[Ctrl-P] Belgische GGO-technologie wint prestigieuze “World Food Prize”

Van MontaguDe Vlaamse wetenschapper Marc Van Montagu krijgt de World Food Prize 2013, samen met twee Amerikaanse wetenschappers. De Wereld Voedselprijs, of de Nobelprijs voor voedsel en landbouw, bekroont jaarlijks personen wier werk van uitzonderlijk maatschappelijk belang is voor de kwaliteit, kwantiteit of de beschikbaarheid van voedsel. Het is voor het eerst dat een Belg deze prestigieuze prijs ontvangt. “Door hun werk hebben de laureaten van de World Food Prize 2013 bijgedragen tot een verhoging van de hoeveelheid en de beschikbaarheid van voedsel”, vond de jury.

Marc Van Montagu (80), plantkundige, en de Amerikanen Mary-Dell Chilton en Robert T. Fraley delen de prijs “voor hun individuele, onafhankelijke doorbraak als grondleggers van de moderne groene biotechnologie en hun bijdrage aan de ontwikkeling en toepassing ervan”, aldus Kenneth M. Quinn, voorzitter van de World Food Prize-stichting.

“Dankzij hun onderzoek kunnen landbouwers vandaag insecten-resistente en herbicide-tolerante gewassen kweken. Deze GGO-technologie kan ook zorgen voor een grotere variëteit aan gewassen met een verhoogde opbrengst of ingebouwde ziekteresistentie. Bovendien kunnen met deze technologie gewassen ontwikkeld worden die ook in ongunstige klimaatomstandigheden kunnen groeien, zoals in extreme droogte of warmte.”

Marc Van Montagu is ex-directeur van het Departement Planten Systeembiologie van UGent. Momenteel is hij wetenschappelijk adviseur bij het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB) en leidt hij het Instituut voor Planten Biotechnologie voor de Ontwikkelingslanden (IPBO).

De uitreiking van de prijs van 186.000 euro, te delen door drie laureaten, gebeurt op een grootse ceremonie op 17 oktober in het Amerikaanse Iowa.

 

Bron: De Morgen, 19 juni 2013

[Ctrl-P] Comedian Flays (Shameless) GMO Zombie Myths

Een control-paste, gewoon omdat ik nog steeds op adem aan het komen ben van de snelheidswedstijd “schrijf eens een blad of drie ministerpapier vol”, a.k.a. examens. Momenteel ligt het boek Science left behind opnieuw op mijn bord, het boek waarin Alex Berezow en Hank Campbell de “feel-good fallacies” van een opkomende anti-wetenschappelijk links(erige) generatie fileren. En dat onderwerp ligt mij, pro-science leftie, nâ aan mijn gehavende en door de medische wetenschap gerepareerde hartje. Een korte bespreking volgt in de rubriek “Book Liberation Movement”.

Als opwarmer alvast Keith Floors meest recente blogartikel Comedian Flays GMO Zombie Myths met de bespreking van een nieuwe studie omtrent ggo-katoen en ondervoeding (of beter, het gebrek daaraan). De uitsmijter is “I love Monsanto”, een video van de eerder grofgebekte comedian Dusty waarin hij enkele “feel-good fallacies” van het anti-ggo-volkje onder de loep neemt.

Maar vergeet ook niet het artikel zelf te lezen!

Zotte De Morgen (of “Please, if you take this seriously, read the paper!”)

roundupOp 26 april 2013 las ik in De Morgen én Het Laatste Nieuws dat een nieuwe studie de populaire onkruidverdelger Roundup linkt aan kankers en Parkinson (in De Morgen en Het Laatste Nieuws). De producent van deze herbicide is het infame Monsanto. U spuwt toch ook automatisch twee, drie keer telkens u die naam hoort of leest?

Het gebruik van ’s werelds populairste onkruidverdelger, Roundup, kan gelinkt worden aan een reeks gezondheidsproblemen en ziektes zoals Parkinson, onvruchtbaarheid en kankers. Dat blijkt uit een nieuwe studie.

Aldus Luc Beernaert, in het normale leven chef showbizz van HLN, maar nu voor de gelegenheid de auteur van een wetenschapsartikel. Als bron vermeldt de schrijver van het stuk niet de originele studie (een enorm onhebbelijke gewoonte van zowat alle Vlaamse artikelboeren als het gaat over wetenschappelijke studies), maar wel The Huffington Post (nog een onhebbelijke gewoonte van diezelfde groep professionele schrijvers).

Wij dus naar de infame HuffPo, en daar vind ik inderdaad het bewuste artikel terug. Let wel, het krantenartikel, niet de studie: Roundup, An Herbicide, Could Be Linked To Parkinson’s, Cancer And Other Health Issues, Study Shows. En de bron is niet het degelijke onderzoek in The HuffPo door de (anonieme) journalist, maar… Reuters. Andermaal geen referentie naar de originele studie.

Wij dus, zucht, naar Reuters. Heavy use of herbicide Roundup linked to health dangers – U.S. study, laat auteur Carey Gillam daar als kop boven haar artikel beitelen. En ze vat het gevaar samen in een paar puntjes:

(1) Study says chemical residues linked to disease,
(2) Roundup developer Monsanto says glyphosate is safe,
(3) Researchers say more study is needed.

Opnieuw is het tevergeefs zoeken naar een directe link of zelfs maar de titel van de studie. Gelukkig komen we al wel de naam van het tijdschrift te weten (Entropy) en die van de auteurs.

