Kwakzalverij en Artsen voor Vrijheid, deel 2

In dit tweede deel ga ik verder met de opsomming van alternatieve en niet-erkende behandelingswijzen die toegepast en gepromoot worden door dokters verbonden aan Artsen voor Vrijheid.

Die organisatie, die het blijkbaar tot taak heeft om ongeverifieerde berichten te verspreiden, werd opgestart door de woordvoerder en advocaat van Viruswaanzin vzw, beheerd door een oude medewerker van Peter “kijk daar een chemtrail” Verstraeten en bestierd door dokter Hilde De Smet.

In het eerste deel kwamen homeopathie, acupunctuur en voetreflexologie aan bod.

Hormoonyoga

Dokter An De Vis heeft, net zoals vele anderen op de lijst van Hilde De Smet, een eigen centrum met een brede activiteitenwaaier: van het verhuren van de feestzaal voor uw pensioenfeestje tot de organisatie van hormoonyoga. Net zoals bij vele andere misnoegde zelfstandigen tasten de coronamaatregelen haar inkomsten waarschijnlijk fors aan en staat de ruime parkeergelegenheid leeg.

Maar het gaat me hier over de behandelingswijzen en therapieën van de AVV’ers. De claims rond hormoonyoga (hormone yoga therapy), gebaseerd op de bevindingen van de Braziliaanse filosofe en psychologe Dinah Rodrigues, zijn fors. Je kan je “hormonen in balans houden via een set specifieke yogaposes, ademhalingstechnieken en visualisaties,” lees ik in een enthousiast Knack-artikel. Het zou ook geschikt zijn “(v)oor vrouwen met hormonale klachten – van menopauzeleed tot schildklierklachten – maar net zo goed voor wie preventief wil ingrijpen.”

Ik neem aan dat het beoefenen van yoga heel wat voordelen kan hebben. Heel veel inlevingsvermogen moet een mens niet hebben om te begrijpen dat het yogaën in groep, het sociale gebeuren op zich dus, positieve effecten kan hebben. Ik neem anderzijds ook aan dat de zin “we gaan eens rustig en leuk samen enkele yogaposes aanleren die rust en kalmte verschaffen” minder spannend klinkt dan “we gaan via eeuwenoude Indische wijsheid het universum in uzelf te laten doordringen tot ver voorbij uw endeldarm en oh ja, het is ook nog goed voor uw hormonen”.

Op welke manier is het samen yogaën een voordeel voor de hormonenspiegel, menopauzeleed, schildklierklachten ten opzichte van bijvoorbeeld samen rustig wandelen in een mooi stukje natuur, een namiddagje genieten op een rustig stukje strand, of een deken uitspreiden in een wei onder een boom? Of moet ik de kans grijpen om de term “Hormone Picknick Therapy” te registreren en uit te buiten?

Energetische geneeskunde

“Energie heelt en energiesystemen worden geheeld.” Als u dit begrijpt, dan mag u het mij steeds uitleggen in de commentaarsectie.

We vinden heel wat belijders van de energetische geneeskunde terug, o.m. Anne De Clerck, Bertie Zoete. Afgezien van het feit dat de term “energetische geneeskunde” op zich al een zeker appeal uitstraalt bij liefhebbers van alternatieve therapieën, is het ook een vlag die enorm veel ladingen dekt. Anders gezegd, de aantrekkelijkheid van de term maakt de nood aan een precieze, definieerbare inhoud overbodig. In het land van altmed-verkopers is vaagheid een niet te onderschatten voordeel.

“Energy Medicine is de kunst en wetenschap van het bevorderen van fysieke, psychologische en spirituele gezondheid en welzijn”, aldus Donna Eden, grondlegster en waarschijnlijk ook uitvindster van de term. Verander “Energy Medicine” in “Een terrasje doen”, “In het park zitten met vrienden”, “Samen naar zee” en de zin blijft even geldig.

Op de website een andere energetische-gezondheidsfan alvital lezen we:

Energetische geneeskunde is een nieuwe vorm van geneeskunde. Dit [sic] werkt met energie op basis van de (quantum-) natuurkunde en biologie. Het richt zich op de diepere oorzaak van klachten. Het is een andere benadering dan de reguliere geneeskunde. Dat [sic] werkt met medicijnen op scheikundige basis en is gericht op het beheersen van ziekteverschijnselen.

Met andere woorden, het is een vrij herkenbare woordsalade die we op enkele specifieke ingrediënten na, op talloze andere websites van alt-med-verkopers tegenkomen: nieuw, anders dan de reguliere (verkoopsargument nummer één). Een woord als “kwantum” geeft het zijn vermeende eigenheid.

Op de website van De Lelieboom, de organisatie waar dokter Hilde De Smet van AVV aan verbonden is, heeft ook heel wat energetische geneeskunde in huis:

[H]et woord energie wordt tegenwoordig erg liberaal gebruikt. In het boek Energy Medicine van Donna Eden wordt het als volgt omschreven: Energy Medicine is een verzamelnaam die wordt gebruikt om het groeiend aantal behandelvormen aan te duiden waarin er als vertrekbasis wordt van uitgegaan het lichaam als een geheel van energie systemen [sic] te bekijken’. In al deze benaderingen worden de lichamelijke energieën gebruikt als uitgangspunt voor het bevorderen van de gezondheid, de genezing en het levensgeluk.

De Lelieboom pakt het nog leper aan dan de vorige energetisch kwakzalver: “Energy Medicine is een nieuw veld, met zeer oude wortels.” “Nieuw” om het af te zetten tegen de reguliere, ‘traditionele’ geneeskunde, de beschrijving “met oude wortels” appelleert dan weer aan al de spiritueel geïnclineerden voor wie wijsheid oud moet zijn.

Blijkbaar gebruikt men ook “kinesiologisch spiertesten”, waardoor het eenvoudig vast te stellen is welk onderdeel van het energiesysteem uit balans is. Hoe die kinesiologische dingen echt werken, kan u in dit vermakelijke filmpje van de Australische skeptici zien.

Intermezzo – De Lelieboom

Heel interessant om even door de lijst van medewerkers van de Lelieboom te scrollen. We vinden daar een orthomoleculair therapeute terug, een sjamane die werkt aan “breathwork (rebirthing)”, een craniosacraal therapeut, een klinisch psycholoog die “energetisch lichaamswerk” doet, een water- en stralingsdeskundige (en nee, da’s geen andere benaming voor uroloog, het gaat hier over een ingenieur die zich specialiseert in wichelroede lopen), een zielsmissiecoach en een specialist in “karma [sic] en zielsgerichte astrologie”.

