronnen.

Zomerschool Kritisch Denken 2015 werd georganiseerd door Johan Braeckman en Skepp Educatief, een werkgroep van SKEPPJonatan Lyssens verzorgde de opnames.

Zomerschool Kritisch Denken 2015: Brecht Decoene

Brecht Decoene over complottheorieën en hoe deze (niet) te ontkrachten.

Zomerschool Kritisch Denken 2015 werd georganiseerd door Johan Braeckman en Skepp Educatief, een werkgroep van SKEPPJonatan Lyssens verzorgde de opnames.

Verkeerde signalen

zendmastDe krant Het Laatste Nieuws wist vandaag, 13 juni 2014, te melden dat de stad Gent wifi bant uit kleuterscholen en crèches (Geen wifi in kleuterscholen). Volgens de schepen voor Onderwijs, Opvoeding en Jeugd Elke Decruynaere (Groen) heeft internet voor zulke jonge kinderen geen enkel nut. Lijkt mij een zéér verdedigbare positie, waar ik mij, gedreven door mijn buikgevoel, zelfs achter zou kunnen scharen.

Mocht u nu denken dat mevrouw Decruynaere de pedagogisch gemotiveerde pro’s en cons op een rijtje zet, vergelijkt en afweegt, dan komt u evenwel bedrogen uit. Pedagogie is namelijk geen issue in het artikel, omdat blijkt dat mevrouw de schepen het vooral gemunt heeft op draadloos internet. En dat betekent straling en straling betekent angst! Euh, ik bedoel, gevaar!!

“Uit een rapport van de Vlaamse Overheid en contacten met wetenschappers blijkt dat we omzichtig moeten omgaan met de blootstelling aan straling veroorzaakt door draadloos internet of ‘wifi’. Zeker bij jonge kinderen wordt aangeraden hen niet voortdurend aan sterke straling bloot te stellen en dat willen we dan ook garanderen in alle klassen. Het aantal scholen met wifi is trouwens vrij beperkt.”

Het rapport waarnaar Decruynaere verwijst, is Verantwoord omgaan met Wi-Fi en gsm-straling op school, waarbij alvast uit de inleidende regels op de website zelf blijkt dat “[s]cholen steeds vaker geconfronteerd [worden] met ouders, leraren, … die zich ongerust maken over elektromagnetische straling”. De frase “zich ongerust maken” benadruk ik zelf.

Maar wat staat nu in dat rapport? Staat er iets in waaruit, volgens de Gentse schepen, “blijkt dat we omzichtig moeten omgaan met de blootstelling aan straling veroorzaakt door draadloos internet”? Neen, het rapport vermeldt geen enkele reden waarom we dat zouden moeten doen!

2.1 Wat zegt wetenschappelijk onderzoek over mogelijke gezondheidseffecten?
Als rapporten van experten worden samengelegd, dan is de conclusie dat wetenschappelijk onderbouwd onderzoek niet kan bewijzen dat elektromagnetische straling van toepassingen zoals gsm, zendantennes, draadloos internet en draadloze telefoons (zgn. DECT-telefoons) schadelijk is, op voorwaarde dat de normen niet overschreden worden.

Een paragraaf verder lees ik:

2.2 Hoe omgaan met de conclusies uit wetenschappelijk onderzoek?
Uit de wetenschappelijke literatuur blijkt dat er zowat in alle studiedomeinen (epidemiologie, in vitro en in vivo studies …) resultaten zijn die effecten aantonen en resultaten die geen effecten bewijzen. Het risico bestaat dan dat enkel die studieresultaten gebruikt worden die passen binnen de eigen overtuiging. De wetenschappelijke aanpak voor het beoordelen van mogelijke gezondheidsschade bestaat echter uit het samenleggen van alle beschikbare gegevens, zowel de studies die wijzen op schadelijke effecten als de studies die daar niet op wijzen. Die aanpak maakt het mogelijk om te beoordelen of dit type straling schadelijk is of niet, gebaseerd op alle wetenschappelijke informatie en niet op één of enkele studies. De conclusie van het samenleggen van al het wetenschappelijk onderzoek levert geen bewijs dat elektromagnetische straling van mobiele communicatiesystemen de gezondheid schaadt. Deze stelling geldt enkel op voorwaarde dat de normen ook gerespecteerd worden.

