4 november 2013: De (on)zin van alternatieve geneeskunde

1372167153Veel mensen zoeken hun heil in alternatieve geneeswijzen zoals homeopathie, chiropraxie en acupunctuur. Sommigen claimen dat bepaalde alternatieve therapieën werken zelfs al ontbreekt wetenschappelijk bewijs. Zijn er risico’s? Hoe sterk speelt het placebo-effect? Moeten niet-conventionele therapieën terugbetaald worden? En houden we de reguliere geneeskunde en alternatieve geneeskunde best strikt gescheiden, of kan een integrale geneeskunde tot een betere gezondheidszorg leiden?

Eos-redacteur Reinout Verbeke zal op 4 november 2013 in gesprek gaan met experts omtrent alternatieve geneeskunde in de Handelsbeurs te Gent.

Wanneer: 4 november 2013, om 19.30u
Waar: Handelsbeurs Gent, concertzaal

Grijze Cellen is een lezingen- en debatreeks in samenwerking met wetenschappelijk tijdschrift Eos, Fonds Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen (FWO), deBuren en Handelsbeurs Concertzaal te Gent.

Gratis, reserveren aanbevolen: www.deburen.eu of 02 212 1930

[Ctrl-P] Straffen tot 6 maanden met uitstel in aardappelproces

De luitjes van de Field Liberation Movement — u weet wel, de bende activisten die erin slaagden om het milieuprotest te criminaliseren door domweg een proefveld te vandaliseren — hebben eindelijk mogen horen hoe lang en hoe zwaar hun martelaarschap zal duren.

Ik ben steeds blijven hopen op een geldboete en het verplicht volgen van een inleidende cursus biotechnologie aan de Gentse Coupure, net omdat daarin hun kennis zwaar te kort schiet. Maar de rechters hebben anders beslist. Het opperhoofd Steven Desanghere, de man die zonder al te veel blikken, blozen of elementaire eerlijkheid een gedegen dossierkennis claimt, hangt 6 maanden boven het hoofd, met uitstel dus. De bende moet voorlopig ook nog eens 20.000 euro ophoesten. De journalisten van De Wereld Morgen zullen ongetwijfeld voor u berekenen hoeveel dat per vernietigd plantje is (zie het artikel Het spook van de reductionistische journalistiek).

Hieronder vindt u het artikel uit De Morgen, maar ik zou er hier alvast twee zinnetjes uit willen lichten. Aan het woord is Greet Riebbels, in naam van het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO):

De maatschappij zou volwassen moeten zijn zodat dergelijke veldproeven ook zonder bewaking kunnen doorgaan.

Het is belangrijk dat er in de toekomst respect getoond wordt voor wetenschappelijk onderzoek en dat de vreedzame dialoog het middel is om met elkaar in discussie te gaan.

*  *  *

Straffen tot 6 maanden met uitstel in aardappelproces

Elf activisten van het Field Liberation Mouvement (FLM) zijn door de correctionele rechtbank van Dendermonde schuldig bevonden voor de vernielingen en bendevorming tijdens een actie op een ggo-aardappelveld in Wetteren. De activisten kregen tijdens de verzetsprocedure wel een lichtere straf van drie maanden voorwaardelijk, de “bendeleider” zes maanden voorwaardelijk.

De activisten, onder wie de ontslagen onderzoekster van de KU Leuven Barbara Van Dyck, kregen ook een geldboete van 550 euro, waarvan de helft effectief. Er moeten ook schadevergoedingen van ruim 20.000 euro betaald worden aan het onderzoeksconsortium. De man die aanzien wordt als “leider” van de bende werd veroordeeld tot zes maanden voorwaardelijk. Een motivatie bij het vonnis gaf de rechtbank niet, enkel de strafmaat werd uitgesproken.

De actie gaat terug naar 29 mei 2011, toen tijdens een vreedzame demonstratie aan een proefveld in Wetteren een aantal activisten het veld betrad en ggo-aardappelen “ruilde” voor biologische alternatieven. Omdat de rechtbank half januari niet wilde ingaan op het verzoek van de veldbevrijders om videomateriaal te tonen en een honderdtal “vrijwillige verschijners” toe te laten, werden de elf half februari bij verstek veroordeeld voor onder meer vernielingen en bendevorming.