De astroloog en hypnotherapeut van de Lelieboom ben ik al eens tegengekomen op de pagina’s van AVV. De brave man ziet een wereldwijd complot dat aangedreven wordt door (massa)hypnose:

Mondiale toepassing van hypnose technieken werd getoond op een ongeziene schaal betreffende zowel de “therapeut”, de “cliënt”, de tijdspanne en de intensiteit.,De cliënt is hier de wereldbevolking,  die aanneemt wat het beleid en de officiële media berichten vanuit of vertrouwen, of een apathische attitude, of beperkingen in  ontwikkeling of  interesse,  zonder hierover een oordeel uit te spreken. Toch wel een makkelijke prooi.

Biopunctuur

“Biopunctuur is een geneeswijze, die bestaat uit het inspuiten van biologische remedies op zeer specifieke plaatsen.” Dit identieke zinnetje lees ik op tientallen websites van dokters, veelal sportartsen, die deze behandeling toepassen. Het klinkt beter opwindender dan “biopunctuur is een therapie op basis van homeopathische injecties”.

Meer nog, “[b]asically, it’s homeopathy combined with acupuncture”, aldus David Gorski (Orac) op ScienceBlogs. “[I]t appears that basically homeopathic remedies are injected into acupuncture points.”

De infame tv-dokter Oz, niet bepaald een idool in kringen van skeptische quack-watchers bevestigt:

Biopuncture is a therapy using mostly plant-based ultra-low dilution product formulas which are injected into specific body regions to relieve pain and inflammation. The majority of injections are micro-injections with a very small needle just under the skin or into the muscle. One of the benefits of directly injecting the area of pain appears to be a “turbo effect,” or a much faster healing response.

Het is niet de enige nonsens uit de koker van dokter Oz.

Kwakzalverij en Artsen voor Vrijheid, deel 1

In februari 2020 publiceerden de hardwerkende dokters achter Gezondheid en Wetenschap een factcheck naar aanleiding van een brief van de organisatie ‘Artsen voor Vrijheid’. Die brief stond volgens G&W vol met misleidende informatie over coronavaccins. De volledige factcheck, “Ook artsen op het verkeerde been gezet”, vindt u hier terug.

‘Artsen voor Vrijheid’ (AVV) reageerde met een zeventien pagina tellende tekst. De factcheck van de factcheck laat ik voor de mensen van Gezondheid en Wetenschap.

Mijn aandacht werd getrokken door een lijst van artsen die volgens opper-AVV’er Hilde de Smet mee aan die tekst zouden gewerkt hebben. Ook Tom Buytaert en Carla Van den Broek zetten er met veel enthousiasme hun tanden in die opsomming. Ik heb dankbaar gebruik gemaakt van hun opzoekwerk en tweets.

AVV’er De Smet legt er de nadruk op dat niet al die dokters voor AVV zouden werken. Naar het kernteam van vaste AVV-medewerkers hebben we nog altijd het raden. De opsomming van De Smet van  geeft natuurlijk uitstekend aan waar AVV zichzelf situeert.

De focus van dit blogartikel ligt niet zozeer op de artsen zelf, mensen die een jarenlange wetenschappelijke opleiding hebben kunnen volgen omdat ze én uiterst verstandig zijn én dankzij de gemeenschap die daarvoor betaald heeft. Dezelfde gemeenschap die ze nu verraden met hun voorliefde voor onbewezen en zelfs schadelijke alternatieve behandelingen.

De nadruk ligt wel op de verschillende vormen van absurde, soms gevaarlijke en ondertussen goed gedocumenteerde kwakzalverij die deze AVV’ers aanhangen. Het Belgische SKEPP en de Nederlandse organisaties Stichting Skepsis en de Vereniging tegen de Kwakzalverij verrichten op dat gebied belangrijk werk.

Een tweede insteek zijn de ongecontroleerde uitbarstingen van advocaat Michael Verstraeten van viruswaanzin vzw. Hoewel hij zijn rol en de banden tussen Viruswaanzin in eerste instantie trachtte te ontkennen, om ze dan af te zwakken, gaf hij wel degelijk de aanzet om AVV op te richten in zijn eigen kantoor. Hij voelde dat er vanuit de doktersgilde nood was aan een kanaal dat ongefilterde en ongecontroleerde berichten zou kunnen verspreiden. U leest daarover alles in het artikel van Brecht Castel Hoe Viruswaanzin radicaliseert en artsen gebruikt in campagne tegen vaccins. Zijn uitspraak dat er een “Chinese Muur” staat tussen Viruswaanzin en AVV klopt alleen als we rekening houden met het feit dat 22% van de Lange Muur verdwenen is.

Dokter Lyme

Dr. Eric Beeth werkte zich in de kijker als fervente gelover in een van de talrijke complottheorieën rond de aanslagen op de WTC-torens op 11 september 2001. Hij was een van de oprichters van het ondertussen opgedoekte Medical Professionals for 9/11 Truth.

Daarnaast blijkt hij volgens de uitstekende website LymeScience een zogenaamde ‘chronic Lyme doctor’ te zijn. En dat vraagt een woordje uitleg.

De ziekte van Lyme is een veel voorkomende infectie, overgedragen door teken. De bacterie die de ziekte veroorzaakt, Borrelia, werd weergevonden in 15 miljoen jaar oude, in amber gevangen teken. Ook ijsman Ötzi was geïnfecteerd. Deze informatie heb ik gevonden in het artikel van Luc Bonneux, Chronische Lymeziekte.

Blijkbaar zijn er nog parasieten in het spel. Bonneux gaat verder:

Na het vaststellen van een chronische variant van deze ziekte is de diagnose “Chronische Lymeziekte” een aantrekkingspool geworden voor mensen met SOLK (somatisch onverklaarde lichamelijke klachten) en de daarbij horende kwakzalvers die als teken parasiteren op kwetsbare mensen om hun financiële bloed te zuigen.

Neuroloog in opleiding Wietse Wiels, eveneens verbonden aan SKEPP, is duidelijk. Zijn pleidooi om de oplichters in het Lyme-circuit een halt toe te roepen kan u nalezen in Knack.

Homeopathie

Dr. Anne De Clerck benadert de gezondheid van haar patiënten met homeopathie en orthomoleculaire ‘geneeskunde’. Zij gooit ook nog eens voetreflexologie, iridologie en energetische geneeskunde in de mix, aldus haar LinkedIn-profiel. Dat is een halve Woordenboek van de Skepticus verenigd in één persoon, genoeg om een nummer van het Nederlands Tijdschrift tegen de Kwakzalverij te vullen.