Wij van KritischeMassa.be willen de vuilnisbelt van de geschiedenis niet opgaan als de zoveelste dolle brievenschrijver, maar het verschil tussen het rapport zelf en de interpretatie daarvan door Elke Decruynaere lijkt me vrij groot. Anderzijds heb ik wel het lichtjes fantastische boek The Geek Manifesto gelezen, waarin auteur Mark Henderson netjes uitlegt dat politici en kiezers ook ná een verkiezing (en vooral dan) een dialoog zouden moeten aangaan.

Heb ik dan ook gedaan, via de contactpagina op de webiste van mevrouw de schepen, http://elkedecruynaere.be/contacteer_ons:

Dat er pedagogische redenen zijn om tabletten en computers en dus wifi te beperken in kleuterklassen, wil ik nog begrijpen en accepteren, en graag zelfs. Maar dat u zich hierbij beroept op medische en gezondheidsredenen, doet bij mij toch enkele vraagtekens rijzen. Uiteraard impliceert uw uitspraak hierboven dat ouders hun jonge kinderen thuis in gevaar brengen indien ze gebruik maken van wifi. Meer nog, dat ook de buren met wifi een gezondheidsrisico betekenen voor de kleine spruiten. Ik denk dat u hierbij toch een verkeerd signaal stuurt, pun not intended.

Terwijl ik vol spanning uitkijk naar een antwoord harentwege, heeft Groene schepen Elke Decruynaere al lik op stuk gekregen van haar even Groene collega Wouter Vanhove, die via Twitter liet weten dat we ons daarover niet al te druk moeten maken. Een echte politicus zoals Vanhove maakt zich druk over relevantere zaken dan draadloos internet. Het kan hem ook weinig schelen dat een collega van Groen andermaal mensen angsten aanpraat door middel van een populaire mythe.

Vanhove twitter 1

Hoe dan ook, mijn gok is dat mevrouw Decruynaere zich gaat beroepen op de eeuwige joker van Groen, het voorzorgsprincipe, wat ruim ter sprake komt in het rapport. Dat principe is van onschatbare waarde, maar kan ook makkelijk misbruikt worden. In naam van het voorzorgsprincipe creëren sommige mensen graag angst, zelfs wanneer er geen gevaar is. Het voorzorgsprincipe is bij Groen even populair als het kruisen van de wijsvingers door de middeleeuwse Roemeense plattelandsbevolking tegen het vermeende gevaar van vampieren. Fear is en blijft a liar, en overal waar mensen angst hebben, staan er politici klaar om op die gevoelens in te spelen en er munt uit te slaan. Populisme heet zoiets.

Wordt vervolgd.

[Ctrl-P] Roy & Sandberg: The seven deadly sins of health and science reporting

science health reporting

Als ik de Google-zoekmolen mag geloven, wordt er heel wat bewezen door dé wetenschap. Als wetenschappers al niet “met verstomming geslagen zijn”, dan “bewijzen” dit of dat. 

Niet alleen bedrijven en pr-bureaus maken daar dankbaar gebruik van, getuige daarvan bijvoorbeeld de blog Bad PR, waar al te lovende reclameboodschappen gehuld in “wetenschappelijke bewijzen” ongenadig gefileerd worden. Af en toe laat ook de Nederlandstalige pers zich niet onbetuigd. Een voorbeeld van zulke Bad PR vonden we terug in het (zeer kritische) VK-artikel Is de purpura bacca-bes uit de Andes het nieuwe afslankwonder?:

Intussen prijst het bedrijf Bioshape een Afrikaans mangosupplement aan met framboos ketonen. De bron van succes? Een studie van de Universiteit van Kameroen onder 102 proefpersonen moet het bewijzen: 51 namen het supplement, de andere helft kreeg een placebo. De deelnemers volgden geen dieet of extra lichaamsbeweging. De mangogroep verloor gemiddeld 28 kilo.