Monddood
Advocaat Mieke Van den Broeck spreekt, namens de actievoerders, over een gevaarlijk precedent. “De bepaling bendevorming uit de strafwet misbruiken voor politieke doeleinden is zeer gevaarlijk in een democratie. Men probeert het maatschappelijk debat te verstommen op een manier die juridisch kant noch wal raakt.”

De ontslagen KUL-onderzoekster Barbara Van Dyck, die op de bewuste dag de pers te woord stond, zegt dat het vonnis de deur opent naar verdere criminalisering van het politiek activisme. “Burgerlijke ongehoorzaamheid ligt aan de basis van ons protest. We kunnen dit precedent niet aanvaarden als maatschappelijk middenveld, de tolerantie naar het actievoeren is al heel laag. We kregen de afgelopen periode wel veel steun uit binnen- en buitenland.”

Steven Desanghere, die als “bendeleider” de zwaarste straf van zes maanden voorwaardelijk kreeg, zegt het gevoel te hebben dat men een “kop” zocht. “Ik was die dag de verbindingsman tussen politie en de actievoerders”, verduidelijkt hij. “Net zoals zoveel andere acties was die vooraf doorgesproken met de politie. Het was een actie in de traditie van burgerlijke ongehoorzaamheid en geweldloos verzet. Wij zijn niet aan ons proefstuk toe, werken op een ernstige manier en met dossierkennis. We blijven verder strijden voor een ggo-vrije en rechtvaardige landbouw, daar is het ons om te doen. In een democratie moet contestatie kunnen.” Desanghere zegt wel opgelucht te zijn dat de straf werd herleid tot een principiële veroordeling. “Ik heb het gevoel dat er toch nog geluisterd werd naar ons,” zegt hij.

De actievoerders tekenen wellicht beroep aan, maar willen eerst de motivatie van het vonnis lezen.

20.000 euro
Het onderzoeksconsortium dat de veldproef met genetisch gewijzigde aardappelen uitvoerde, krijgt van de rechtbank met ruim 20.000 euro ongeveer een tiende van wat het aanvankelijk als kosten claimde.

Het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) zegt dat de aan hen toegekende schadevergoeding “ver beneden de effectieve kosten” ligt. “Maar het is wel symbolisch dat er een schadevergoeding werd toegekend. We moesten wel extra beveiligingsinspanningen leveren omdat er een dreiging was, en dat heeft ons en de partners zwaar op kosten gejaagd. We waren aanvankelijk niet van plan om dergelijke veiligheidsmaatregelen te nemen en dat is ook een nefaste evolutie. De maatschappij zou volwassen moeten zijn zodat dergelijke veldproeven ook zonder bewaking kunnen doorgaan.”

“Het is belangrijk dat er in de toekomst respect getoond wordt voor wetenschappelijk onderzoek en dat de vreedzame dialoog het middel is om met elkaar in discussie te gaan”, stelt Riebbels.

Bron: De Morgen

Wetenschap en showbizz Luc

life spaceEigenlijk wilde ik er geen aandacht aan besteden, aan het zogenaamde nieuwe bewijs voor buitenaards leven, of beter, aan de sporen van vermeend buitenaards leven op een meteoriet. Eén langgerekte ‘Pffffffffff’ en één ‘dafuq’ zijn nu ook niet meteen degelijke taalkundige bouwsteentjes voor een geïnspireerd blogartikel.

Geen zin, dacht ik, ook niet nadat de heren van skepp.be mij het voortreffelijke, kritische artikel van volkssterrenwacht MIRA onder de ogen hadden schoven, Buitenaards leven ontdekt? Neen… (21 september 2013). In dat artikel wordt niet alleen korte metten wordt gemaakt met de claim van de Britse wetenschappers in casu, met hun (on)wetenschappelijke methodes en ook met Chandra Wickramasinghe, o.a. bezieler van Journal of Cosmology:

Wikramasinghe en medewerkers hebben de laatste twintig jaar met de regelmaat van de klok aangekondigd dat ze buitenaards leven ontdekt hebben, iedere keer blijkt echter vrij snel dat deze conclusie totaal niet ondersteund wordt door de door hen aangevoerde elementen.