Over homeopathie bestaan vrij veel misverstanden. Vaak wordt het verward met kruidengeneeskunde, wat eigenlijk net het tegenovergestelde is van homeopathie. Vaak wordt het gebruikt als een verzamelnaam voor elke behandeling uit de reguliere geneeskunde. Niets van dattum, dus.

Homeopathie gaat uit van een verstoring van een veronderstelde ‘levenskracht’, “een immaterieel beginsel dat verantwoordelijk is voor het harmonisch functioneren van alle delen van het lichaam”, aldus C.P. van der Smagt van Vereniging tegen de Kwakzalverij. Die levenskracht, dat vitalisme, komt men in verschillende vormen tegen bij zogenaamde alternatieve geneeswijzen.

Ik bespaar u de volledige manier waarop homeopathische middelen gemaakt worden. Kort: een al dan niet actieve stof waarvan men denkt dat ze gelijkaardige symptomen kan oproepen als de aandoening, wordt ritueel verdund, vaak met behulp van water, steeds geschud, tot er geen molecule van die stof meer overblijft. Hoe vaker men verdunt, hoe effectiever het middel. Ik vertaal dat als “hoe minder koffie in uw tas water, hoe straffer uw ‘koffie’”.

Die actieve stoffen kunnen gaan van kinine, belladonna, petroleum, tot de zuidpool van een magneet, een scheepswrak, het licht van de planeet Venus. U kan het misschien niet verzinnen, een beetje homeopaat wel!

De vierdelige artikelenreeks van de eerder vermelde C.P. van der Smagt is een uitstekende, kritische introductie. Voor de reeks ‘De Skeptische Kijk’ schreef Filip Van Beurden het boek 200 jaar homeopathie. Een onverdund kritische bespreking, zeker ook een aanrader. Filip beschrijft in voldoende detail de geschiedenis van de homeopathie sinds Samuel Hahnemann (1755-1843), de manier waarop homeopathische middelen gemaakt (kunnen) worden en het schrijnende gebrek aan onderzoeken die de werking van de magische waterkunde onderbouwen.

Naast De Clerck laten ook Bart Lambert, Geert Verhelst, Hilde De Smet, Jean-Luc Vanderlinden, Jo Linmans, Johan Denis, Kris Gaublomme, Leo Van den Bossche, Pieter Lanoye zich in met magisch geschud water en eindeloze verdunningen.

Voetrefeloxologie

Dokter De Clerck speelt graag op een andere manier met de voeten van haar patiënten. Zij biedt voetrefeloxologie aan. Deze pseudowetenschappelijke behandelwijze gaat ervan uit dat alle delen van het lichaam overeenkomen met een zone op de voetzool. Door een bepaalde zone te manipuleren, bijvoorbeeld door massage, kan de reflexoloog de energiedoorstroming naar het zogezegd corresponderende lichaamsdeel evalueren en indien nodig herstellen.

Mocht u nog twijfelen: op de website van SKEPP wordt de diagnostische waarde van reflexologie uit de doeken gedaan (TL;DR: ’t is waardeloos). Ook de Nederlandse collega’s van Stichting Skepsis zijn eerder kritisch tegen dit soort manipulatie van de voetzool en de patiënt: Voetreflexologie. Een tenenkrommende wetenschap.

Acupunctuur

Onder de artsen van AVV vinden we ook wat mensen die acupunctuur gebruiken of aanraden: o.m. dr. Anne De Clerck, dr. Anne Fierlafijn, dr. Bertie Zoete, dr. Pieter Lanoye.

Acupunctuur gaat uit van een mysterieuze, ongedefinieerde, nooit vastgestelde ‘energie’ (qi) en ‘energiebanen’ (meridianen). Door op bepaalde plaatsen op het lichaam te prikken met naalden, kan die energie gemanipuleerd worden, wat zou leiden tot beterschap van de kwaal. Eigenaardig genoeg zijn er bijna evenveel ‘prikbare’ locaties op het lichaam als er acupuncturisten zijn, een omslachtige manier om te suggereren dat het een kwestie van totale willekeur is.

Kort door de bocht: “(de)e kernleer van de huidige acupunctuur is dat door het prikken met dunne naalden in specifieke punten allerlei gezondheidsproblemen kunnen worden opgelost”, aldus Jan Willem Nienhuys. In zijn artikel Indrukwekkende acupunctuur beschrijft hij het als een theatrale placebobehandeling. Diezelfde Nienhuys schreef over het experiment met ‘echte’ acupunctuur, waarbij naalden door de huid werden gestoken, en ‘valse’ acupunctuur, waarbij (gemaskeerde) tandenstokers enkel prikten. Voor de patiënt maakte het niets uit. Het verhaal kan u nalezen in Namaak-acupunctuur verschilt niet van “echte”.

Wetten van kwakzalverij

“Hoelang wil u leven onder de wetten van kwakzalverij?”, toeterde de groep van de Willebroeks-Gentse advocaat Michael Verstraeten? Laat ons niet vergeten dat het moederschip van AVV, de rechts-libertaire bende slippendragers rond doodstrafpleiter Verstraeten genaamd Viruswaanzin vzw, geen kans onbenut laat om naar virologen en reguliere dokters te verwijzen als kwakzalvers (bijvoorbeeld hier, hier).

Wel, meester, hoelang wil u uw gezondheid laten regelen door de handelaars in magisch water, voetmasseurs en naaldenprikkers die u een podium heeft gegeven?

In een volgende deel bespreek ik andere vormen van alternatieve ‘geneeskunde’ die gebezigd worden door de dokters van AVV: osteopathie en chelatietherapie (en deze zal ik voldoende proberen te nuanceren), energetische geneeskunde (beter gekend als kwantumkwak), biopunctuur, homotoxocologie, intraveneuze vitaminetherapie. In het laatste deel wil ik het hebben over de rabiate antivaxers onder deze artsen, eigenaardige denkbeelden over 5G en andere nonsens die ze verspreiden over COVID-19-vaccins en over ontgiften.

Karel de Grote Hogeschool, traditionele Chinese geneeskunde en partners

De postgraduaatsopleidingen die Karel De Grote Hogeschool aanbiedt, lijken zeer uitgebreid en interessant. En voor mij als leek met een milde maar gezonde vorm van asklepiofobie ergens een geruststelling. Schrik om naar een dokter of ziekenhuis te gaan, dus. Professionalisering neemt mijn angst alvast deels weg.

