De blog is dood, leve de blog!

Ik nodig u van harte uit op mijn nieuwe blog luminati.be, de opvolger van KritischeMassa.be.

Verschillende gebeurtenissen en inzichten hebben mij doen beslissen om met een schone lei te beginnen. Twee jaar lang heb ik intensief gebruik gemaakt van de microblogging website Twitter, vaak ten koste van mijn eigen macroblog. De perikelen na de overname door Elon Musk hebben me doen beslissen om enerzijds meer tijd te steken in volledig uitgewerkte blogartikelen en anderzijds minder over de waan van de dag te toeteren. Dat laatste heeft me aangezet om blogartikelen over toestanden die ooit actueel en prangend leken, maar nu hopeloos achterhaald blijken, te wissen.

Tot slot is er het besef dat ik niet functioneer in wat soms ‘het georganiseerde skepticisme’ genoemd wordt. Nochtans heb ik kansen te over gekregen en met plezier gegrepen. Ik heb een handvol artikelen mogen schrijven voor Wonder en is gheen Wonder. Contacten binnen SKEPP hebben geleid tot de publicatie van twee boekjes in de reeks “De Skeptische Kijk”, uitgegeven door ASP. Eind 2022 sluit ik dit hoofdstuk met gemengde gevoelens af, dankbaar maar definitief.

De plannen voor 2023 zitten ook al enige in mijn hoofd. Tot begin januari herpost ik op luminati.be verschillende oudere artikelen van deze blog die volgens mij de tand des tijds wel hebben doorstaan. Andere zal ik later recycleren, aanpassen en in een nieuw jasje steken. De nadruk zal hierbij liggen op minder recente en zelfs historische gebeurtenissen en situaties. Midden 2023 zal de stervensbegeleiding van KritischeMassa.be eindigen.

Naast een nieuwe blogwebsite plan ik in 2023 de luminati-podcast. Elke maand wil ik over één onderwerp vertellen, al dan niet in meerdere afleveringen. De podcasts wil ik ook aanbieden als YouTube-filmpjes, kwestie van te zorgen voor wat extra Nederlandstalig materiaal.

Twitter heb ik ingeruild voor Mastodon, mastodon.social/@frankverhoft is voorlopig mijn enige sociale media-account.

Boekvoorstelling: De platte aarde. Een rondleiding

Het Is er bijna. M’n boekje over het geloof in de platte aarde. Nog een paar dagen. Zonder Johan Braeckman, Tim Trachet en Marleen Finoulst was het er nooit gekomen. Ook een dikke merci aan SKEPP en natuurlijk aan ASP Editions. Brecht Decoene en Pieter Van Nuffel hebben mij op de juiste momenten de juiste djoefs in de goede richting gegeven. Ik ben ook blij dat ik de morele steun van Neda Nasrabadi gekregen heb.

Voor een live boekvoorstelling is het niet bepaald de meest geschikte periode. In deze tijden van corona heb ik dan maar gebruik gemaakt van het medium dat enkele jaren geleden de idee van de platte aarde een boost heeft gegeven: YouTube. In betere tijden kom ik het met alle plezier voorstellen in uw living of aan uw keukentafel.

De platte aarde. Een rondleiding

We zijn er! Op 31/03/2020 verscheen mijn boekje bij Academic & Scientific Publishers. Net geen 30.000 woorden over de geschiedenis van het geloof in de platte aarde, de denkbeelden van moderne en hedendaagse aanhangers, hun verreikende complottheorieën.

platte aarde

Sinds Aristoteles werd het idee van een bolvormige aarde algemeen aanvaard door westerse en Arabische geleerden. In het midden van de negentiende eeuw blies echter een Britse sjacheraar het idee van de platte aarde nieuw leven in. 150 jaar later zien we een heropflakkering van het infame idee, met de sociale media als overijverige vroedvrouwen en een uit de kluiten gewassen samenzweringstheorie als kwade tweelingbroer.

Wat moet de kritische, wetenschappelijk geïnspireerde skepticus hiermee? Er zijn verschillende communicatiestrategieën waarmee zij mensen die twijfelen aan de vorm van de aarde, wetenschappelijk verantwoorde informatie kunnen aanbieden zonder het tot een oorlog der werelden te laten komen. Deze manieren hebben uiteraard hun voor- en nadelen heeft, maar de enige houding die enkel maar nadelen oplevert, is de heropleving van het geloof in een platte aarde negeren.

Mentalisten, mediums en charlatans

De band tussen goochelkunst, mentalisme en skepticisme is hecht en heeft een lange geschiedenis. “Vanaf het moment dat het mediumschap een beroep werd, kregen de beoefenaars het aan de stok met goochelaars. Dit mag geen verrassing zijn, het is een al te natuurlijk duel”, schreef goochelaar en medium buster Joseph Dunninger.

Zijn boek Inside The Medium’s Cabinet uit 1935 beschrijft niets minder dan een Darwiniaanse evolutionaire wapenwedloop tussen charlatans en goochelaars. Mediums professionaliseerden en bedachten steeds spectaculairdere trucs. Goochelaars zoals Dunninger, zijn leerling Harry Houdini en ontwerpers van trucs zoals David Abott (1836-1934), moesten zich steeds meer reppen om mediums en spiritisten te debunken en te ontmaskeren.

De recentere exploten van goochelaar James Randi zijn skeptici minzaam bekend: hij ontmaskerde bijvoorbeeld Uri Geller, de Israëlische fantast met zijn lepeltjes. Via zijn Project Alpha toonden twee medewerkers van Randi aan dat academische onderzoeken naar paranormale krachten zeer feilbaar waren. Randi was ook betrokken bij het onderzoek naar de werkmethodes van de Franse immunoloog Jaques Benveniste (1935-2004). Deze haalde in 1988 de wereldpers met zijn vermeende wetenschappelijk bewijzen voor de werking van homeopathie. Na een bezoek van een team waar ook Randi deel van uitmaakte, werd Benveniste ontslagen. Randi was medeoprichter en prominent lid van het CSICOP (Committee for the Scientific Investigation of Claims of the Paranormal), samen met onder meer die andere oerskepticus en liefhebber van close-up magic Martin Gardner.

Dichter bij huis hebben we Lieven Gheysen, beter gekend als Gili. De locatie van zijn groots opgezet en gratis “Bal der Helderzienden” (2010) ging volledig aan zijn doelpubliek voorbij. Geen van de clairvoyants wist op te dagen. In 2015 zette hij in het tv-programma Café Corsari drie mediums in hun hemd. Hun bezoek aan het Antwerpse Zuiderpershuis riepen quasi unaniem beelden op van een moordpartij die verdacht veel leek op het fictieve verhaal dat Gili enkele weken daarvoor op de website van dat Zuiderpershuis had mogen zetten. Gili is erelid van SKEPP.

Onder impuls van de jonge mentalist Tayson Peeters organiseert SKEPP een lezingenreeks in februari 2020 omtrent goochelkunst, mentalisme en skepticisme. Hij zorgde voor een divers programma op een toverachtige locatie, The House of Mysteries in Gent.

Dit artikel verscheen eerder in Wonder en is gheen Wonder (winter 2019), het ledenblad van SKEPP.