Toch even vermelden dat de auteur geen spaander heel laat van de claims over de purperen besjes. Uiteraard zijn er andere journo’s die de blokletters niet schuwen wanneer er iets bewezen werd, althans in de ogen van de schrijver (zie bijvoorbeeld het artikel Wetenschap en showbizz Luc). 

We zijn dan ook van mening dat er niet genoeg artikels zoals The seven deadly sins of health and science reporting geschreven en verspreid kunnen worden.

*  *  *

Avi Roy en Anders Sandberg: The seven deadly sins of health and science reporting

Benjamin Franklin said two things are certain in life: death and taxes. Another one we could add to this list is that on any given news website and in almost all print media there will be articles about health and nutrition that are complete garbage.

Some articles that run under the health and nutrition “news” heading are thought provoking, well researched and unbiased, but unfortunately not all. And to help you traverse this maze – alongside an excellent article about 20 tips for interpreting scientific claims – we will look at seven clichés of improper or misguided reporting.

If you spot any of these clichés in an article, we humbly suggest that you switch to reading LOLCats, which will be more entertaining and maybe more informative too.

1. “Scientists have proven that” or “it has been scientifically proven that”

Why?: In science we never prove something, we can only improve our confidence in a hypothesis or find flaws with it.

Details: Sometimes it is possible to disprove something confidently, but that mainly works in domains like physics. Medicine is notoriously messy because it deals with changeable, complex and individual bodies. There are potential exceptions to nearly anything, and the link between two things is generally statistical, rather than clear-cut “if X then Y” relationships.

Health and nutrition is even worse because it deals with how we interact with our equally messy environment. We know about most of the big contributory causes of bad health such as starvation, disease, parasites and poisoning so arguably many new findings are smaller refinements that are hard to pick out from the “noise” of individual variation and habits. We know plenty of things, just beware of absolute certainty.

Takeaway: Discount the findings of any health or nutrition article with “scientists prove that…” by 80%.

2. X causes cancer, so it must be bad

Why?: There are no good or bad substances. Even water can kill you if you drink too much of it.

Details: There are a surprising number of things associated with slightly increased or decreased risks of getting cancer. We tend to think of things as pure/good/healthy or impure/evil/harmful, but in practice there’s no distinction. Many medications are poisonous, but they are helpful because they are more poisonous to infections or cancer cells than to the rest of the body.

Sometimes it’s the dose that makes the poison. So sleeping a lot or a little is associated with higher mortality (even when you control for depression and sickness, which of course also affect how much you want or can sleep). There can also be trade-offs between risks and benefits. Moderate alcohol intake can be good for heart health (in middle aged men, at least), but it increases the risk of pancreatic cancer and accidents. Whether something is good for you may depend on who you are, what you do and other risk factors.

Takeaway: As Oscar Wilde said, “everything in moderation, including moderation”; it is probably better to eat a diverse diet than to try to only eat “good” things.

Lees hier verder.

[Ctrl-P] Het groene doel heiligt de middelen?

Op 17 en 18 september bracht Vandana Shiva, momenteel ecostrijdster op wereldtournee, een bezoekje aan het Europees Parlement en Gent, respectievelijk op uitnodiging van de Europese Groenen en Oikos. Maar over mevrouw Shiva hebben we ondertussen al genoeg geschreven, o.a. in het stuk Het spook van de reductionistische journalistiek en Vandana Shiva’s armoedige levensvisie.

In dit artikel gooi ik het over een andere boeg: eerst komt mevrouw Shiva zélf aan het woord. Skepfile·be zorgt voor evenwicht en laat de andere zijde, hoe moreel failliet, kortzichtig en gevaarlijk ook, aan het woord. Hieronder vindt u haar toespraak in Brussel, een video die we schaamteloos geript hebben en op het Book Liberation Movement Youtube Filmpkes Channel hebben geplaatst. For future reference.