Twee springen er echter uit, in negatieve zin dan. Het gaat over de opleiding acupunctuur en de opleiding massage- en bewegingsleer. Over de opleiding acupunctuur van de Karel De Grote Hogeschool is er wat te doen geweest eerder deze week naar aanleiding van de blamage door SKEPP, zie mijn eerder artikel Skeptische Put 2019: Hogescholen vangen terecht veel wind. In dit artikel wil ik het vooral hebben over de opleiding massage- en bewegingsleer en over een hoogst mysterieuze partner van KDG Hogeschool.

Een eerste opmerking kwam van dokter Catherine de Jong van de Vereniging tegen de Kwakzalverij: “Massage is hoogstens een wellnessbehandeling en heeft niets met ‘medisch’ of geneeskunde te maken.” Dit zat niet in mijn origineel pakket met kritiek, maar ik neem het graag en dankbaar mee.

“Experts maken je wegwijs in de traditionele Chinese massage en bewegingsleer, jij verruimt je medische blik”, belooft de website van de KDG Hogeschool. Hoe die experts dat doen, vraagt u zich af. Leest u even mee op de website van een Vlaamse hogeschool anno 2020:

Een fundamentele kritiek op de traditionele Chinese geneeskunde (TCG) verscheen in Nature: “it is largely just pseudoscience, with no rational mechanism of action for most of its therapies”.

Constructive approaches to divining the potential usefulness of traditional therapies are to be welcomed. But it seems problematic to apply a brand new technique, largely untested in the clinic, to test the veracity of traditional Chinese medicine, when the field is so fraught with pseudoscience. In the meantime, claims made on behalf of an uncharted body of knowledge should be treated with the customary scepticism that is the bedrock of both science and medicine.

Een van de basiselementen van de traditionele Chinese geneeskunde is de overtuiging dat vitale levensenergie in een netwerk van energiebanen, meridianen, stroomt. Nog nooit zijn die wetenschappelijk aangetoond, laat staan bewezen. Maar dat is blijkbaar geen probleem voor de hogeschool, haar studenten en hún latere patiënten.

Cupping dan: een soort kommen, koppen zo u wil, worden meestal op de rug aangebracht nadat ze verwarm werden. Wanneer de lucht in de kom afkoelt, zorgt het voor een negatieve druk die als het ware de huid in de kom vastzuigt. Er bestaan methoden die werken met vacuumpompjes en rubberen peertjes. Het wordt algemeen afgebrand in de meer skeptische literatuur, zie bijvoorbeeld Rationalwiki.

Wat moxa-kruiden (Eng. moxibustion) betreft is de conclusie van sciencebasedmedicine.com duidelijk:

Moxibustion is yet another TCM modality with no utility for the treatment of any illness and has known complications from its use. Given the ludicrousness of its underlying mechanism I can see no reason to waste money on further clinical trials.

Waartegen beide behandelingen zouden helpen? Ach, verzin zelf maar een reeks aandoeningen. Dat doen verstrekkers van TCG tenslotte ook.

Wat mij als germanist dan weer mateloos ergert, is deze woordsalade:

In bewegingsleer ga je zelf energie opbouwen, om vanuit die ervaring je patiënt te kunnen aanvoelen.

Wat kan deze aaneenrijging van willekeurige woorden toch betekenen? Zelfs voor iemand die mee zou gaan in de esoterische poespas rond energie, zelfs voor iemand ervoor zou kiezen dit artikel van skepticus Jozef Van Giel over energie niet te lezen?

* * *

De partners dan. Over het Opleidingsinstituut voor Traditionele Chinese Geneeswijzen (“al 25 jaar trouw aan de vijf pijlers van de Traditionele Chinese geneeswijzen”) heb ik eerder geschreven.

De andere partner, voor zowel de opleiding acupunctuur als massage- en bewegingsleer had ik over het hoofd gezien, namelijk het Vervolmakingscentrum voor Verpleeg- en Vroedkundigen (VVC). En dat is voorlopig een specialleke.

Ik vind in eerste instantie geen website van die organisatie, wat in 2020 ongewoon is. Via Google vind ik verwijzingen naar organisaties met soortgelijke namen: “Vervolmakingscentrum voor Verpleeg- en Vroedvrouwen” of de variant “Vervolmakingscentrum voor Verpleegkundigen en Vroedvrouwen (VVC)”. Beide benamingen leiden me via oude beschrijvingen en dode links toch naar NVKVV, Nationaal Verbond van Katholieke Vlaamse Verpleegkundigen en Vroedvrouwen. Close, but is it a cigar?

Elders wel een verwijzing, namelijk in een oude presentatie van 2010/11 waarin VVC de derde pijler van het NVKVV wordt genoemd. In die presentatie een vermelding van een cursus acupunctuur. In een andere presentatie vind ik meer informatie terug: “Vervolmakingscentrum voor Verpleegkundigen en Vroedvrouwen Technologieën in de behandeling van pijn Acupunctuur i.s.m. KdG hs en OTCG”. Maar dat is zo’n tien jaar geleden. In een presentatie van 2015/16 over de werking van NVKVV wordt er geen woord gerept over een VVC of over opleidingen acupunctuur. Deze zoekterm geeft eveneens geen enkel resultaat meer op de huidige website van NVKVV. Ter vergelijking, ‘homeopathie’ geeft er ook maar twee.

Neen, de website loopt op het eerste zicht niet bepaald over van de alternatieve behandelingen. Integendeel zelfs: ik vind links naar EBMPractice Net, Evidence-based Nursing in de thuisverpleging, Federaal Kenniscentrum (KCE), Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV) – SCIENSANO. In mijn lekenogen is het trouwens schitterend wat er op de website van NVKVV terug te vinden is aan vak- en werkgroepen, opleidingen, (niet-TCG-)pijnpunten, aandachtspunten. Mijn respect voor het medisch personeel allerhande groeit enkel maar.

Wat die mysterieuze VVC op de website van KDG dan wel is, blijft mij voorlopig een raadsel. Een fossiel, een reliek, een naam die blijft rondslingeren en elke update overleeft? Een manier om een cursus acupunctuur te legitimeren?

Voor alle zekerheid heb ik ge-e-maild naar het NVKVV, en ik kijk uit naar hun antwoord met een positief gevoel dat zo’n vakvereniging zich niet (meer) inlaat met acupunctuur en TCG. Extra info omtrent het eerder mysterieuze “Vervolmakingscentrum voor Verpleeg- en Vroedkundigen (VVC)” dat momenteel nog zou samenwerken met KDG is meer dan welkom.