Google dan maar: het artikel heeft als titel “Glyphosate’s Suppression of Cytochrome P450 Enzymes and Amino Acid Biosynthesis by the Gut Microbiome: Pathways to Modern Diseases”, de auteurs zijn Anthony Samsel en Stephanie Seneff, de volledige studie kan u hier raadplegen en downloaden. Een linkje toevoegen (u weet wel, dat veelal onderlijnd stukje hypertekst dat aan internet z’n bestaansrecht geeft): zo moeilijk is het niet.

Ook de abstract krijgt u hier van mij:

Abstract: Glyphosate, the active ingredient in Roundup®, is the most popular herbicide used worldwide. The industry asserts it is minimally toxic to humans, but here we argue otherwise. Residues are found in the main foods of the Western diet, comprised primarily of sugar, corn, soy and wheat. Glyphosate’s inhibition of cytochrome P450 (CYP) enzymes is an overlooked component of its toxicity to mammals. CYP enzymes play crucial roles in biology, one of which is to detoxify xenobiotics. Thus, glyphosate enhances the damaging effects of other food borne chemical residues and environmental toxins. Negative impact on the body is insidious and manifests slowly over time as inflammation damages cellular systems throughout the body. Here, we show how interference with CYP enzymes acts synergistically with disruption of the biosynthesis of aromatic amino acids by gut bacteria, as well as impairment in serum sulfate transport. Consequences are most of the diseases and conditions associated with a Western diet, which include gastrointestinal disorders, obesity, diabetes, heart disease, depression, autism, infertility, cancer and Alzheimer’s disease. We explain the documented effects of glyphosate and its ability to induce disease, and we show that glyphosate is the “textbook example” of exogenous semiotic entropy: the disruption of homeostasis by environmental toxins.

Hier had mijn zoektocht en mijn artikeltje dan ook kunnen stoppen, want mijn punt was om een potje te klagen over (1) de nogal ergerlijke gewoonte om in een online artikel geen referentie te geven naar de originele studie en (2) over de tweede- en derdehandse berichtgeving over een enorm belangrijk gegeven: het gebruik van Roundup kan gelinkt worden aan kanker en de ziekte van Parkinson. Dat is geen detail, en net daarom maakt dit een zo correct mogelijke berichtgeving noodzakelijk!

Maar Google is een lastig beestje en ik ben een ambetant ventje. Ik vind namelijk nog een artikel over diezelfde studie van Anthony Samsel en Stephanie Seneff, toevallig in diezelfde Huffington Post waaruit onze journalist van De Morgen/HLN blijkbaar even graag als selectief kopieert en plakt. Condemning Monsanto With Bad Science Is Dumb, schrijft  én ze geeft een link naar de studie. Alvast één punt voor mevrouw Haspel omdat ze het lef en het verstand heeft de lezer de kans te geven om haar analyse direct te vergelijken met de originele paper.

Ik kan haar op het eerste zicht alleen maar gelijk geven. Monsanto staat ook niet op míjn lijstje van meest knuffelbare bedrijven, maar de firma aanvallen met slechte wetenschap is niet alleen oneerlijk, maar op langere termijn contraproductief. En het ondermijnt uiteraard de integriteit van de berichtgevers, meneer Beernaert. Los daarvan, een langer citaat uit haar artikel:

Did you see the latest indictment of Monsanto making the rounds? It’s a “peer-reviewed” paper in the journal Entropy, co-authored by Anthony Samsel and Stephanie Seneff, blaming glyphosate, the compound in the herbicide Roundup, for virtually all the ills that can befall us.

Zoekt u even de impact factor van Entropy op? Haspel gaat verder:

But here’s the thing — they made it up. Or, all but. They say, “We explain the documented effects of glyphosate and its ability to induce disease, and we show that glyphosate is a ‘textbook example’ of exogenous semiotic entropy: the disruption of homeostasis by environmental toxins.” Exogenous semiotic entropy! That sounds serious. Google it, though, and you find that those three words occur together in only place. This paper. They made it up. At first, I thought the whole thing was one of those jargon-laden academic hoaxes but, alas, it isn’t.

Slog through their argument (and, please, if you take this seriously, read the paper!), and you find it boils down to two things. Glyphosate, they claim, 1) inhibits CYP enzymes, which are active in lots of metabolic processes, and 2) disrupts gut bacteria, which are susceptible to its mechanism (disrupting the shikimate pathway), even though humans are not. Therefore, any condition that involves metabolic processes or gut bacteria must be affected by glyphosate exposure. QED!

Terug naar de krant De Morgen/HLN. De journo van dienst knipt en plakt één artikel uit The HuffPo, eentje dat aanslaat omdat (a) Monsanto in de kop staat en (b) een resem vreselijke ziektes vermeld worden. In diezelfde “bron” staat er een paar dagen een ander artikel dat pulp maakt van het eerste artikel. Maar dat laatste nieuws krijgen we niet te lezen in onze zotte De Morgen.

Meneer Beernaert, enkele vraagjes voor u:

Kan u even uw werkwijze toelichten? In hoeverre denkt u dat het kritiekloos geven van derdehandse informatie omtrent zulk een belangrijk gegeven uw lezers verder helpt? Kan u ons vertellen waarom u het ene artikel wel en het andere artikel uit dezelfde bron niet behandelt in een opvolgend artikel? Op welke manier kan de lezer dit niet interpreteren als cherry picking en daarom dus als enorm oneerlijk? Hebt u problemen met de analyse van Tamar Haspel, kan u zich niet vinden in haar kritiek? Hebt u de originele studie gelezen voor u uw eerste artikel vertaalde en publiceerde?

Alvast bedankt!