Ach, waarom ook niet?

Even terug naar af. Men moet al op een stuk steen of ijs leven en dapper door het zwerk zoeven, daar waar nog niemand gezoefd heeft, om een variant van het volgende aardse bericht niet te hebben gelezen of gehoord: “The truth IS out there”. Dit schreef bijvoorbeeld de Britse The Independent op 19 september 2013, “British scientists claim to have found proof of alien life”. In De Morgen werd dat twee dagen later “Britse wetenschappers: ‘Bewijs van buitenaards leven gevonden'”.

Het Nederlandstalige artikel houdt het midden tussen een samenvatting en vertaling van het originele artikel uit The Independent. Er wordt uit de doeken gedaan, enfin, vertaald, wat er gevonden is, op welke manier etc. Ook het wetenschappelijke tijdschrift waarin de studie verschenen is, wordt vermeld: Journal of Cosmology. Aangezien geen van beide kwaliteitskranten het nodig vinden om een linkje naar de oorspronkelijke studie toe te voegen, doe ik het maar.

Er is wel een opvallend verschil tussen het artikel in De Morgen en in The Independent, en geen kleintje. In het online artikel van De Morgen wordt het volgende zinnetje niet vertaald, hoewel het artikel in The Independent hiermee afsluit:

Despite these fantastical claims, the Journal of Cosmology has had its reputation called into question more than once by other members of the scientific community.

Met andere woorden, terwijl de bron aangeeft dat Journal of Cosmology een zeer dubieuze reputatie geniet (toch geen detail, me dunkt), laat de journalist van De Morgen dit na om te vermelden. Hoe kan men dit missen? Hoe kan men dit niet even onderzoeken.

Of gewoon opzoeken.

Op internet, bijvoorbeeld.

’t Is maar een hint.

Een zeer eenvoudige zoektocht geeft inderdaad enkele indicaties dat het Journal of Cosmology niet echt het meest betrouwbare tijdschrift is.

Wikipedia, bijvoorbeeld:

The Journal of Cosmology describes itself as a peer-reviewed open access scientific journal of cosmology,[1] although the quality of the process has been questioned.[2][3][4][5][6][7] The journal was established in 2009 and is published byCosmology Science PublishersRudolph Schild is the Editor-in-Chief and Executive Editor.[1]

2. ^ Jump up to:a b Beall, Jeffrey. “Potential, possible, or probable predatory scholarly open-access journals”. Scholarly Open Access. Retrieved 2013-04-09.
3. ^ Jump up to:a b I. O’Neil (7 March 2011). “NASA Refutes Alien Discovery Claim”Discovery News. Retrieved 2011-03-07.
4. ^ Jump up to:a b c d P. Z. Myers (6 March 2011). “Did Scientists Discover Bacteria in Meteorites?”Pharyngula. Retrieved 2011-03-06.
5. ^ Jump up to:a b P. Plait (7 March 2011). “Followup Thoughts on the Meteorite Fossils Claims”Discover Magazine. Retrieved 2011-03-06.
6. ^ Jump up to:a b L. Battison (11 March 2011). “Microbes on a Moonbeam: Disentangling the Meteorite Microbe Claims”Science in Pen and Ink. Retrieved 2011-03-12.
7. ^ Jump up to:a b “‘Alien Life’ Claim Hampered by Journal’s Dubious Reputation”. Retrieved 2013-07-18.

En op 23 januari 2013 schreef Marc Lallanilla op de website LiveScience:

This isn’t the first time the Journal of Cosmology has been roundly criticized for publishing content lacking scientific merit: “It isn’t a real science journal at all, but is the ginned-up website of a small group of crank academics obsessed with the idea … that life originated in outer space and simply rained down on Earth,” P.Z. Myers, a biologist at the University of Minnesota, Morris, wrote in 2011 on his popular science blog Pharyngula.