Orthomoleculaire kwakzalverij op nieuwswebsite van vrt

Op donderdag 23 juli 2020 verscheen het artikel Boechoutse dokter Rudy Proesmans: ‘Gezond eten is even belangrijk als een mondmasker dragen’ op de website van vrtnws.be. Best een boude titel op het moment dat mondmaskers steeds algemener verplicht worden. Laat me dat entwat sterker formuleren: het is ronduit een schandalig misleidende uitspraak.

Het grootste deel van het interview met dr. Proesmans ging over deuren die af en toe terug opengetrapt moeten worden. Ja, een evenwichtige, gevarieerde gezonde voeding ís belangrijk, net zoals beweging en rust. En nee, het is niet altijd even eenvoudig. Gelukkig heeft de prentjeszoeker van dienst er een heel mooie afbeelding bijgezet van een smakelijke hoop verse groentjes en wat fruit.

Waar gaat het dan mis? Reeds in de eerste paragraaf lees ik verschillende elementen die meteen de alarmbellen doen afgaan. Het artikel op de nieuwswebsite van de staatsomroep is gebaseerd op een interview uit het vederlichte ochtendprogramma “Start Je Dag” op Radio 2 Antwerpen. Het interview zelf leidt Els Broekmans in met de bizarre woorden “Zullen we even op consultatie gaan nu bij dokter Rudy Proestmans in Boechout? Een autoriteit als het op immuniteit aankomt want hij is orthomoleculair arts”. Want?

Dat is meteen de derde alarmbel: dr. Rudy Proesmans is “orthomoleculair arts” en orthomoleculaire geneeskunde stuit op heel wat weerstand van reguliere artsen, onder andere vanwege een overdreven nadruk, niet op voeding, maar op voedingssupplementen en het opdringen van gigantische extra hoeveelheden vitamines. Dr. Willem Betz zaliger, erevoorzitter van SKEPP, hekelde al in 2009 ‘de supplementenmaffia’.

Ook dr Proesmans lijkt zéér begaan te zijn gezonde voeding, maar zijn praatje lijkt meer op een glijmiddel om supplementen aan te smeren. Op zijn website geen mooie afbeelding van een smakelijke hoop verse groentjes en wat fruit, maar een pop-up die meteen en standaard een hoop supplementen aanraadt, een online winkel vermeldt waarvoor de dokter gracieus een korting van 10% aanbiedt! Oh ja, voor alle duidelijkheid: de winkel biedt geen verse, fotogenieke groentjes aan, maar een schier eindeloze opsomming van “orthomoleculaire en nutritionele voedingssupplementen”.

Verdere lectuur over de orthomoleculaire geneeskunde vindt u op de website van Stichting Skepsis, bijvoorbeeld het artikel van Agnes Tieben Een orthomoleculair consult (2016):

Orthomoleculaire geneeskunde is volgens de medische wetenschap onzin. Patiënten worden misleid door quasidiagnostiek en de vele supplementen die worden voorgeschreven zijn overbodig en niet altijd onschadelijk.

Dat wist interviewster Els Broekmans, tevens auteur van het geschreven stuk, niet te melden.

Vergeet trouwens ook niet de website van de Vereniging tegen de Kwakzalverij te raadplegen: hun stukken over orthomoleculaire geneeskunde laten weinig aan de verbeelding over.

Kortom, het is een vergissing om dit artikel op de nieuwswebsite van de staatsomroep te laten staan. Het is onbegrijpelijk dat een orthomoleculair arts zonder enige kritische vragen benaderd wordt. Verder wordt er met de verwijzing naar het boek van Rudy Proesmans op het einde van het artikel tegen de deontologische grenzen aangeschurkt.

Nog twee opmerkingen:

1. Wil u zich degelijk laten informeren, kijk dan bijvoorbeeld op de website gezondheid en wetenschap. U kan beginnen bij het stuk van dr Mullie Kun je je weerstand tegen virussen verbeteren met voedingsmiddelen?. Spoiler alert:

Er is nog van geen enkel voedingsmiddel bewezen dat het beschermt tegen het coronavirus. Gezonde eet- en leefgewoonten kunnen de weerstand wel optimaliseren. Een goed weerstand kan geen besmetting voorkomen, maar enkel de gevolgen ervan beperken.

2. Het Laatste Nieuws plaatse op 24 juli in de katern Nina (> Fit & Gezond) het artikel Met deze lekkere gerechten van Sandra Bekkari geef je je immuniteit een flinke boost. Oké, het idee dat je je immuniteit een boost kan geven is niet zomaar een jammerlijke kemel, maar een al te hardnekkige platitude die helaas niet meer weg te denken valt uit dit soort wellnessrubrieken.

Maar op deze nagel wil ik niet kloppen, wel op de positieve verandering die het artikel mocht ondergaan op minder dan een uur tijd. In de eerste versie werd nog verwezen naar het interview op Radio 2:

In de definitieve versie werd het belang van de basisregels onderstreept: handen wassen, afstand houden en contacten vermijden indien mogelijk.

En ook de gerechten van Sandra Bekkari zien er lekker uit! Maar ze hoeven heus niet afgekruid te worden met orthomoleculaire nonsens.

P.S. Ondertussen een eerste reactie die het beste doet verhopen.

P.P.S. Vrtnws heeft een disclaimer geplaatst. Nogal vaag en oh zo jammer genoeg onderaan de tekst, maar wel met goede links naar het eerder verschenen artikel Je immuunsysteem snel versterken door voeding of supplementen: kan dat? en naar de eigen factcheck-pagina. Mwah, ik twijfel tussen ‘bijna niets’ en ‘beter dan niets’.

De rekbare databank. Over VDAB en partner

Een cursus Natural Farming volgen? Via afstandsonderwijs? Geen probleem. Ambieert u een carrière als babymasseur en wil u daar thuis voor studeren, zonder zelf ook maar één boreling van dichtbij te zien? Ga eens kijken in de online databank van de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleidingen. In één klik krijgt u daar alle info. Het aantal kliks om deze cursussen te kunnen starten, hangt af van uw online bankapp.

