Rationally Speaking podcast

rationally speaking - logoOp zoek naar skepticisme met een stevig wetenschapsfilosofisch fundament? Dan zit u goed bij de podcast Rationally Speaking. Hier weinig of geen usual suspects, qua gasten noch qua onderwerpen. Daarvoor kan u steeds terecht bij een groeiend aantal essentiële podcasts zoals The Skeptics’ Guide to the UniverseSkeptoid.comThe Skeptic ZoneSkepticality, etc.

Rationally Speaking is een Engelstalige podcast met Massimo Pigliucci en Julia Ganef. Dr. Pigliucci, bioloog en wetenschapsfilosoof, houdt zich vooral bezig met de relatie wetenschap-filosofie en de demarcatielijn tussen wetenschap en pseudowetenschap. Zijn co-host Julia Ganef is een statistica met ervaring in de sociale wetenschappen en (momenteel) een journaliste die zich concentreert op wetenschap en religie. Samen verzorgen zij naast de podcast ook de Rationally Speaking Blogs.

De exploratie van de grensgebieden tussen rationaliteit en nonsens mondt soms uit in vrij diverse en verrassende onderwerpen: philosophical counceling, SETI, Rousseau versus Hume, rationeel gefundeerde ngo’s en hulporganisaties, vegetarisme/veganisme, het verschil tussen wetenschap en pseudowetenschap. Over dat laatste onderwerp schreef Pigliucci trouwens een kanjer van een boek, Nonsens on stillts. How to tell science from bunk, 2010.

Officieel is Rationally Speaking de podcast van de New York City Skeptics, maar eigenlijk is het de Grote Pigliucci Show. En, eerlijk gezegd, we zien geen enkele reden om dat erg te vinden.

Massimo Pigliucci en Julia Ganef: Rationally Speaking Podcast. New York, 2010 –

Kwantum podcasts

kwantum podcasts - kwantumVeel illusies maak ik mij niet wat een diepgaande kennis omtrent kwantummechanica betreft: verder dan het stadium “eeuwige beginner/enthousiasteling” zal ik het wellicht niet schoppen. En niet alleen omdat de wiskunde mij ontbreekt. Maar opgeven? Naah…

Uiteraard zijn er tal van papieren en digitale bronnen, maar in dit artikel wil ik me beperken tot enkele excellente, inleidende podcasts.

In de ronduit fantastische Astronomy Cast tackelt Dr. Pamela Gay, astronome, podcaster en halfgodin, bijgestaan door Fraser Cain, oprichter van Universe Today, af en toe onderwerpen over of gerelateerd aan kwantummechanica:

#138: Quantum mechanics (4 juni 2009)

Quantum mechanics is the study of the very tiny; the nature of reality at the smallest scale. It’s a science that defies common sense, and delivers no helpful analogies. And yet it delivers the goods, making scientific predictions with incredible accuracy. Let’s look into the history of quantum theory, and then struggle to comprehend its connection to the Universe.

#139: Energy levels and spectra (15 juni 2009)

Last week we took a peek into the tiny world of quantum mechanics, and its unintuitive, but very accurate mathematical predictions. And although we all appreciate the physics lesson, you’re probably wondering what this all has to do with astronomy. Well, today we bring it all home and explain how quantum mechanics has given astronomers one of the most powerful tools they have to study the nature of the cosmos.

#140: Entanglement (29 juni 2009)

One of the most amazing aspects of quantum mechanics is quantum entanglement. This is the strange behavior where particles can become entangled, so they’re somehow connected to one another – no matter the distance between them. Interact with one particle and the other reacts instantly; even if they’re separated by billions of light-years.

Eveneens het beluisteren waard zijn de afleveringen over Wave particle duality (#83), Max Planck (#219) en Albert Einstein (#235#236). Ook de zogenaamde shownotes per aflevering zijn uw klikkende aandacht meer dan waard.

 *  *  *

In episode 136 van de Canadese podcast Skeptically Speaking gooit Desiree Schell en haar gasten het over een andere boeg. James Kakalios, natuurkundige en auteur van The Amazing Story of Quantum Mechanics: A Math-Free Exploration of the Science that Made Our World (2010) legt kwantummechanica uit aan de hand van de superkrachten van de dito helden uit Amerikaanse comics. Én het werkt verdomd goed.

De tweede gast in dezelfde aflevering is Victor Stenger, natuurkundige, skepticus en auteur van o.a. Quantum Gods. Creation, Chaos, and the Search for Cosmic Consciousness. Hij bespreekt in zijn typische no-nonsense stijl de alterneutenversie van de kwantumfysica die zo populair is bij de Deepak Chopra’s en de andere alternatieve, fluks ratelende geldmachines van deze aardkloot.

En in de titel staat de naam “Einstein” (bibliografie)

Wéken al zijn we moeizaam op zoek naar clevere grapjes en verheven woordspelletjes in verband met de sneller dan snelle neutrino’s en de iets tragere Albert Einstein. Maar bij KritischeMassa·be zijn we nu eenmaal niet van den haas gepoept. Trouwens, het duurt even om de 9.690.000 resultaten die Google geeft voor de zoekopdracht “neutrinos Einstein” te doorworstelen*. Wat we vooral onthouden hebben, is dat een artikel met een foto van Einstein of een titel die aan hem refereert op heel wat hits kan rekenen. Vooruit dan maar.

Aangezien KritischeMassa·be ook een blog is over bronnen, zijn we op zoek gegaan naar de originele teksten. In tal van artikels over de snelle neutrino’s wordt verwezen naar Einsteins theorie van de speciale relativiteit. Deze theorie werd geïntroduceerd in Zur Elektrodynamik bewegter Körper (1905) (On the Electrodynamics of Moving Bodies), een van de zogenaamde Annus Mirabilis-papers.