Nog eentje: Life in meteorites? Not so fast… door John Prothero (23 januari 2013):

So no matter who is making the claim, it raises all sorts of red flags and sets off alarm bells by its very nature, and by the poor level of analysis and documentation. So it comes as no surprise when I reveal that the senior author in none other that N. Chandra Wickramasinghe. For those who are familiar with fringe scientists, this name should sound familiar. […]

Instead, the “Journal of Cosmology” has a long history of publishing crackpot and poorly substantiated claims that never survive once they are examined by reputable scientists.

De journo van De Morgen vindt nuance blijkbaar niet van deze wereld en gaat voluit voor het spectaculaire, zonder een greintje kritisch denken. En nee, kom niet af met de roep dat journalisten geen tijd meer hebben of krijgen van hun stoute chefs om hun bronnen te checken. Bovenstaande acht (8) citaten heb ik op tien (10) minuten bij elkaar ge-e-harkt. Trouwens, een kritische noot verdient sowieso wat extra tijd.

Nee, dit kan men niet missen. Hier lijkt slechte wil een grotere rol te spelen dan nonchalance of tijdgebrek. Of zijn hier andere (markt)mechanismen in het spel waar ondergetekende te naïef voor is?

Hoe dan ook, de journalist die er andermaal in slaagt (1) om zijn lezers voor debielen te houden en (2) om ongenuanceerde bladvulling op de wetenschapspagina’s van De Morgen te krijgen is Luc Beernaert. En deze man zijn we op deze blogpagina’s al eens tegengekomen. Luc Beernaert is chef showbizz van Het Laatste Nieuws en het onderwerp van een vorig artikel op deze blog, nu ruim vier maanden geleden. Toen schreven we over diezelfde journalist die op een gelijkaardige wijze al te kort door de bocht ging in zijn drang naar ongenuanceerd en spectaculair nieuws (Zotte De Morgen (of “Please, if you take this seriously, read the paper!”)).

Even terug naar het stuk van John Prothero:

So once again, we have an example of science “journalism” done wrong: a reporter takes someone’s press release on faith and perpetuates the claim without fact-checking or peer review. Instead, it falls on us in the scientific community who blog on such topics to be the critics and peer-reviewers, since there are so many claims put out there that won’t stand peer review, yet get promoted through an uncritical network of science media before they have met with any real scrutiny.

Met andere woorden: so once again, we have Luc Beernaert.

En, De Morgen, u benne ook bedankt!

[Ctrl-P] John H. McDonald: Myths of Human Genetics

mythintrotongueA fun way to teach the basics of genetics is to have students look at traits on themselves. Just about every biology student has, in one class or another, been asked to roll their tongue, look at their earlobes, or check their fingers for hair. Students can easily collect data on several different traits and learn about genes, dominant and recessive alleles, maybe even Hardy-Weinberg proportions. Best of all, these data don’t require microscopes, petri dishes, or stinky fly food.

Unfortunately, what textbooks, lab manuals and web pages say about these human traits is mostly wrong. Most of the common, visible human traits that are used in classrooms do NOT have a simple one-locus, two-allele, dominant vs. recessive method of inheritance. Rolling your tongue is not dominant to non-rolling, unattached earlobes are not dominant to attached, straight thumbs are not dominant to hitchhiker’s thumb, etc.

In some cases, the trait doesn’t even fall into the two distinct categories described by the myth. For example, students are told that they either have a hitchhiker’s thumb, which bends backwards at a sharp angle, or a straight thumb. In fact, the angle of the thumb ranges continuously, with most thumbs somewhere in the middle. This was clearly shown in the very first paper on the genetics of hitchhiker’s thumb (Glass and Kistler 1953), yet 60 years later, teachers still ask students which of the two kinds of thumb they have.

In other cases, the trait really does fall into two categories, but it isn’t determined by genetics. For example, students are asked to fold their arms, then told that the allele for having the right forearm on top is dominant. It is true that most people fall into two categories, right arm on top or left arm on top, but the very first study on the subject (Wiener 1932) clearly demonstrated that there is little or no genetic influence on this trait: pairs of right-arm parents are just about as likely to have right-arm children as are pairs of left-arm parents.