Inleiding

Op 17 mei 2020 stuurde Hilde Crevits de volgende tweet de wereld in:

Geen reden tot feesten voor Jimmy Koppen (o.m. raadgever onderwijs Open Vld) en Ann Brusseel (o.m. ex-parlementariër voor dezelfde partij en momenteel Algemeen Directeur Erasmushogeschool Brussel), die al jarenlang een strijd leveren tegen enkele uitwassen waar het feestvarken óók voor verantwoordelijk is (en lees vooral het draadje van Koppen).

Mij deed deze nieuwe klachtenstorm terugdenken aan een artikel uit De Tijd van op de kop twee jaar geleden, Een cursusje grootoudercoach, iemand? (17 mei 2018), door Katleen Gabriels (assistant professor filosofie en ethiek TU Eindhoven), Frederik Anseel (professor organisatiepsychologie King’s College London), Johan Braeckman (hoogleraar wijsbegeerte UGent), Gustaaf Cornelis (lerarenopleiding VUB), Ann Dooms (professor wiskunde VUB), Wouter Duyck (voorzitter opleiding psychologie UGent), Jimmy Koppen (wetenschappelijk medewerker geschiedenis VUB), Patrick Loobuyck (moraalfilosoof UA en UGent), Jean Paul Van Bendegem (hoogleraar wijsbegeerte VUB), Bart Van Kerkhove (professor wetenschapsfilosofie VUB en UHasselt) en Sylvia Wenmackers (wetenschapsfilosoof KU Leuven).

Het afstandsonderwijs heeft honderden cursussen in de aanbieding. Talen en hobby’s, maar net zozeer bachbloesemtherapie, handlezen of grootouder­coaching. Deze privéscholen benadrukken dat ze gegarandeerde kwaliteit bieden. Al te vaak komen wij uit bij ‘docenten’ die zelf geen relevante opleiding genoten. Dit is fake education.

En dat is nog maar de inleiding. Katleen Gabriels werd naar aanleiding van de open brief uitgenodigd in de studio van het vrt-journaal.

In januari 2019 meldde meester Mario Van Essche, o.m. voorzitter van het Humanistisch Verbond, bij SKEPP dat op de website van de VDAB een cursus tarotkaartenlezen werd aangeboden. Ook EOS, De Standaard en vrt nws kwamen met aanklachten tegen de cursussen esoterie, kwakzalverij en pseudowetenschap op de website van de Vlaamse overheidsinstelling. Eos schreef “VDAB gaat opleidingen op de website kritisch doorlichten”, DS kopte “Ook VDAB vindt kaartlezen geen goed idee” en de grote letters op vrt nws lieten zich lezen als “Geen opleidingen kaartlezen en bachbloesemtherapie meer op website VDAB”. Ik kom op die drie aspecten terug.

Geprikkeld door al die berichten heb toen ik zelf eens in de databank van de VDAB rondgekeken, op zoek naar bizarre opleidingen en cursusbeschrijvingen. Ik heb er een korte reeks artikelen over geschreven in januari/februari 2019 en nog een artikel in september 2019. U vindt ze hier terug. Door de recente tweets van Jimmy Koppen en Ann Brusseel ben ik opnieuw in die oude artikelen gedoken.

Oh ja, deze al te lange inleiding wil ik afsluiten met nóg twee opmerkingen. Ten eerste, het verschil tussen ‘erkend’ en ‘niet erkend’ is cruciaal voor de VDAB én de cursist: het is namelijk een kwestie van centen:

volg je een door VDAB erkende opleiding? Dan kom je in aanmerking voor heel wat financiële voordelen.
https://www.vdab.be/erkende-opleiding/voordelen

Het is echter niet de focus van dit artikel. Het is ook mijn advies aan critici om zelf eerst even te kijken of de opleiding waarvan sprake effectief erkend wordt of niet. Het is ook niet altijd even duidelijk.

Ik wil ook een tweede misverstand wegwerken. Ik gebruik hier en elders de frase “de VDAB biedt (deze of gene) cursus aan”. Nee, voor zover ik kan zien, wordt geen enkele van de hieronder besproken opleidingen door mensen van de VDAB gegeven, in de lokalen van de VDAB. Met ‘aanbieden’ bedoel ik dan ook ‘aanbieden in de databank’.

De rekbare databank

En met die databank van de VDAB lijkt iets bijzonders aan de hand te zijn. Ik begrijp heel goed dat niet elke cursus op elk moment kan aangeboden worden, maar bepaalde opleidingen lijken uit de databank te verdwijnen wanneer ze in de media onder vuur komen te liggen. Neem de cursus Lenormand tarotkaartenlezen, die ook door EOS in januari 2019 op de korrel werd genomen. Deze cursus verdween diezelfde maand uit de databank.

De opleiding Alternatief Therapeut voor Dieren was in januari 2019 te vinden in de databank, in februari 2019 niet meer. Deze cursus hield het volgende in:

Of beter, houdt. Want dit is geen schermafbeelding van januari 2019, maar eentje van mei 2020. De cursus wordt opnieuw aangeboden via de VDAB.

Toevalstreffer? Het is mogelijk. Opnieuw, het aanbod van cursussen varieert. Ik sta zelf lang genoeg in het (modulaire) volwassenenonderwijs om dat te begrijpen. Ik heb dus nog enkele andere opleidingen opgezocht. Bewustzijnscoach (inclusief de zeer slecht onderbouwde Emotional Freedom Techniques): januari 2019 in de databank, februari 2019 ook, in september 2019 verdwenen. Om in mei 2020 terug in databank op te duiken. Een cursus doula (bevallingscoach): januari/februari 2019 in de databank. In september 2019 kon ik het niet meer terugvinden. Eerder deze week, mei 2020, staat deze afstandscursus (jawel) opnieuw te blinken op de website van de VDAB.

Zelfs op dit moment vecht ik tegen de al te menselijke drang om patronen te zien waar er misschien geen zijn. Maar ik moet toegeven dat dit zeer moeilijk wordt wanneer ik merk dat de opleidingen energetisch therapeut, feng shui, healing, lichaamstaalexpert datzelfde patroon volgen. In september 2019 onvindbaar, in mei 2020 worden ze terug vermeld in de databank. De opleiding voor naturopaat, die zijn ze blijkbaar vergeten terug te zetten. Ook in mei 2020 moeten kandidaten voor deze opleiding een andere zoekterm ingeven. Voor alle duidelijkheid: ik heb in september 2019 en mei 2020 gezocht, dat houdt uiteraard niet in dat deze cursussen in die maanden zijn verdwenen dan wel komen bovendrijven.