Van de speciale relativiteitstheorie naar de algemene is maar een kleine stap, voor ons, sterfelijke surfers, bedoel ik dan: Die Feldgleichungen der Gravitation (1915) (The Field Equations of Gravitation).

Gelukkig heeft Albert Einstein zelf snel gezorgd voor een vereenvoudigde versie (nu ja) voor lezers “who, from a general scientific and philosophical point of view, are interested in the theory, but who are not conversant with the mathematical apparatus of theoretical physics”: Über die spezielle und die allgemeine Relativitätstheorie (1917) (Relativity. The special and general theory).

Ach wat, in for a penny, in for a pound. Het valt al snel op dat niet alleen de theorieën van Einstein een gigantisch studiegebied op zich zijn, ook de zoektocht naar de ultieme Einstein bibliografie is blijkbaar niet voor watjes.

Het Institut für Physik van de Universiteit van Ausburg verzamelde in 2005 de zogenaamde Einstein’s Annalen [der Physik] Papers (EAP, 1900-1929), met tal van links naar de artikels zelf (in pdf-formaat).

De die-hard liefhebber kan haar hartje ophalen op twee andere interwebpagina’s:

  • Einstein Archives Online Website, “the first online access to Albert Einstein’s scientific and non-scientific manuscripts held by the Albert Einstein Archives at the Hebrew University of Jerusalem and to an extensive Archival Database, constituting the material record of one of the most influential intellects in the modern era”.
  • Princeton University Press, Albert Einstein, de uitgevers van The Collected Papers of Albert Einstein. (“Selected from among more than 40,000 documents contained in the personal collection of Albert Einstein (1879-1955), and 15,000 Einstein and Einstein-related documents discovered by the editors since the beginning of the Einstein Project”.)

Krijgt u, evenals ik, last van hartkloppingen bij het doornemen van bovenstaande bronnen, dan bieden de zoekresultaten bij Open Library misschien een alternatief op menselijker formaat.

 

* Als we dan toch een artikel moeten kiezen, dan gaan we voor Victor Stengers No Cause to Dispute Einstein (september 2011). Stenger heeft een heldere pen, als deeltjesfysicus weet hij waarover hij praat én hij linkt naar de originele studie die het woord neutrino ingang deed vinden in het dagelijkse taalgebruik, Measurement of the neutrino velocity with the OPERA detector in the CNGS beam (2011).

Guy Fawkes, de man achter het masker

Guy Fawkes - maskerIn mijn stoutste dromen veeg ik met een welgemeende linkse hoek dat uitermate irritante en zelfvoldane lachje van zijn gezicht. In de realiteit vroeg ik me braafjes af wie de man achter het masker en het internetmeme is dat zo veel populariteit geniet bij het Occupy-volkje.

Guy Fawkes heet hij. Een Engelsman die de tijd tussen zijn geboorte in 1570 en zijn dood in 1606 aardig wist te vullen met het uitvechten van oorlogen en het beramen van complotten waarbij zijn religieuze overtuigingen centraal stonden. In 1605 maakte hij zich op voor wat zijn ultieme pièce de résistance had moeten worden, het zogenaamde Buskruitverraad. Fawkes werd echter gearresteerd voordat hij het Palace of Westminster herschiep in een opnieuw te verkavelen bouwperceel. Moest hij geen strijdvaardige katholiek zijn geweest, we zouden hem zowaar een fundamentalistische terrorist noemen.

Guy Fawkes - stripEen dramatische executie en 390 jaar later herrijst Guy Fawkes in een stripreeks van de Britten Alan Moore en David Lloyd (DC Comics), althans zijn gestileerde smoelwerk. Een kosmische oogwenk later, in 2006, wordt de even dystopische film V for Vendetta uitgebracht (Warner Brothers), die datzelfde jaar $131.411.035 genereerde, aldus IMDb.

Zowel in de strip als in de film is Fawkes van een fanatieke religioot verworden tot een even fanatieke anarchistische messentrekker (tsjiiing zwoesh) en bommenexpert (boem bam) die strijdt tegen een totalitair regime. Uiteindelijk — spoiler alert! — slaagt de gemaskerde makker er wél in het regeringsgebouw op te blazen (meer boem boem) én geeft hij messiasgewijs zijn leven om het volk te bevrijden, vooral dan van de eigen onwetendheid en immobiliteit. Het klootjesvolk, dat weten we allemaal sinds de bakfietssocialisten Occupy Wall Street startten, heeft inderdaad af en toe een anarcho-links-paternalistische trap in het kruis nodig, ah ja.

Het Guy Fawkes-masker werd en wordt gebruikt door de Anonymous, de losvaste organisatie, die geen organisatie is, en waarvan de leden, die geen leden zijn, hun tijd vullen met het hacken van websites en dies meer. En nu dus ook door de Occupy-beweging die pleinen en straten bezet uit onvrede met de grote banken en corporaties. En dit tovert een uitermate irritant en zelfvoldaan lachje op het gezicht van de CEO van Time Warner, eigenaar van Warner Brothers, eigenaar van DC Comics én eigenaar van het copyright op het Guy Fawkes-masker.

Kurk

kurk - champagneIn Antwerpen heeft een zelfverklaarde skepticus feestelijk aangekondigd dat hij zijn luie zetel inruilt voor een ongemakkelijke bureaustoel om een nieuwe, kritische website te lanceren.

Als een kurk knalt tijdens een receptie en er is niemand in de buurt om het te horen, wat maakt het dan uit? was de titel van de inaugurale rede.