*  *  *

In het tweede deel hieronder heb ik de reactie gekopieerd van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie, het VIB. De originele tekst verscheen als opiniestuk in Het Belang Van Limburg, deze link leidt u naar de website van het VIB zelf.

*  *  *

Gent – 23 September 2013 – Vorige week was de Indiase milieuactiviste Vandana Shiva in het land. Ze was hier op uitnodiging van de groene beweging om mee de strijd aan te gaan tegen een nieuw wetsvoorstel van de Europese Commissie om de zaadmarkt sterker te reguleren. De Groene fractie vreest echter dat dit negatief zal uitpakken voor landbouwers die hun eigen zaaizaad gebruiken, dat het zal leiden tot een verdere machtsconcentratie van multinationals en tot een vermindering van de genetische diversiteit binnen gewassen. Als onderzoekers uit de publieke sector zijn we vragende partij om de diversiteit zo groot mogelijk te houden, zowel in het aanbod van zaaizaad als in het aantal aanbieders. Waar we ons echter tegen verzetten is het schaamteloos verspreiden van foute informatie rond genetisch gewijzigde gewassen in de strijd tegen een grootschalige landbouw.

Shiva ijvert voor een kleinschalige, lokale landbouw en zet zich af tegen de grootschalige, geïndustrialiseerde landbouw. Los van de vraag of deze strategie haalbaar is om voldoende voedsel en plantaardige producten te produceren, is dat haar goed recht. Visies kunnen verschillen, maar mensen koste wat kost proberen te overtuigen van een bepaald landbouwmodel op de kap van een beloftevolle technologie is intellectueel oneerlijk. In plaats van de voordelen van kleinschaligheid centraal te stellen, kiest Shiva ervoor, zoals bij haar lezing in Gent, om het publiek angst aan te jagen met onjuiste horrorverhalen over GGO’s. GGO’s zouden kanker veroorzaken, zouden leiden tot een hoger gebruik van pesticiden die verantwoordelijk zouden zijn voor geboorteafwijkingen bij Argentijnse kinderen, zouden schuldig zijn aan de bijensterfte en GGO-katoen zou aan de basis liggen van de zelfmoorden bij Indiase landbouwers.

Wij dagen Vandana Shiva en alle groene bewegingen uit om op zoek te gaan naar wetenschappelijke feiten die hun beweringen staven en ermee voor de dag te komen. Door het verspreiden van angst voor GGO’s zorgen anti-globalistische bewegingen voor ongegronde onrust. Dit leidt tot politieke besluiteloosheid en onnodige verstrenging van de regelgeving. De kosten voor de registratieprocedure lopen nu al op tot 30 miljoen euro. Publieke onderzoeksinstellingen en KMO’s beschikken niet over deze budgetten. Beschermen de antiglobalistische bewegingen ons dan tegen de globalisering, of werken ze net de alleenheerschappij van multinationals in de hand?

GGO’s vertegenwoordigen geen landbouwmodel en bieden geen mirakeloplossing. De GGO-technologie is wel een technologie die in staat is de impact van de intensieve landbouw op het milieu te verminderen. Bovendien kan ze de biologische landbouw ondersteunen in haar missie om het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen te weren. Het Field Liberation Movement roept naar aanleiding van het aardappelproces op om zo veel mogelijk anti-GGO propaganda te verspreiden naar het voorbeeld van Shiva. Aan de groene bewegingen de keuze: ofwel de demagogische paniekzaaierij steunen, ofwel de feiten onder ogen durven zien en de echte groene belangen laten spelen door de GGO-technologie een eerlijke kans te geven in het creëren van een duurzame landbouw.

