[Ctrl-P] Redenen die drog zijn

drog - superpatat

Een half jaar geleden schreef ik voor de website Biolyrics een stukje over twintig drogredenen die regelmatig in het ggo-debat de kop opstaken. Sommige items dikte ik een beetje aan, maar enkel om nu te moeten constateren dat de werkelijk gebruikte logical fallacies inhoudelijk nog enkele graden erger zijn.

Zie bijvoorbeeld eender welk (pers)bericht op de website van het Field Liberation Movement (het entwat tragere neefje van de Faucheurs volontaires, en ja, dat is een ad hominem) of de de recente discussie in de pers over “verborgen toxische genen” enerzijds en de echte, eigenlijke studie anderzijds. Of het laatste onderzoek van Séralini, dat aantoonde dat ratten die 72% kans hebben om tumoren te krijgen, of men ze nu bio voedert, ggo’s, 25-jaar oude Glenfiddich of zure beertjes, … veel kans hebben om tumoren te krijgen. Wie had dat gedacht? En zo is er natuurlijk ook ook nog de “GMO penis fallacy”, een instant klassieker die u hier besproken vindt. Zoiets kan ik niet verzinnen.

Voor dit stukje knip-en-plakwerk selecteerde ik dus een tiental drogredenen uit de oorspronkelijke lijst van twintig. Die lijst verscheen dus voor het eerst op de website Biolyrics, een blog die onderhouden wordt door iemand die zowaar wéét waarover-ie praat, helaas nog steeds een zeldzaamheid in dit debat. Met andere woorden, Mr. Biolyrics houdt de vinger aan de pols (of aarsvin, zo u wil) van Frankenfish and dito chips, en krijgt daarvoor waarschijnlijk gigantisch hoge bedragen voor van Monsanto, Big Ag, de Illuminati, de Lizard Rulers, of uw Geheime Heersers dezer Planeet naar keuze.

Oh kijk, daar is die donkerrode waas weer voor de ogen.

*  *  *

Het argument Monsanto (reductio ad Monsantonem)

Een bedrijf dat een naam heeft als een vilein personage uit een tweederangsroman van Alexandre Dumas père kan weinig goeds in petto hebben. En als dan nog gefluisterd wordt dat de bedrijfspolitiek er in bestaat om de directe klanten in India tot zelfmoord aan te zetten, de indirecte klanten, de consumenten wereldwijd, ons dus, te vergiftigen door middel van ggo’s, dan moeten we toch eens overwegen om daar een vraagteken bij te zetten.

We bedoelen dan een vraagteken zowel bij de economische inzichten van mensen die dit beweren als bij de motieven. En neen, we verdedigen Monsanto hier niet, daarvoor heeft het bedrijf genoeg advocaten in vaste dienst.

Het volgt er niet uit (non sequitur)

Nu we toch over Monsanto bezig zijn. Dat het bedrijf het beruchte Agent Orange produceerde, is een feit. Dat Monsanto een van de belangrijkste commerciële spelers is wat ggo’s betreft, staat ook als een paal boven water. Maar de insinuatie of zelfs de stelling dat ggo’s op zich yukkie zijn omdat Monsanto Agent Orange fabriceerde, is een non sequitur, een drogreden van bedroevend laag niveau.

Met andere woorden, bij een non sequitur is er geen link tussen de voorgestelde conclusie en de eerder gepresenteerde premisse.

Inspelen op angstgevoelens (argumentum in terrorem)

Superweeds en superbugs. Massale bijensterfte, de monarchvlinder die er onderdoor gaat, het einde van de biodiversiteit. Onherstelbare schade. Door de ggo’s gaat onze planeet eraan!

Kankers en allergieën, alsmaar meer en nieuwere. Schade aan de nieren, de bijnieren, de lever, de milt, het hart, het zenuwstelsel en de hersenen. Kaalheid. Impotentie, infertiliteit en ongewenste zwangerschappen. Misvallen, misvormingen, foetale en placentale aandoeningen. Obesitas en diabetes. Mitogeen, mutageen, cytotoxisch, necrotisch, immuunsuppresief. En dit allemaal bij uw kinderen! Tegelijkertijd!!

Fear mag dan al a man’s best friend zijn, het inspelen op angstgevoelens is een drogreden. Zelfs als u enig idee hebt hoe onze planeet er aan toe is, dan nog is het creëren en onderhouden van angstgevoelens door middel van claims die niet ondersteund worden door de vakliteratuur, een waardeloze manier van discussiëren.

Het samenzweringsargument

Als u, ondanks het cherry picken, toch nog geïrriteerd raakt door studies die de eigen opinie niet bevestigen, dan is het tijd om de kaart van de samenzwering te trekken. Samenzweringen kunnen zo breed en zo hoog gaan dat waarschijnlijk niet alleen de grote bedrijven, de regeringen, de universiteiten, de media en uw buren erbij betrokken zijn, maar ook de kat van uw buren én haar vlooien.

Vindt u een studie waarin iets staat dat u niet zint, dan voert u aan dat de desbetreffende wetenschappers betaald werden door Big Pharma of Big Ag of Big Oil of Big Brother. En bij gebrek aan inspiratie kan u steeds gewoon een beroep doen op die goeie ouwe Illuminati.

Het argument chemisch versus natuurlijk

“Gewassen die op een natuurlijke manier zijn verbouwd, zijn gezond voor mens en milieu. Daarom voert Greenpeace campagne voor duurzame landbouw” (aldus Greenpeace).

Hebt u de non sequitur gespot? Fijn, kunnen we verder met het de drogreden “maar het is natuurlijk!”. Soms lijkt de wereld eenvoudig in elkaar te zitten: natuurlijk is goed, chemisch, is slecht. Dit argument wordt meestal aangedikt door een specifiek woordgebruik, zoals in “ggo-aardappelen zijn synthetische aardappelen” (en dus slecht).