Update (zondag 28 april): Lange leve Twitter! Keith Floor van DISCOVER Magazine twitterde én schreef een artikel over de “studie” van Anthony Samsel en Stephanie Seneff en de berichtgeving hierover in enkele (online) kranten: When Media Uncritically Cover Pseudoscience.

Update (zaterdag 5 mei): Eric Hall disecteert de studie in zijn artikel Roundup and Gut Bacteria.

[Ctrl-P] Leon Neels: Emopatat

Leo NeelsOp 5 maart 2013 schreef Leo Neels, docent mediarecht aan de K.U. Leuven en UAntwerpen, in Knack over de veroordelingen in het patattenproces en de reacties van o.m. De Keersmaker en Van de Sande. De column kreeg het label Emopatat opgeplakt. Eentje om in te kaderen.

*  *  *

Leo Neels: Emopatat

Mevr. De Keersmaeker heeft groot gelijk: in onze samenleving is een mening inderdaad geen misdaad – extreme uitzonderingen zoals strafbaar racisme buiten beschouwing gelaten. Maar ze heeft groot ongelijk met haar suggestie dat de rechtbank “het sociaal engagement van de toenmalige actievoerders criminaliseert, en elke groep mensen die voor zijn eisen op straat komt gelijkstelt met een criminele bende”. Het vonnis bewijst het tegendeel.

Rector Marc Waer van de KULeuven, die Mevr. Van Dyck destijds als onderzoekster aan zijn universiteit ontsloeg, reageerde (DS 27 febr.), en argumenteerde op basis van een tegenstelling tussen haar activiteiten als activiste en als onderzoeker. Ook de opinie van de Rector vindt geen grondslag in het vonnis en is bizar in het kader van het leerstuk van de meningsvrijheid (zie eerder: Vrije meningsuiting in de patatten). De valse antithese gaf aanleiding tot verdere polemiek, o.m. in De Standaard van 1 maart (M. Van De Sande, Activist of onderzoeker?, en A. Froeyman en L. Kosolosky, Het sprookje van Waer).

Er zijn weinig landen waar meningsuiting zo beschermd is als hier. Maar fundamentele uitingsvrijheid kent beperkingen: ze biedt geen rechtvaardigingsgrond voor misdrijven die bij expressie worden begaan (art. 19 Grondwet).

De veroordeling van Mevr. Van Dyck en haar kompanen rust op een reeks van strafbare feiten, die trouwens haaks stonden op hun overleg met de gemeentelijke autoriteiten en de politie. Dat overleg was erop gericht om de uitoefening van de demonstratie- en uitingsvrijheid toe te laten en geordend te laten verlopen.

Het vonnis noteert dat het geweldloosheidsengagement van de actiegroep niet is nagekomen. Gevolg: vernieling van de afsluiting, van bewakingscamera’s, van de aanplant, slagen en verwondingen aan de agenten, en bestuurlijke aanhouding… door de actiewoordvoerder werd dit alles als “overwinning” aangemerkt. De strafvordering rustte ook op de vaststelling dat deze feiten door een groep op een georganiseerde wijze werden gepleegd. In het juridisch jargon levert dat het misdrijf “bendevorming” op.

Er zijn bijkomende elementen. In hun verhoren hebben de actievoerders, zo vermeldt het vonnis, geen zinnige verklaringen afgelegd, en ze weigerden om voor de rechtbank te verschijnen en daar hun verweer te voeren.

Lees hier verder.

Mind the nuance: Louise O. Fresco

Fresco Hamburgers in het paradijsOp zaterdag 2 maart werd prof. dr. ir. Louise O. Fresco in het kader van Mind the Book in de Antwerpse deSingel op de rooster gelegd door Alma De Walsche. Zij interviewde Fresco naar aanleiding van het boek Hamburgers in het paradijsVoedsel in tijden van schaarste en overvloed. En voor een gesprek over die brik van ruim 500 pagina’s kregen beide dames helaas amper een uur toegemeten.

Louise Fresco werkte voor de FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties en is momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Haar aandacht gaat uit naar de grondslagen van duurzame ontwikkeling in internationaal perspectief. Zij is lid van o.a. Académie d’agriculture de France en van de Royal Swedish Academy of Agriculture and Forestry.

De Walsche is journaliste bij MO*, waar zij vooral schrijft over Latijns-Amerika, de landbouw en ecologie.

Een boeiend gesprek onder het waakzame oog van angry bird Peter Mertens, opperkuif van de pvda. Of beter, in de weinig subtiele schaduw van de cover van zijn strategisch gepositioneerd boek. Niet echt een verrassing wanneer men in gedachten houdt dat de Antwerpse boekhandel de Groene Waterman, stiefzusje van zowel de donkerrode uitgeverij EPO (Education Prolétaire/Proletarische Opvoeding) als van e-krant De Wereld Morgen, exclusief de eerder eenzijdige boekenbeurshandel openhield.

Gelukkig was er op het podium meer ruimte voor nuance. “Zo eenvoudig ligt dat niet”, “het is niet of of”, “ik wil daar toch ook wel bij opmerken dat…” De pertinente weigering van Fresco om mee te gaan in een al te eenzijdig en simplistisch zwart-witverhaal zonder kanttekeningen of nuances maakte van haar deel van het interview boeiende kost. Het ging dus over “en en”, niet over “of of”, en dat inclusieve denken kenmerkte heel haar betoog.