Dit opiniestuk werd mede ondertekend door:
Geert Angenon (VUB) – Han Asard (UA) – Stefaan Blancke (UGent) – Wout Boerjan (VIB/UGent) – Maarten Boudry (UGent) – Johan Braeckman (UGent) – Jo Bury (VIB) – Bruno Cammue (KULeuven) – Jeroen Crappé (UGent) – Geert De Jaeger (VIB/UGent) – Lieve Gheysen (UGent) – Wim Grunewald (VIB) – Dirk Inzé (VIB/UGent) – Greet Riebbels (ILVO) – Rony Swennen (KULeuven) – Erik Van Bockstaele (ILVO) – Nathalie Verbruggen (ULB)

Wetenschap en showbizz Luc

life spaceEigenlijk wilde ik er geen aandacht aan besteden, aan het zogenaamde nieuwe bewijs voor buitenaards leven, of beter, aan de sporen van vermeend buitenaards leven op een meteoriet. Eén langgerekte ‘Pffffffffff’ en één ‘dafuq’ zijn nu ook niet meteen degelijke taalkundige bouwsteentjes voor een geïnspireerd blogartikel.

Geen zin, dacht ik, ook niet nadat de heren van skepp.be mij het voortreffelijke, kritische artikel van volkssterrenwacht MIRA onder de ogen hadden schoven, Buitenaards leven ontdekt? Neen… (21 september 2013). In dat artikel wordt niet alleen korte metten wordt gemaakt met de claim van de Britse wetenschappers in casu, met hun (on)wetenschappelijke methodes en ook met Chandra Wickramasinghe, o.a. bezieler van Journal of Cosmology:

Wikramasinghe en medewerkers hebben de laatste twintig jaar met de regelmaat van de klok aangekondigd dat ze buitenaards leven ontdekt hebben, iedere keer blijkt echter vrij snel dat deze conclusie totaal niet ondersteund wordt door de door hen aangevoerde elementen.

Ach, waarom ook niet?

Even terug naar af. Men moet al op een stuk steen of ijs leven en dapper door het zwerk zoeven, daar waar nog niemand gezoefd heeft, om een variant van het volgende aardse bericht niet te hebben gelezen of gehoord: “The truth IS out there”. Dit schreef bijvoorbeeld de Britse The Independent op 19 september 2013, “British scientists claim to have found proof of alien life”. In De Morgen werd dat twee dagen later “Britse wetenschappers: ‘Bewijs van buitenaards leven gevonden'”.

Het Nederlandstalige artikel houdt het midden tussen een samenvatting en vertaling van het originele artikel uit The Independent. Er wordt uit de doeken gedaan, enfin, vertaald, wat er gevonden is, op welke manier etc. Ook het wetenschappelijke tijdschrift waarin de studie verschenen is, wordt vermeld: Journal of Cosmology. Aangezien geen van beide kwaliteitskranten het nodig vinden om een linkje naar de oorspronkelijke studie toe te voegen, doe ik het maar.

Er is wel een opvallend verschil tussen het artikel in De Morgen en in The Independent, en geen kleintje. In het online artikel van De Morgen wordt het volgende zinnetje niet vertaald, hoewel het artikel in The Independent hiermee afsluit:

Despite these fantastical claims, the Journal of Cosmology has had its reputation called into question more than once by other members of the scientific community.

Met andere woorden, terwijl de bron aangeeft dat Journal of Cosmology een zeer dubieuze reputatie geniet (toch geen detail, me dunkt), laat de journalist van De Morgen dit na om te vermelden. Hoe kan men dit missen? Hoe kan men dit niet even onderzoeken.

Of gewoon opzoeken.

Op internet, bijvoorbeeld.

’t Is maar een hint.

Een zeer eenvoudige zoektocht geeft inderdaad enkele indicaties dat het Journal of Cosmology niet echt het meest betrouwbare tijdschrift is.

