Tricksters, pranksters & Flat Earthers, deel II

BOBOp 9 juni 2016 kondigde de Facebook-pagina van de Flat Earth Society trots aan dat rapper BoB lid van de club geworden was. De muzikant was enige tijd daarvoor in de clinch gegaan met astrofysicus Neil DeGrasse Tyson omtrent van de vorm van de aarde. Volgens hiphop BoB is de wereld zo plat als het doorsnee cd-schijfje dat hij amper verkocht krijgt. Volgens deGrasse Tyson heeft de wereld eerder de vorm van een oblate sferoïde, een afgeplatte bol, dan van een pannenkoek. Het artikel uit The Guardian van januari dit jaar lijkt me een leuke illustratie van het haantjesgedrag en dito gediss: Flat earth rapper BoB releases Neil deGrasse Tyson diss track. Hoogtepunt in de strijd was deGrasse Tysons finale wederwoord:

Pranksters

Dat de Flat Earth Society geen grap is, verzekerde de ondervoorzitter Michael Wilmore nog tijdens een fascinerend interview met Michael Marsh voor de podcast Be Reasonable. Dat ze op hun online forum te maken krijgen met pranksters, grapjassen geeft hij ook grif toe. Het internet wemelt immers van de mensen en groepen wiens doel het is om net nonsensicale memes en theorieën omtrent pseudowetenschappelijke onderwerpen ingang te doen vinden bij aanhangers en true believers. Sommige van die memes en theorieën slagen zo goed in hun opzet dat ze enerzijds opgepikt worden door die true believers en later bekritiseerd worden door skeptici. Onderschat nooit de Wet van Poe: het is soms onmogelijk om het verschil te maken tussen een uiting van een welgemeende extreme stelling en een bewuste parodie daarop. Anderen gebruiken de platte-aardetheorie dan weer als oefenmateriaal voor hun debatclub.

Ik kan me evenwel niet inbeelden dat diezelfde pranksters of debaters zich zouden bezighouden met het monteren van al te langdradige en saaie video’s op YouTube. Ook de Flat Earth Conference in Nederland die begin juli zal plaatsvinden, lijkt mij net iets te uitgewerkt voor een grap.

Toch nog even meegeven dat de website van de Flat Earth Society, ook geen grap, een zeer interessant archief en zelfs een eigen wiki heeft.

Tricksters

In het eerder vermelde interview doet Michael Wilmore nog een amechtige poging om zich niet uit te laten over een groots complot dat erop gericht is om (1) de theorie van de platte aarde te onderdrukken en (2) de bolle aarde te promoten. Waarom precies is niet zo snel duidelijk, maar laat dat nu een detail zijn.

bolAndere platte-aarders gaan dan weer openlijk en voluit voor het complot: volgens de organisatoren van de FE Conference zitten wie anders dan die vermaledijde Jezuïeten achter het complot (Copernicus was een jezuïet, iets wat atheïstische skeptici nogal eens lijken te vergeten, aldus de organisator). Een andere kandidaat is uiteraard het Amerikaanse ruimte-agentschap NASA, dat ons al jaren bedriegt met fake foto’s, fake maanlandingen en pseudolieten. Ja, pseudolieten bestaan; nee, hun bestaan is geen bewijs dat satellieten (en bij uitbreiding alle lanceringen van ruimtetuigen) nep zijn.

BlueMarbles

NASA is dan weer een clubje ex-nazi’s en we weten allemaal dat die een geheime ufo-basis te verbergen hebben op de zuidpool. Een complottheorie, trouwens, die holle-aarders ertoe heeft aangezet om te beweren dat de platte-aarde een zogenaamde psyop is, een psychologische operatie met als doel de emoties en voorkeuren, of in dit geval de kennis van groepen mensen te beïnvloeden of te misleiden. Platte-aarders willen ons weghouden van Antarctica omdat die de geheime nazi-bases zou herbergen. Andere holle-aarders beweren dan weer dat een platte-aardetheorie ons enkel en alleen de gaten in de bolle, maar holle wereld wil verbergen. Het is moeilijk uit te maken of dit ideeën zijn van tricksters dan wel van pranksters. Hoe dan ook, zoveel plezier hebt u tijdens uw lessen aardrijkskunde nooit gehad!

Met andere woorden, ook in de sector van de platte aarde zijn de complottheorieën uitgebreid, verwant en toch divers, wat het zeer moeilijk maakt voor een kritische toeschouwer om tegen “de” platte-aardetheorie in te gaan. Tekenaar Joost Swarte bedacht de term de Klare Lijn. Kort samengevat kiest de tekenaar uit alle mogelijke lijntjes die een beweging suggereren dat ene perfecte lijntje die de beweging als het ware samenvat. Tot zulk een klare lijn kan een kritische beschouwer van complottheorieën helaas niet komen. Komt daarbij dat de meeste complotdenkers hun privé theorie als de enige ware beschouwen en zeer verschillend van de andere, getuige de vele geschillen tussen samenzweringstheoritici (infights in het jargon).

Verder lijken heel wat complotdenkers te lijden aan wat ik hier ad hoc het trickstersyndroom en het ba­boesj­kacomplex wil noemen. De trickster, eerder een (sympathieke) schelm dan een oplichter, is een personage dat in heel wat legendes en verhalen voorkomt en dat opvalt door zijn slimheid en sluwheid waarmee hij de (fysiek of financieel) machtigere steeds te slim af is. Net zoals de trickster weet de complotdenker het steeds beter. Hoe geheim de kennis ook is die de machtige kabal geheim wil houden, een trickers/complotdenker ontrafelt de geheime op basis van zijn superieur denkvermogen. Zelfs de clevere dames en heren van NASA, specialisten in CGI en galactisch grote complotten, kunnen een trickster niet van zijn stuk brengen.

Wat ik hier nu maar even het baboesjkacomplex noem, is een trickstersyndroom in overdrive. Enerzijds is elke aanwijzing dat er geen complot speelt een teken dat er een complot is, anderzijds past elke bewering tegen een complot in een groter complot. Alsof elke kritiek geabsorbeerd wordt, ingekapseld wordt met behulp van een nóg alomvattendere theorie. Het is onmogelijk om een theorie te vinden die een beetje trickster niet kan overtreffen met een groter, complotgerelateerde theorie. Om het met een verschrikkelijk anglicisme te stellen: het is onmogelijk om een complotdenker slash trickster met te out-smarten.

Pepijn van Erp wist middels de skeptische blog kloptdatwel.nl te melden dat ook holle-aarder Steven Christopher werd uitgenodigd als spreker. Benieuwd wie wie gaat inkapselen en te slim af zijn daar in Egmond-aan-Zee.

 

In een derde deel wil ik Vlaanderens über-trickster in de kijker zetten. In zijn nieuwsbrief van januari 2016 uitte Peter Vereecke van de Belfort Group zijn twijfels over de vorm van de aarde, een twijfel die in zijn Delicaat Dossier “De Wereld is rond. Zeker weten?” al snel omslaat in zekerheid.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Protected by WP Anti Spam