Some traits, such as tongue rolling, were originally described as fitting a simple genetic model, but later research revealed them to be more complicated. Other traits were shown from the very beginning to not fit the simple genetic model, but somehow textbook authors decided to ignore this. A quick search in the standard reference on human genetics, Online Mendelian Inheritance in Man (OMIM), makes it clear that most of these traits do not fit the simple genetic model. It is an embarrassment to the field of biology education that textbooks and lab manuals continue to perpetuate these myths.

Lees hier verder.

[Ctrl-P] Racel Edidin: Making Science Matter: Why Cosmos Is More Important Than Ever

NDGTCosmos was een dertiendelige tv-reeks uit de jaren 80 met in de hoofdrol, naast Carl Sagan, het universum met alles d’erop en d’eraan.

Dertien jaar later neemt Neil DeGrasse Tyson, ’s werelds liefste, grappigste, knuffelbaarste astro-beer en één van de meest wervelende wetenschapsvoorlichters van onze tijd, de draad weer op.

Tot het Amerikaanse Fox de series zal uitzenden, in het voorjaar van 2014, zullen wij ons nog even moeten vergapen op de trailer, die, ronduit spectaculair is. En als u ook vindt dat er een zwoesh teveel in zit, dan zet u het geluid gewoon een beetje stiller.

En terwijl u aftelt naar de lente van 2014, kan u misschien even het artikel lezen Racel Edidin: Making Science Matter: Why Cosmos Is More Important Than Ever, dat op 25 juli 2013 verscheen in het online magazine Wired.

*  *  *

Racel Edidin: Making Science Matter: Why Cosmos Is More Important Than Ever

We who hold science in high regard too often rail in frustration against a culture of scientific illiteracy and ignorance. This can result in drawing lines between us and them, and lead those on either side of that gulf to simply write off their “opponents” as elitist or ignorant. And that only deepens the divide, creating a vicious cycle where evidence and facts give way to opinions and judgement. In the end, science, and curiosity, are lost in the divide.

Since its groundbreaking original 13 episodes first aired in 1980, Cosmos has proposed an audacious alternative, an onus not to fear and scorn, but to generosity and inclusiveness. It placed on our shoulders the imperative to share not only the information we’ve acquired, but the passion and curiosity that spur us to discover and understand new things. It took the time to not only tell us that science matters, but to explain why it matters, while also placing it in context and framing it in a story.

As we face an all-out assault on science and the principles that inform it — a dogma-driven, results-focused culture of denial and institutionally reinforced ignorance, as we strip science curricula from schools and research funding from budgets — we need Cosmos more than ever. Carl Sagan’s Spaceship of the Imagination isn’t just a convenient metaphor. It’s an ark, whose trajectory has the potential to change the course of our culture, and, possibly, our future.

Cosmos’s power comes in large part from its creators’ belief in accessibility, and that the value of science education lies less in its capacity to inform than its potential to empower. At the Cosmos panel at San Diego Comic Con, Neil deGrasse Tyson, who will inherit Sagan’s place at the helm of the Spaceship of the Imagination in Cosmos: A Space-Time Odyssey  encouraged attendees to address him as “Neil” instead of “Dr. Tyson.”

Lees hier verder.

17/10/2013: Het Denkgelag Royale

Het denkgelagKan de wetenschap alles verklaren? Zijn er vragen waarop wetenschap nooit een antwoord zal kunnen bieden? Wat kan de wetenschap zeggen over moraliteit, vrije wil of het bewustzijn? Is wetenschap de enige bron om kennis te vergaren? Wat is het nut van filosofie in de wetenschap?

In deze vragen zetten Daniel Dennett, Massimo Pigliucci en Lawrence Krauss hun klauwen en tanden. Maarten Boudry is de dompteur van dienst.

Het debat gaat door op 17 oktober 2013, om 20.00u in het auditorium Leon De Meyer, UFO van de Universiteit Gent gelegen in de  Sint-Pietersnieuwstraat 33 te Gent.

Een ingangsticket kost €16,00 (voor studenten €14,00), maar je kan ook steeds een steunticket kopen van €20,00.

Meer informatie vindt u op www.hetdenkgelag.be en op www.facebook.com/denkgelag.