Wikipedia, bijvoorbeeld:

The Journal of Cosmology describes itself as a peer-reviewed open access scientific journal of cosmology,[1] although the quality of the process has been questioned.[2][3][4][5][6][7] The journal was established in 2009 and is published byCosmology Science PublishersRudolph Schild is the Editor-in-Chief and Executive Editor.[1]

2. ^ Jump up to:a b Beall, Jeffrey. “Potential, possible, or probable predatory scholarly open-access journals”. Scholarly Open Access. Retrieved 2013-04-09.
3. ^ Jump up to:a b I. O’Neil (7 March 2011). “NASA Refutes Alien Discovery Claim”Discovery News. Retrieved 2011-03-07.
4. ^ Jump up to:a b c d P. Z. Myers (6 March 2011). “Did Scientists Discover Bacteria in Meteorites?”Pharyngula. Retrieved 2011-03-06.
5. ^ Jump up to:a b P. Plait (7 March 2011). “Followup Thoughts on the Meteorite Fossils Claims”Discover Magazine. Retrieved 2011-03-06.
6. ^ Jump up to:a b L. Battison (11 March 2011). “Microbes on a Moonbeam: Disentangling the Meteorite Microbe Claims”Science in Pen and Ink. Retrieved 2011-03-12.
7. ^ Jump up to:a b “‘Alien Life’ Claim Hampered by Journal’s Dubious Reputation”. Retrieved 2013-07-18.

En op 23 januari 2013 schreef Marc Lallanilla op de website LiveScience:

This isn’t the first time the Journal of Cosmology has been roundly criticized for publishing content lacking scientific merit: “It isn’t a real science journal at all, but is the ginned-up website of a small group of crank academics obsessed with the idea … that life originated in outer space and simply rained down on Earth,” P.Z. Myers, a biologist at the University of Minnesota, Morris, wrote in 2011 on his popular science blog Pharyngula.

Nog eentje: Life in meteorites? Not so fast… door John Prothero (23 januari 2013):

So no matter who is making the claim, it raises all sorts of red flags and sets off alarm bells by its very nature, and by the poor level of analysis and documentation. So it comes as no surprise when I reveal that the senior author in none other that N. Chandra Wickramasinghe. For those who are familiar with fringe scientists, this name should sound familiar. […]

Instead, the “Journal of Cosmology” has a long history of publishing crackpot and poorly substantiated claims that never survive once they are examined by reputable scientists.

De journo van De Morgen vindt nuance blijkbaar niet van deze wereld en gaat voluit voor het spectaculaire, zonder een greintje kritisch denken. En nee, kom niet af met de roep dat journalisten geen tijd meer hebben of krijgen van hun stoute chefs om hun bronnen te checken. Bovenstaande acht (8) citaten heb ik op tien (10) minuten bij elkaar ge-e-harkt. Trouwens, een kritische noot verdient sowieso wat extra tijd.

Nee, dit kan men niet missen. Hier lijkt slechte wil een grotere rol te spelen dan nonchalance of tijdgebrek. Of zijn hier andere (markt)mechanismen in het spel waar ondergetekende te naïef voor is?

Hoe dan ook, de journalist die er andermaal in slaagt (1) om zijn lezers voor debielen te houden en (2) om ongenuanceerde bladvulling op de wetenschapspagina’s van De Morgen te krijgen is Luc Beernaert. En deze man zijn we op deze blogpagina’s al eens tegengekomen. Luc Beernaert is chef showbizz van Het Laatste Nieuws en het onderwerp van een vorig artikel op deze blog, nu ruim vier maanden geleden. Toen schreven we over diezelfde journalist die op een gelijkaardige wijze al te kort door de bocht ging in zijn drang naar ongenuanceerd en spectaculair nieuws (Zotte De Morgen (of “Please, if you take this seriously, read the paper!”)).

Even terug naar het stuk van John Prothero:

So once again, we have an example of science “journalism” done wrong: a reporter takes someone’s press release on faith and perpetuates the claim without fact-checking or peer review. Instead, it falls on us in the scientific community who blog on such topics to be the critics and peer-reviewers, since there are so many claims put out there that won’t stand peer review, yet get promoted through an uncritical network of science media before they have met with any real scrutiny.

Met andere woorden: so once again, we have Luc Beernaert.

En, De Morgen, u benne ook bedankt!