Iets te eenvoudig, zo blijkt na het innemen van de giftige plant belladonna enerzijds en atropine, een geneesmiddel chemisch gesynthetiseerd uit diezelfde plant, anderzijds. Disclaimer: probeer dit niet thuis.

Argument van de perfecte oplossing

Hoe men het voorzorgsprincipe ook definieert (bijv. Wingspread 1998, Rio 1992, EU 2000) of niet definieert, het kan steeds geïnterpreteerd worden als een beginsel dat alles verbiedt en alles toestaat. De reden om alles te verbieden, aldus verenigingen die het zich kunnen permitteren om voor het compromisloze nulsomspel te gaan, is dan dat wetenschappers niet kunnen aantonen dat techniek x niet de 100% perfecte oplossing is voor probleem y. Ergo, die techniek x kan geen oplossing zijn, zelfs geen deel ervan.

Red herring

Red herring is een term die verwijst naar een afleidingsmanoeuvre, een interjectie bedoeld om de toehoorder enigszins af te leiden of te misleiden. Bijvoorbeeld in Staes’ boekje GGO’s: Droom of nachtmerrie? (p.59-60):

‘Zijn de afstanden die men in Vlaanderen vooropstelt, wel voldoende aangezien zaden en stuifmeel zich over vele kilometers kunnen verspreiden? Iedereen heeft wel eens zand uit de Sahara in zijn tuin en op zijn wagen gevonden,’ zegt Koen laconiek.

Zand uit de Sahara, dus.

Anekdotische argumentatie

Op 15 augustus 2011 meldde de blog van Om Shanti dat de Indonesische Ibu Robin Lim gewag maakte van tal van problemen, abnormaliteiten en misvallen in een streek waar ggo’s geteeld worden. Ibu Robin Lim is een gerespecteerde vroedvrouw met een schier smetteloze reputatie wat haar beroep betreft. Haar rapportages van zwangerschapsproblemen verdienen zeker en vast nader wetenschappelijk onderzoek. Maar de melding van tragische gevallen op zich, is geen wetenschappelijk verantwoord bewijs dat deze problemen veroorzaakt worden door ggo’s.

Na dit, dus vanwege dit (post hoc ergo propter hoc)

Een mond vol Latijn om te zeggen dat fenomeen x en fenomeen y zich misschien wel afspelen in opeenvolgende tijdskaders, maar dat er daarom nog geen causaal verband is tussen de twee.

Sinds het verdwijnen van piraten warmt deze planeet op” is niet hetzelfde als “door het verdwijnen van piraten warmt deze planeet op”.

U ziet zelf wel de analogie met “sinds de introductie van ggo’s zijn er meer allergieën” enerzijds en “door de introductie van ggo’s zijn er meer allergieën” anderzijds.

Reductio ad Hitlerum

Groene Sturmabteilung vernietigt proefveld! Een gedegen kennis van het Duits is niet nodig om in deze frase een link te zien tussen bijvoorbeeld de vernietigende uithaal van de Australische afdeling van Greenpeace en het nazisme. Soms wordt het argument ook “een Godwin” genoemd, naar Mike Godwin die de wet formuleerde dat

as an on-line discussion grows longer, the probability of a comparison involving Nazis or Hitler approaches 1. 

Meestal is het een uiting van een zwaktebod. De eerlijkheid gebiedt om te vermelden dat een jaar na datum fervente anti-ggo’ers Vermeersch’ logische kemel, zijn “Godwinneke” tijdens de Gentse Feesten-debatten, nog steeds graag in herinnering brengen.

Een andere Godwin is het het linken van BASF’s recente activiteiten met het historische feit dat het bedrijf tijdens de Tweede Wereldoorlog Zyklon B produceerde, oorspronkelijk een pesticide dat later gebruikt werd in verschillende vernietigingskampen omwille van de dodelijke blauwzuurdampen.

Bewijs door moeders instinct

Elk jaar telt minstens 364 moederdagen te weinig. Leve moeder! Viert moeder, en snel een beetje! Maar laat ons nu ook weer niet overdrijven. De meme dat het instinct van moeder onfeilbaar is in gespecialiseerde aangelegenheden, gaat er een beetje over. Het idee werd niet uitgevonden maar wel gepopulariseerd door anti-vaccinatie-mama Jenny McCarthy, met de hulp van mediamadam Oprah Winfield.

Helaas komen de moeders met extraordinaire instincten vaak niet verder dan een vleugje anekdotiek. U kan zelf eens rondkijken op de van moederinstincten barstende websites als Moms say no to Monsanto en verontruste moeders.nl.

Het idee dat moeder het beter weet dan vader, daar kunnen we inkomen. Maar dat ze beter op de hoogte is van epidemiologische, medische, agrarische, biotechnologische onderwerpen dan epidemiologische, medische, agrarische, biotechnologische specialisten, dat is ons een brug te ver.

Het hellend vlak

Het begon met genetisch manipuleren van planten. Dan volgde het genetisch gepruts met dieren. Wat is het volgende? Of beter, wie is de volgende? Genetisch gemanipuleerde designerkinderen? Wonderkinderen met blauwe oogjes, blanke huid, blond haar? De Olympische selectie van 2028? Slimme, intelligente kinderen?

Wel, dat laatste zou nog eens een idee zijn!

Het hellend vlak veronderstelt dat een bepaalde (technologische) verandering onvermijdelijk zal resulteren in een doemscenario dat 1984Brave New WorldFahrenheit 451 of uw dystopische sci-firoman naar keuze overtreft.

Lees hier verder