Een ander voorbeeld. “Geen opleidingen kaartlezen en bachbloesemtherapie meer op website VDAB”, schreef vrt nws. Dat klopt voor de helft. Zoals gezegd is de cursus tarotkaartenlezen inderdaad permanent verwijderd, en ook de zoekterm “bachbloesemtherapie” geeft geen resultaten. Maar hier moet men even creatief zijn als de aanbieder van de cursussen. Denk daaraan wanneer u de zoekterm ‘homeopaat’, of beter, ‘homeopathie’ ingeeft. Terug naar onze bloesems: “Bach” leidt ons naar de opleiding Gezondheidsconsulent en “Bach-bloesemtherapie” vormen daar een onderdeel van de cursus. U merkt dat ook ayurveda en chakra’s aan bod komen.

Dus, nee, Bachbloesems zijn niet uit de databank verdwenen.

En dan vraag ik mezelf af wat er door het hoofd van de twee VDAB-woordvoerders moet gaan. In januari 2019 verklaarde toenmalige woordvoerder Shaireen Aftab:

Enkele weken later wist haar opvolger Joke Van Bommel te melden:

Ik ben nog steeds niet zeker of de twee woordvoerders ondertussen voor choco staan, of dat ik hen volledig verkeerd begrepen heb.

Dat bepaalde opleidingen niet op de website van de VDAB horen, daar zijn de meesten het over eens. Ik kan ook vaststellen dat er inderdaad heel wat opleidingen die kwakzalverij promoten, verdwenen zijn. Maar er zijn er ook heel wat terug opgedoken. En hoe zit het met dat strenger kwaliteitskader? En zijn onderstaande opleidingen nu echt “arbeidsmarktgericht”? En zelfs als ze dat zouden zijn, moet een Vlaamse overheidsinstelling dit soort dubieuze kwakzalverij en pseudowetenschap faciliteren én legitimeren? En in sommige gevallen nog financieren ook.

En dan denk ik aan: alternatief therapeut voor dieren, alternatief voedingsdeskundige, aromatherapie, bachbloesemtherapeut, bewustzijnscoach, doula, energetisch therapeut, feng shui, fytologie, handreflexoloog, happiness coach, healing, kristaltherapie, lichaamstaalexpert, life coach, mindfulness coach, natural farming (in afstandsonderwijs!), natuurlijke geneeswijzen, natuurvoeding, orthomoleculaire voeding, voetreflexoloog.

Laat me nu even de opleiding healing erbij nemen (Code E29627). Eén klik en we zitten midden in esoterisch, pseudowetenschappelijk, alternatief-medisch Lalaland. We zweven naar een parallel universum waar chakra’s geopend en gesloten kunnen worden, energetische velden knetteren en waar dna-activatie mogelijk is, wat dat ook moge betekenen.

Idem dito voor de opleiding energetisch therapeut (Code E16609), hoewel ik hier moet doorklikken naar de website van de lesgever: ongefundeerde nonsens, punt per punt, u aangeboden via VDAB.

In welk kader precies past dit, VDAB? En wat bedoelt u eigenlijk met kwaliteit?

En dit zijn dan maar twee voorbeelden van verschrikkelijk onnozele (maar daarom niet onschuldige) kwakzalverij. Het echte probleem zit ‘em dan nog niet in deze opleidingen, maar in bijvoorbeeld bewustzijnscoach en kindercoach.

Hoe rijmt de VDAB dat met “strenger kwaliteitskader” en “#workinpogress”. Geen idee hoe de VDAB de toekomst bekijkt, maar ik hoop niet na een cursus “glazen bolkijken” aangeboden door het Centrum voor Afstandsonderwijs.

Centrum voor Afstandsonderwijs

In januari 2019 wist toenmalige woordvoerder van de VDAB het volgende te melden in EOS:

Opleidingsverstrekkers kunnen hun opleidingen vrij op onze website plaatsen.

Op zich niet onlogisch: er moeten heel wat werkuren kruipen in het up-to-date houden van de databank en de organisaties die de cursussen verstrekken hebben alle nodige gegevens. Het is het woordje ‘vrij’ dat mij nog steeds met verstomming slaat. De VDAB is geen kattenpis, dat zijn geen drie ouw’ venten die af een toe een vergaderingetje houden in de achterzaal van Café De Sportvriend en aan het neefje vragen om een website in elkaar te knoeften. Dat is een overheidsinstelling die – met het risico te klinken als een man van middelbare leeftijd met hangbuik (toegegeven, ben ik, heb ik) – draait op belastinggeld. Die VDAB biedt dubieuze verstrekkers van zo mogelijk nog dubieuzere cursussen niet alleen webruimte aan om promotie te maken voor de grofst denkbare afzetterij, voor puur kwakzalversbedrog. Nee, ze laten die instellingen zélf vrijelijk bepalen wat ze in de databank en dus op de website zetten, en blijkbaar ook wanneer en dan nog eens zonder controle!

En dat Centrum voor Afstandsonderwijs (en Avondonderwijs) is een constante, althans tijdens mijn zoektocht. Deze instelling was ook een van de doelwitten van Ann Brusseel, toen parlementariër tijdens een commissievergadering voor onderwijs op 3 mei 2018 aan – alsof er niets veranderd is – bevoegd minister Hilde Crevits (Vraag om uitleg over de handelswijzen van private instanties die afstandsonderwijs aanbieden).

Een instelling die tijdens een commissievergadering wordt aangewreven dat ze afstandscursussen geven voor beroepsopleidingen die daar niet mee gebaat zijn (apothekersassistent is een van de voorbeelden in de vraag), 1500 euro voor bepaalde opleidingen vragen (toen althans), en die bestempeld wordt als “verre van koosjer”, die instelling zit mee aan de knoppen van Vlaanderens databank voor werkzoekenden? Ik hou mijn hart vast in dit post-COVID-19-tijdperk met zijn talloze extra werklozen, met mensen die hun beroepsleven terug op de sporen willen krijgen en daarbij een beroep doen op de VDAB-website.

Met betrekking tot de lijst van opleidingen had Brusseel toen ook al de volgende opmerkingen en vragen:

Daar staan nog zaken in die voor mij echt niet kunnen omdat het een vrij aanzienlijke impact kan hebben. Die mensen gaan denken dat ze de gezondheid van anderen kunnen beoordelen. Het gaat ook om ‘advies in voeding’: kindervoedingsadviseur, natuurlijke geneeswijzen, orthomoleculaire voeding, sportcoaches, anatomie en fysiologie, burn-outcoach. Ik lees hier ook de vrolijkheden van: aromatherapie, astrologie, Bachbloesemtherapeut – jawel –, parapsychologie en kristaltherapie – echt waar.