Het paradijs uit de titel van haar boek refereerde aan de mythische plaats van inspanningsloze overvloed, luilekkerland, quoi, waarin de vruchten van de landbouw geen ecologische kosten met zich meebrengen en geen inspanning vragen. Blijkbaar een mythe die in min of meerdere mate nog steeds gekoesterd wordt, zowel door de reclamewereld als door bepaalde stadsgroenen. Maar nee, landbouw is altijd disruptief, altijd slecht voor het milieu én voor de rug van de hardwerkende boer, klein en groot, daar liet Fresco weinig misverstanden over bestaan.

Wat de overvloed betreft was ze ook duidelijk: nog nooit in de geschiedenis van de mensheid is voedsel zo goedkoop geweest en zo overvloedig aanwezig. Met heel wat negatieve gevolgen van dien voor de gezondheid en de ecologie. Maar de pogingen van De Walsche om die overvloed en het misbruik dat dit veroorzaakt louter in de schoenen te schuiven van de groot-industrie lukte maar half. Fresco voerde aan dat niet alleen de verkoopdrift van Big Food een rol speelt, maar óók de koopdrift van de klanten.

Fresco liet verder heel wat kritische geluiden horen ten aanzien van biologische landbouw, die beweert “lokaal, biologisch en gezond” te zijn. Onder het motto “ik moet als wetenschapper objectief zijn”, hield ze de aspecten van de biolandbouw onder de loep die niet zo gezond en duurzaam zijn, zoals extra grondverbruik, tal van chemicaliën en dubieuze metaalverbindingen. Biomest is vaak een haard van bacteriële besmettingen en antibiotica mogen trouwens óók gebruikt worden in het bioboerenbedrijf, zij het enkel curatief en niet preventief.

Bij het idee “lokaal verbouwen, lokaal kopen” plaatste ze eveneens enkele vraagtekens: in Vlaanderen en Nederland zou lokaal verbouwen per definitie onmogelijk zijn en wat bijvoorbeeld fruit betreft, zouden wij ons in deze contreien tevreden moeten stellen met een appel hier en een kers daar. Ook voor enkel lokaal geteeld veevoeder zou hier geen plaats zijn. Verder sluit nadruk op lokale producten handel uit en dat betekent volgens Fresco kans op schaarste. Boontjes uit Kenia, asperges uit Peru. Een serieuze belasting, daar niet van, maar niet kopen houdt armoede in stand.

En ook wat het aspect handel betreft, komt Fresco met een inclusief verhaal. We moeten ons geen illusies maken, zowel lokale als globale handel zijn noodzakelijke blijvertjes. Handel op grote schaal is trouwens een eeuwenoud fenomeen. En grootschalige handel heeft ook positieve effecten op de regulering en de controle van de producten.

Ook de eerder modieuze en hippe stadslandbouw ontsnapte niet aan haar genuanceerde en gefundeerde kritiek. Als kwantitatieve bron van voedsel is het niet serieus te nemen, o.a. omdat het bebouwbare oppervlakte veel te klein is. Zelfs een gemiddeld Vondelpark zou slechts zo’n voetbalveld landbouwgrond opleveren. Illusies over stadslandbouw moeten we ons niet maken. Maar het kan wel een educatieve en dus een zeer positieve functie hebben, het kan een manier zijn om te laten zien hoe de voedselproductie werkt.

Fresco sloot dit deel af met de idee dat moderne landbouw gebruik zou moeten maken van de beste aspecten en technieken van eender welke soort landbouw, aangepast aan de gewassen, de geografie en de omstandigheden. Voor haar is geen enkele techniek op zich sacrosanct. In haar pragmatisme is er geen plaats voor ideologie.

Uiteraard passeerden tijdens het interview ook de ggo’s de revue en opnieuw toonde Fresco zich geen blinde voor- of tegenstander. De medische risico’s zijn volgens de huidige stand van zaken zo goed als nihil, de ecologische effecten van bepaalde ggo’s zijn evenwel nog niet volledig gekend, dus voorzichtigheid is inderdaad geboden. Fresco voerde aan dat genen tot het gemeenschappelijk erfgoed behoren, zonder voorbij te gaan aan de economische realiteit en noodzaak van patenten. Anderzijds bestaat er geen gevaar voor zogenaamde “ontsnappende genen” en zijn er toepassingen die meer dan gerechtvaardigd zijn, bijvoorbeeld in het geval van ziektegevoelige, want gecloneerde cassave.

In dezelfde week dat ere-doctor De Keersmaker ggo’s afbranddepleitte de échte doctor Fresco andermaal en genuanceerd voor een intelligente introductie van gg-gewassen. Het is enorm tekenend voor het debat, nu ja, dat het De Keersmakers speech was die “het ‘patattendebat’ heropende”, volgens Mathijs van de Sande in De Standaard. En hoewel Fresco stelde dat er te hard wordt ingegrepen tegen anti-ggo-activisten, vroeg zij die activisten en tegenstanders alstublieft ruimte te laten voor een debat, een echt debat. De rode draad in haar betoog — maar dat heeft u waarschijnlijk reeds begrepen — was dat het a priori uitsluiten van technieken die gerechtvaardigd zouden kunnen zijn, voor niets goed is.

Zelden was een uur zo kort. Maar als u niet genoeg krijgt van deze dame, dan verwijs ik u graag door naar haar website, tjokvol lezingen, artikels, video’s en hersenvitamientjes.

Louise O. Fresco: Hamburgers in het paradijsVoedsel in tijden van schaarste en overvloed. Bert Bakker, 2012.

Entertainment

Anne Teresa De KeersmaekerA kick in the balls
I say that’s entertainment, that’s entertainment
— The Jam

Een bizarre week, deze week. Eentje waarin de hoogste vormen van entertainment aanschurkten tegen de laagste. Maar van wrijving krijg ik het warm, en warmte is welkom in tijden van toestanden die oh zo griepachtig zijn dat zelfs oscillococcinum niet meer baat.