[CTRl-P] Nóg een andere kijk op ggo’s: Elle

elle-genetically-modified-corn-de-mdnEven zag ik het rooskleurig: gisteren postte ik de uitgebalanceerde reeks artikels door Nathanael Johnson ([Ctrl-P] Nathanael Johnson op Grist.org: een andere kijk op ggo’s). Eerder deze week wist de Britse progressieve krant The Independent te melden dat de gemoederen omtrent ggo’s in het Verenigd Koninkrijk aan het bedaren lijken te zijn (GM crops: Public fears over ‘Frankenstein food’ may be easing, Independent poll reveals). Ook het Amerikaanse en links-liberale PBS, wiens maatschappelijke zetel in Sesame Street staat, liet zich gematigd positief uit in GMOs May Feed the World Using Fewer Pesticides. Er circuleerde vorige week zelfs een artikel van een vegetarische yogalerares (en met die woorden werd het verspreid) die haar pro-ggo-zijn niet meer voor zich kon houden.

Maar nu ook het peer-reviewed wetenschappelijk tijdschrift Elle zich in de strijd gooit, met z’n impactfactor numéro cinq, is het hele debat op een eindpunt gekomen. Of is het toch minstens even stilgevallen. Van verbazing.

Bij Elle kijken ze niet op een spuitje meer of minder om hun punt te maken, maar ook op losse flodders wordt klaarblijkelijk niet bespaard in de drijfjacht op goedkope emoties. Toegegeven, het is minder hysterisch dan het artikel op Roseanne Barrs website, Email before Noon TODAY in Hawaii!! NO GMO’s!!!, en het roept niet op, zoals Barr, om de boel in de fik te steken, letterlijk dan. Reacties daarop vindt u bijvoorbeeld hier en hier. Hoe dan ook, ik ben benieuwd naar de impact van het opportunistische artikel uit Elle op het lezerspubliek.

Merk tot slot ook de gerelateerde artikels op: “Eat Your Way To Wrinkle Free: Foods For Healthier Skin” en “The Upside of Downtime: Making the Most of Unemployment”.

*  *  *

Caitlin Shetterly: The Bad Seed: The Health Risks of Genetically Modified Corn

Mansmann had moved to Yarmouth with his wife and kids to be close to his parents, who’d retired in Maine. A third-generation allergist, he worked in his father’s allergy clinic, at Jefferson Medical College in Philadelphia, during high school. While in college at Saint Joseph’s University, also in Philadelphia, he helped his dad develop two asthma drugs. Later, he headed an allergy and immunology clinic at a West Virginia hospital for 10 years.

Mansmann has a helmet of thick, graying hair and an intensely serious air. After escorting me into an exam room, he sat down across from me and promptly pushed aside my thick medical file. He’d read through it all, he said, but he wanted to hear the story from me. He listened patiently, asking questions every so often: When did my rashes flare? Was the pain an ache in my muscles, or did it feel deeper? Was I worse after I slept or at the end of the day? He seemed, as we spoke, to have all the time in the world. Then, with no pyrotechnics, he offered his theory: “I think it’s possible you’ve developed a reaction to genetically modified corn.”

En ja, het gaat verder, nog twee en en halve dolmakende pagina’s lang.

*  *  *

Net vandaag krijg ik nog enkele argumenten van het Field Liberation Movement in mijn bus. Waaronder eentje dat het hele drama van deze bende, die zich al lang buiten elk rationeel én democratisch debat gemanoeuvreerd heeft, illustreert.

1001687_177534722427652_1365416857_n

De pedante schoolmeester die zowel onwaarheden als een vermeende morele superioriteit meent te moeten verspreiden. Nee, dan was het artikel in Elle lang zo slecht nog niet.

[Ctrl-P] Nathanael Johnson: een andere kijk op ggo’s

JohnsonHet onderwerp blijft mij fascineren. Waarschijnlijk omdat het bij mezelf na twee jaar nog steeds een spanning oproept tussen immer kleiner wordende restjes instinctieve afkeer en wetenschappelijk gefundeerd denken, tussen ecologische noodzaak en economische belangen, tussen irrationalisme, idealisme, ideologie en pragmatiek.