Het zijn verwarrende tijden, meneer. Heel postmodern en dit blogartikel is daar een illustratie van: een artikel over hoge cultuur, lage cultuur  en biotech. In een ironische pomo geste wil ik proberen om de hoogste vormen van entertainment (kunst) te juxtaposeren tegenover de laagste vormen van entertainment (wetenschap) en aantonen dat (1) a kick in the balls — Paul Weller en The Jam ten spijt — niet beperkt is tot de ontspanningssector en (2) de intellectuele spanning tussen moeilijke, polysyllabische woorden en feitelijke inhoud ongeveer 2 nanovolt bedraagt.

Het kan me geen fluit schelen wat Stephen Jay Gould precies bedoelde met nomanon-overlapping magisteria dan wel een gangreen-achtige aandoening. Maar tegen gangreen van de geest, daartegen trekken wij ten strijde terwijl we de vraag stellen in hoeverre kunst en wetenschap verworden zijn tot niet overlappende gebieden van het menselijk denken.

Waar wil ik eigenlijk naartoe met dit blogartikel? Naar de deemsterwereld tussen realiteit en entertainment, tussen kunst en wetenschap. Kunst moet zich niet laten herleiden tot droge feiten. En gelukkig maar. Stel u voor, een wetenschappelijke analyse zou Bachs Johannes-Passion niet echt ten goede komen:

Herr, unser Herrscher, dessen Ruhmin allen Landen herrlich ist.

Nou nou, ik denk het niet. Maar zelfs heidenen als Vermeersch en Dawkins begrijpen dat Bachs oratorium niets aan artistieke waarde inboet wanneer men van de wetenschappelijke overtuiging is.

Maar andersom gelden er ook een zeker aantal regels.

Begin februari had ik de grote eer een eredoctoraat te krijgen van de universiteit van Louvain-la-Neuve samen met Brian Eno en Jean Nouvel. Met het motto “Wetenschap laat ons toe de wereld te begrijpen, terwijl kunst haar betekenis geeft”, motiveerde de UCL haar keuze en maakte ze een parallel tussen wetenschappelijk onderzoek en het artistieke proces. Daar wilde ik u in deze universiteitsstad even over spreken: over wetenschap, over het begrijpen van de wereld en op die manier misschien ook over de betekenis van de kunst.

Aldus Anne Teresa De Keersmaeker op 24 februari 2013, na de voorstelling Elena’s Aria in Vooruit, Gent. Dat kunst betekenis kan geven aan deze wereld zullen weinig mensen ontkennen. Maar als vooraanstaand lid van de entertainmentwereld kan men geen fake, geëmbelliseerde “feiten” uit de aars trekken wanneer men verifieerbare claims maakt:

1. Ten gronde deel ik de bezorgdheid van Barbara Van Dyck. Het genetisch manipuleren van planten en de introductie van ggo-gewassen zijn een gevaar voor onze planeet. In tijden waarin het steeds duidelijker wordt dat de mensheid met vuur aan het spelen is, roept de agro-industrie op tot steeds grotere manipulatie, steeds meer chemicaliën, steeds meer risico’s en minder diversiteit. Het resultaat is schrijnend: kleinschalige boeren gaan overkop, onze ecosystemen worden verstoord, allerhande ziektes steken de kop op (bij planten, dieren en mensen), en onze zaden- en voedselproductie komt steeds meer in handen van een heel klein groepje agro-bedrijven, belust op schaarste en speculatie.

Kijk, dit is geen vrijblijvende artistieke claim, dit is een wetenschappelijke claim. Enfin, dit zijn heel veel claims die op één hoop gesmeten worden. Hoe dan ook, het gaat hier over al dan niet vermeende maar zeker controleerbare feiten. En als men zoiets zegt, schrijft en verspreidt, dan moet men dit kunnen staven. Wanneer gaan onze gewaardeerde cultuur- én nieuwsverspreiders dit begrijpen? Dit is niet hetzelfde als het verkondigen van een meninkje. In deze toespraak komt De Keersmaker met controleerbare statements. Uiteraard hoeft men die niet te verdedigen na een dansvoorstelling aan de hand van bronvermeldingen, van verwijzingen naar peer-reviewed wetenschappelijke tijdschriften.

Maar elders, zoals in Reyers laat, mag men toch verwachten dat Madame Rosas net iets meer uit haar koker weet te toveren dan gewoon maar een opinie hier en gemeenplaats daar. Of toch minstens dat er naar iets substantiëlers gevraagd wordt door de journalist van dienst, in casu Lieven Van Gils.

Met andere woorden, kan iemand mij de volgende vragen die De Keersmakers toespraak oproept, beantwoorden, vragen die Van Gils vergeten te stellen is:

1. Waarom zijn ggo’s een gevaar voor deze planeet? Alle ggo’s? Zonder onderscheid?
2. In welke mate is gentechnolgie hetzelfde als spelen met vuur? Wat wordt eigenlijk bedoeld met “spelen met vuur”?
3. “Steeds grotere manipulatie, steeds meer chemicaliën, steeds meer risico’s en minder diversiteit”. Toon aan, show your workings.
4. Welke ziekten precies steken de kop op na de introductie van ggo’s?
5. Op welke manier precies worden ecosystemen verstoord door de introductie van ggo’s?