Het spreekt vanzelf dat ik onwetend ben als het gaat over de technische en technologische aspecten van de verschillende en wel zeer diverse genetisch gemodificeerde organismen. Dat gat zal ik nooit meer kunnen dichtrijden.

Het tweede beste dat ik dus kan doen, is kritisch nadenken. Proberen rekening te houden met de wetenschappelijk consensus en me baseren op de manier waarop de auteur haar verhaal uitlegt, haar argumenten onderbouwt en hoe zij redeneert. Op zoek gaan naar andere wetenschappers, hun bevindingen. En dan maar hopen dat ik als leek, niet gehinderd door al te veel bagage, daar betekenis kan uit puren. Vrij passief en frustrerend bij momenten: ik moet steeds weer op diverse wetenschappers vertrouwen, en op “de wetenschap, dat abstracte monster. En hoewel ik een grote fan ben, is dat niet altijd even evident voor iemand met een klein beetje historisch besef.

Maar om Berthold Brecht te parafraseren: eerst komt de wetenschap, dan de ideologie. Zeker niet andersom. Wel, nu ik toch aan het nadenken ben, de originele “Erst kommt das Fressen, dann kommt die Moral” is ook wel een mogelijk goed citaat in deze context.

Ik was dus wat blij met de teksten van Nathanael Johnson voor Grist.org. Grist is een Amerikaans online magazine dat zich toelegt op berichtgeving omtrent milieu, landbouw en groen, duurzaam leven. Het staat niet bekend om zijn ggo-vriendelijke standpunten en dan druk ik me zacht uit. Nathanael Johnson is een Amerikaanse blogger, journalist en voedseldeskundige. Momenteel is hij bezig met het schrijven van een boeiende reeks over ggo’s en landbouw. Zelfs Jon Entine van het big business magazine Forbes was onder de indruk en schreef het artikel Grist Challenges Its Own Shaky Crop Biotechnology Reporting, Sets Stage For GMO Science Journalism Conclave.

De eerste afleveringen (voorlopig van drie) leken mij bijzonder genuanceerd en dus interessant. Een verademing in deze drukkende tijden. Van bij het begin probeert Johnson het kaf van het koren te scheiden, de ideologie van de feiten. Hij lijkt daarbij niet al te veel medelijden te hebben met monomane tegenstanders én voorstanders. Anders gezegd: “The problem. It’s not a yes-or-no question.” En dat is nu net wat bijvoorbeeld ook de ideeën van Louise Fresco zo aantrekkelijk maakt. Schrijven over ggo’s (en toch wel tegen ggo’s), het kan dus ook op een niet-hysterische manier!

Ik wil hier enkel de inleiding van het eerste deel kopiëren, Johnsons invitatie om zo onbevangen mogelijk naar het probleem te kijken. Zoals steeds hoop ik dat u het doorgeefluik dat skepfile·be is, achter u laat en dat u zo snel mogelijk naar de bron zelf gaat.

 *  *  *

Deel 1: The genetically modified food debate: Where do we begin?

I’ve lingered at the fringes of the debate over genetically modified foods since the ’90s, hoping that some solid fact would filter out and show me clearly who was in the right. But that hasn’t happened. Every shred of information, it seems, is contested, and all this turbulence keeps the water muddy.

Now the debate is coming to a head again. Britain is reconsidering its restrictive position. Here in the U.S., bills to require the labeling of GM foods were introduced to the legislatures in 28 states this year. Now that I’m writing on food for Grist, I can’t keep waiting on the sidelines for someone else to clear this up. I’m going to have to figure it out for myself.

A project like this requires humility. Many people — including, I’m sure, many of you — may have greater expertise in this area than I do. If so, let me know where you think I should be pointing the searchlight. Or, if you’re like me, and just want to get reliable information from someone who’s not bent on convincing you one way or the other, well, come along for the ride.

Lees hier verder.

*  *  *