De entertainmentwaarde van wetenschap is zero. Nul komma nul. Wetenschap is geen kunst, het is de laagste vorm van entertainment. Maar bij momenten kan het wél een kick in the balls zijn, vooral wanneer het lijkt aan te geven dat bepaalde zaken waarschijnlijk niet verlopen volgens het goedmoedig wensdenken van een aantal verlichte geesten.

Waarschijnlijk ga ik geen antwoorden op krijgen, hier niet, elders niet. Antwoorden maken om een of andere duistere reden geen deel uit van het esoterisch-groene debat over ggo’s, enkel statements, meninkjes. Twee jaar lang al ondertussen.

En dan moet ik denken aan Nirvana’s Smells like teen spirit:

With the lights out, it’s less dangerous
Here we are now, entertain us

U mag mij entertainen, mevrouw de barones, u mag mij bekoren met uw kunsten, en zeker wanneer het licht uitgaat. Betover mij, bij u voel ik me veilig in het donker. Maar wanneer u het licht aanknippert, mevrouw de ere-doctor, en wanneer u feiten wil verkondigen, dan komt u er niet vanaf met een gracieus uitgevoerde worp van het hoofd in de nek, in de spotlights van het podium. Of met een grimlachje om de lippen, even verbeten als arrogant en snotty, in de spotlights van de Reyers Laat-studio. Nee, dan moet u komen aandraven met argumenten en bewijzen, hoe gevaarlijk en verrassend nefast voor de eigen opinie die ook mogen zijn.

Het spook van de reductionistische journalistiek

De Wereld Morgen - LogoEen spook waart door Europa – het spook van de reductionistische journalistiek. In tegenstelling tot de meer holistische schrijver, vernauwt de reductionist de scoop van zijn artikel tot de meest strikte interpretatie van de standpunten van de redactie (en toevallig zijn dat vaak ook die van de geldschieters). Een holist zou verder gaan dan het “eigen gelijk” en de “eigen sponsors” en zou nuances aanbrengen, kanttekeningen, andere meningen. Of tenminste daarvoor openstaan. Geen reductie, het hele plaatje, quoi.

Ja, ik heb het over De Wereld Morgen, een online krant van linkse signatuur. Ja, ik heb er daarom een goedkope referentie naar de filosoof-journalist Karl Marx bijgehaald. En ja, ik ga daarom zelfs nog een stap verder. Terwijl Marx’ geliefkoosde motto “De omnibus dubitandum” was (twijfel aan alles), lijkt het motto van de online krant te zijn “twijfel vooral niet aan de eigen standpunten, nooit, jamais”.

Enkele dagen voor het proces van de aardappeltrekkers in Dendermonde – de Wetteren 11, catchy and fancy – voerde De Wereld Morgen de druk op om de zaak alvast buiten het gerechtshof te bepleiten. Alle registers werden opengetrokken: bevriende schrijvers, (burger)journalisten, filosofen, wetenschappers werden uitgenodigd om hun favoriete elftal te ondersteunen en hun gezamenlijke afkeer tegen ggo’s te bezingen. Godzijdank! Zo hoort dat in een democratie. Wat ook hoort in een democratie is dat de lokalen van DWM niet beschadigd werden door mensen die niet akkoord gingen met deze standpunten. Het idee alleen al.

Wat al minder hoort is dat nu net in die krant die zoveel moeite doet om zichzelf democratisch en open te noemen en dat kracht bijzet door zich op tijd en stond een Prijs van de Democratie te laten toekennen door de kameraden, geen enkele plaats is voor een kritische noot. De afkeer tegen de grote bedrijven, de patenten etc. is begrijpelijk. De afkeer tegen nuance, de twijfel, de kritiek al iets minder. “De omnibus dubitandum”? Niet in DWM. Twijfel? Daar doen ze niet aan mee!

Het populisme dat daaruit voortkomt is soms even pijnlijk. In het artikel van burgerjourno Christophe Callewaert, Zware straffen en astronomische schadeclaim geëist voor enkele vernielde aardappelplantjes (9 januari 2013), werden de schadeclaims berekend naar het aantal vernietigde plantjes (€10.000 per stuk). Behalve kinderachtig ook nog eens ridicuul en, euh, goedkoop.

“Er moet een maatschappelijk debat komen over genetische manipulatie”, tekende dezelfde verlichte paperazzo op uit de mond van een beklaagde, zonder zich daarbij af te vragen wat er dan eigenlijk tussen nu en de patattentrek van 29 mei 2011, één grote oproep tot debat, eigenlijk gebeurd is, qua, juist ja, qua debat. Misschien had u dat toch ook eens kunnen vragen, meneer Callewaert, aan al die wetenschappers die weekend na weekend het FLM c.s. te woord hebben gestaan in ondertussen zowat elke parochiezaal in Vlaanderen. Geen debat? Mon œil!

In het artikel Wetenschappers steunen activisten tegen genetisch gemanipuleerde (GGO) aardappelen (11 januari 2013) van de zelfverklaarde journalisten, burgerjourno’s dus, Greet Brauwers, Daphne van den Blink en Kobe Matthys, wordt zonder schaamte en zonder nadenken zowat iedereen en alles op één anti-ggo-hoopje gegooid. De schrijvers gaan zo ver dat zelfs de gerespecteerde Brusselse wetenschapster-filosofe Karin Verelst gekoppeld wordt aan de gehaaide online-verkoper van alternatief-medische prullaria en journalistieke nonsens, Mike “The Health Ranger” Adams van naturalnews.com.

Verelst-Adams, één strijd? Mij zou het verbazen. Terwijl de wetenschapster-filosofe een gedegen en bij momenten warm pleidooi afsteekt dat rationeel is opgebouwd, maakt Adams, de meedogenloze slijter van alt-med, die teert op de goedgelovigheid en de misère van zijn klanten, de ene pseudowetenschappelijke claim na de andere. Eigenlijk héél benieuwd hoe Dr. Verelst die draak van een mini-documentaire zou fileren. Anderzijds, Adams accepteert geen wetenschap, enkel Visa. De video’s vindt u hier en/of hier; oordeelt u zelf maar.

Tussen de video van Verelst en die van Adams zit er nog een artikel in de weg, waarin wordt geclaimd dat er verschillende wetenschappers tegen ggo’s zijn. Het zou me verbazen moesten er géén tegen zijn. Dus, dat is op zich écht geen nieuws. Zo werkt het nu eenmaal. Er zijn zelfs wetenschappers, biologen, die het creationisme aanhangen.

Wat me eigenlijk meer verbaast is dat enerzijds het verwijt dat de wetenschap te reductionistisch en te arrogant is, plots niet meer opgaat wanneer het wetenschappelijk werk betreft van mensen die de zaak steunen. Wat er holistisch is aan het werk van Séralini (zie lager) ontgaat mij, maar deze man is zeker geen vuige reductionist, aldus de burgerjournalisten. Begrijpe wie kan.

Anderzijds wordt het begrip wetenschapper, nu dus geen scheldwoord, wel heel hard uitgerokken. Maar welke definitie men ook hanteert, Dr. Vandana Shiva een wetenschapster noemen, getuigt van een onwetendheid die grenst aan het leugenachtige. We willen nog eens verwijzen naar Bernie Mooney’s blogartikel Vandana Shiva: Brahmin in Shudra clothing en naar het boek van Meera Nanda Prophets Facing Backwards. Postmodern Critiques of Science and Hindu Nationalism in India (2003) en haar recentere tekst Response to my critics. Het is enigszins ironisch dat ik Meera Nanda heb leren kennen via het boek van Sokal en Bricmont, Intellectueel bedrog. Postmodernisme, wetenschap en antiwetenschap (1999), uitgegeven, houd u vast, door EPO (Education prolétaire, proletarische opvoeding), het politieke neefje van DWM. De familiebanden, tussen haakjes, lopen via de communistische partij PVDA.

Blijven er nog twee andere wetenschappers. Nu mag men beiden groots en belangrijk vinden, maar niet vermelden dat het wetenschappelijk werk van de heren Arpad Pusztai en Gilles-Eric Seralini zwaar onder vuur ligt, is gewoonweg intellectueel oneerlijk. Intellectueel bedrog, zelfs. Geen enkele journalist kan het zich permitteren om deze bezwaren niet te vermelden in een overzichtsartikel voor een krant. Welke krant dan ook. Wat niet hetzelfde is als die achter bezwaren staan.

Voor ik het vergeet (uit de FAQ):

DeWereldMorgen.be is onafhankelijk en dus niet verbonden aan een politieke partij, zuil of strekking. Bij DeWereldMorgen.be hechten we veel belang aan pluriformiteit en pluralisme. DeWereldMorgen.be kijkt naar de wereld met een open geest en zonder vooroordelen.

 

Update (18 januari 2013): Ondertussen is de video van Mike Adams stilletjes verwijderd van de bewuste pagina, zonder melding, zonder rechtzetting, zonder excuses voor de flagrant foute informatie.

Dat mijn blogartikel hiervoor mogelijk verantwoordelijk is, sluit ik enigszins uit. Dat mijn blogartikel mogelijk hierdoor gedeeltelijk achterhaald is geworden, neem ik er graag bij.

Genetisch gemanipuleerd killer virus

Genetisch - laboMiljoenen genetisch gemanipuleerde hiv-virussen. Eén experiment. Eén missie: doden, vernietigen, elimineren.

Big Pharma, in samenwerking met hun reductionistische en universitaire vazallen, gaat nog maar eens een stap te ver in haar strijd tegen De Natuur, zo meldt ons het TLM. Dit los-vast collectief van anarchisten, sociale wetenschappers, theaterfilosofen en andere gewone mensen is sterk gekant tegen genetisch gewijzigde organismen (ggo’s) en heeft al aangekondigd verschillende proefopstellingen te zullen bezoeken en bevrijden.

Biologische, alternatieve, holistische kortom, natuurlijke geneesmiddelen zullen aangeboden worden. Want, aldus het Tumor Liberation Movement, men kan zich de vraag stellen of een Emma Whitehead al dit gepruts en gemanipuleer door kapitalistisch geïnclineerde labojassen wel verdient. En wordt ze er echt wel beter van, zoals die andere horigen van Big Pharma, namelijk de neo-liberale media, melden?

 

Drie opmerkingen, vier, zo u wil.

0. Bovenstaande inleiding is even nep als erover, maar zover was u waarschijnlijk ook al.

1. Ik schrijf dit naar aanleiding van een artikel in De (papieren) Morgen, “Genetisch gemanipuleerde cellen verslaan leukemie” (29 december 2012), een vertaling van Denise Grady’s artikel in The New York Times. Grady schrijft een zeer leesbaar artikel over de zevenjarige Emma Whitehead bij wie een zeer experimentele bloedkankertherapie met genetisch gewijzigde hiv-virussen lijkt aan te slaan.

De titel deed me even rillen, maar de journalist maakt er geen goed-nieuws-show van. Zelden zo’n menselijk al te menselijk wetenschapsartikel gelezen. Nee, er zijn geen wonderen gebeurd, ja, de kleine meid is nog steeds ziek (maar aan de beterhand), nee, leukemie is nog niet van deze aardkloot verdwenen en ja, de titel is iets te optimistisch.

Maar Grady lijst zowel de hoopgevende feiten op in verband met de nieuwe, mogelijke behandeling, als de verontrustende. De behandeling, die het meisje bijna het leven kostte, is voorlopig positief voor haar, maar toch zijn er nog gemengde resultaten bij de andere patiënten. De journaliste gaat verder, zowaar met voorlopige resultaten:

Three adults with chronic leukemia treated at the University of Pennsylvania have also had complete remissions, with no signs of disease; two of them have been well for more than two years, said Dr. David Porter. Four adults improved but did not have full remissions, and one was treated too recently to evaluate. A child improved and then relapsed. In two adults, the treatment did not work at all. The Pennsylvania researchers were presenting their results on Sunday and Monday in Atlanta at a meeting of the American Society of Hematology.

Men zou gaan geloven dat verslaggeving van belangrijke, maar kleine pasjes voorwaarts in de medische en wetenschappelijke wereld mogelijk is zónder dat de loze beloftes, holle superlatieven en dito hyperlatieven, als die al bestaan, uit de zetkast worden gehaald. Dank u, mevrouw Grady.

2. Eerder deze week is in de Verenigde Staten de puist genaamd Dr. Burzynski opengebarsten. De dokter claimt namelijk al enige tijd te beschikken over een alternatieve kankertherapie die (1) razend duur is en (2) (voorlopig) onbewezen. De links leiden ook naar het trieste verhaal over de recente dood van een patiëntje dat in de klauwen van Burzynski was geraakt. Death by vulture, in stedelijk Amerika. Al te triest.

Burzynski’s kwak-tot-het-tegendeel wordt evenwel zwaar gepromoot door slijters van alternatieve, natuurlijke “geneesmiddelen” als Joe Mercola (mercola.com) en Mike “The Heath Ranger” Adams (naturalnews.com). Deze semi-criminele uitbuiters van menselijk leed aanvaarden geen wetenschappelijke data, maar wel graag al te graag uw visa-kaart.

3. Het echte probleem is natuurlijk de beproeving die al te kwetsbare mensjes moeten doorstaan. Vandaag is Emma Whitehead even het postermeisje van al die dappere kankerpatiëntjes, hun ouders, familie en vriendjes. Ook van diegenen met meer hoop dan succes.

Genetisch - Emma WhiteheadHet gaat je goed, kleine meid! <3

Vandana Shiva’s armoedige levensvisie

Vandana Shiva - fotoHalve natuurkundige, zelfverklaarde ecofeministe en hele zondagsfilosofe met een al te hoog Deepak Chopra-gehalte Dr. Vandana Shiva reageerde ook op Mark Lynas‘ voordracht met een tweet die heel wat wenkbrauwen de hoogte hebben ingestuwd:

 

Vandana Shiva - tweetHier gaan we weinig woorden aan vuilmaken. De frases “ethisch failliet” en “moreel dieptepunt” werden mij ingefluisterd en deze klinken inderdaad kernachtiger, beschaafder en minder vanuit de onderbuik dan wat ik in gedachten had (“Walgelijk! Wat een afgrijselijk vals takkewijf dat blijkbaar elke dag meer werk heeft met het goud van de tengels te schrapen dan aarde”). We gaan het dus bij de eerste twee kwalificaties houden.

Reacties via Twitter op vindt u hier. Ook in de blogosphere lieten de reacties niet op zich wachten (o.a. Robert Wilson in Carbon Counter, Keith Kloor in Discover).

Vandana “Ik Praat Hindutva Extreem-Rechts In India Even Vlot Naar De Mond Als Ik Esoterisch Links In Het Westen Paai” Shiva’s ideeën passen uiteraard in het ecofeminisme dat ze al jaar en dag promoot. Een snelle verwijzing naar het Wikipedia-artikel vindt u hier, een verwijzing naar het verwarde boek Ecofeminism (samen met de sociologe Maria Miels) vindt u hier, een zeer recente uitleg door Shiva zelf hier.

[Ctrl-P] Mark Lynas: Lecture to Oxford Farming Conference, 3 January 2013

Mark Lynas - fotoVan donker groen naar pragmatisch groen, dat is kort samengevat de evolutie van de Britse schrijver-journalist Mark Lynas. In de jaren 90 stond hij mee aan de wieg van het protest tegen genetisch gewijzigde gewassen, maar ondertussen is hij die pampers ontgroeid.

Zijn pragmatische groene ideeën heeft al in 2011 uit de doeken gedaan, in zijn boek The God species. How humans really can save the planet. Op de cover van mijn editie staat  een koeltoren van een kernreactor in een veld van genetisch gewijzigde gewassen, om u een idee te geven van de richting die Lynas is ingeslagen. Nu pas, na de Oxford Farming Conference en enkele dagen na Environment Secretary Owen Patersons ggo-push, ging zijn boodschap viraal.

*  *  *

Mark Lynas: Lecture to Oxford Farming Conference, 3 January 2013

I want to start with some apologies. For the record, here and upfront, I apologise for having spent several years ripping up GM crops. I am also sorry that I helped to start the anti-GM movement back in the mid 1990s, and that I thereby assisted in demonising an important technological option which can be used to benefit the environment.

As an environmentalist, and someone who believes that everyone in this world has a right to a healthy and nutritious diet of their choosing, I could not have chosen a more counter-productive path. I now regret it completely.

So I guess you’ll be wondering – what happened between 1995 and now that made me not only change my mind but come here and admit it? Well, the answer is fairly simple: I discovered science, and in the process I hope I became a better environmentalist.

Lees hier verder