Ik heb dit deze morgen ook al besproken met de minister van Werk en wetenschapsbeleid [Philippe Muyters]. Hij was niet zo heel erg blij met mijn vragen, omdat ik ervan uitging dat hij als minister van wetenschapsbeleid even bezorgd zou zijn over de inhoud van die cursussen als ik, maar hij is iets minder bezorgd en heeft veel vertrouwen in de mensheid. Misschien siert deze karaktertrek hem. Ik heb dat niet altijd, al dat vertrouwen in de mensheid. Het weze zo.

Twee dagen later verscheen in De Morgen het artikel Klachten over private opleidingscentra. TL;DR: “Ze verkopen cursussen met diploma’s die totaal waardeloos zijn” en ook het Centrum voor Afstandsonderwijs krijgt zijn plaatsje in het verslag.

Wie mest deze stal uit?

Eigenlijk moet de vraag zijn, na minstens twee jaar van aanklachten en kritische berichtgevingen, en van de vragen van een parlementariër die het onderwijs kent: wie mest deze stal niet uit en waarom niet? Wie wordt hier beter van?

Ik meen te hebben begrepen dat het dringen is, maar is er nog plaats in die Skeptische Put van jullie, SKEPP? Ik help ze er graag mee in. En ik kan enkel maar hopen dat ik ze er binnen afzienbare tijd mee terug uit kan helpen. Er is geen enkele reden waarom de huidige rotheid van de VDAB inzake het aanbod van nepopleidingen, fake onderwijs en vuige kwakzalverij, oplichterij en bedrog, een permanent gegeven moet zijn.

Tot slot een disclaimer: ik heb geen enkele affiliatie met open-VLD. Ik heb zeer zeker wél interesse in de ideeën op het gebied van onderwijs van Ann Brusseel en Jimmy Koppen, die ik trouwens niet persoonlijk ken. Ik ben geen lid van eender welke humanistische of vrijzinnige organisatie. Ik ben geen ontevreden (ex-)werknemer, cursist of wat dan ook van de VDAB. Ik ben betalend en zogenaamd werkend lid van SKEPP.

Pinterest vs antivaccinatie-activisme (update)

Op 24 februari schreef ik dat Pinterest maatregelen had genomen tegen desinformatie van antivaccinatie-activisten (Project Gutenberg, Pinterest vs antivaccinatie-activisme):

[XX] verscheen in dezelfde week dat Pinterest, de sociaalnetwerksite die fungeert als digitaal prikbord, aankondigde om “vaccination” als zoekterm te schrappen, net omdat er te veel fake informatie van antivaccinatie-activisten in de resultaten verscheen. Een kleine domper: de Nederlandse zoekterm “vaccinatie” is niet geblokkeerd.

Dat is ondertussen opgelost.

antivac pinterest

VDAB heeft er werk van gemaakt!

Twitter is een grillig medium. Een niet aflatende stroom aan nuttige informatie, grappen, desinformatie, al dan niet bewust. En uiteraard ook mensen die sneller tweeten dan hun schaduw en daardoor de discussie niet bepaald vooruit helpen. En vandaag was ik de pias van dienst.

KoenVE, een grappige Twittermens die ik verder niet ken, postte het volgende:

Mijn reactie:

Misschien had ik toch beter de pagina waarnaar VDAB linkt rustig bekeken: de advertentie is “niet langer gepubliceerd”, dateert van mei 2018. Het ging niet over een cursus die werd aangeboden, maar een vacature bij een van de cursusverstrekkers. Kort verhaal korter: staart tussen de benen, tweet verwijderd. Ik hoop dat niemand het gemerkt heeft.

Hoe dan ook is het heel goed nieuws dat de zoekterm “bewustzijnscoach” niet meer te vinden is in de databank. Ook de term “Emotional Freedom Techniques”, die ik in februari 2019 vond in de beschrijving, levert in september 2019 geen resultaten meer op.

Tijd voor een hernieuwde zoektocht in de databank dan maar, en deze keer volgens de manier die VDAB zelf aanbeveelt en die ik beschreven heb in Online zoeken, een snelcursus van VDAB (februari 2019). Ik beperk mij ook tot de termen die ik in februari nog wél aantrof.

  • Bewustzijnscoach: 0 opleidingen gevonden!
    Eveneens niets voor EFT of Emotional Freedom Techniques, dubieuze methodes die een zware zweem van pseudopsychologische kwakzalverij rond zich hebben.
  • Doula: 0 opleidingen gevonden!
  • Energetisch therapeut: 0 opleidingen gevonden!
  • Feng Shui: deze zoekterm was in februari enkel terug te vinden in de beschrijving van een opleiding. Gelijkaardige zoektochten leverden vandaag niets op. 0 resultaten dus!
  • Fytologie: de resultaten die deze zoekterm opleveren zijn interessant. In de beschrijving wordt geen gewag gemaakt van de term “fytologie”, maar dit blijkt vervangen te zijn door de frase “farmaceutische plantkunde” (voluit: Farmaceutische plantkunde en homeopathie (apothekersassistent)).
  • Healing: 0 opleidingen gevonden!
  • Lichaamstaalexpert: idem
  • Naturopaat: 0 opleidingen gevonden!
    Homeopatie (homeopaat etc.) vind ik enkel terug in de beschrijving van ‘apothekersassitent’ (zie hoger) en ‘Se-n-se apotheekassistent’.

Ik kan zelf wel bezwaren bedenken bij deze snelle, vuile zoektocht. Ik heb enkel de termen opgezocht die bij een vorige, soortelijke poging bedroevende resultaten opleverden. Ik heb amper of niet gezocht naar alternatieve termen. De vervanging van het woord ‘fytologie’ door ‘farmaceutische plantkunde’, terwijl de zoekterm ‘fytologie’ wel een resultaat oplevert, doet vermoeden dat er mazen in het net zijn. Ik heb niet gezocht naar termen die ik een vorige keer achterwege heb gelaten. Als ik vandaag “NLP” (neurolinguïstisch programmeren) ingeef, dan gaat de kwakmeter in het rood. Ik heb via de zoekfunctie van de website zelf gezocht. Zoals vorige keer beschreven, zijn er vaak verschillen tussen de VDAB-zoekfunctie en een zoektocht via google.be. De connecties met dubieuze partners lijken er nog steeds te zijn (zie niet zozeer hier, dan wel hier: “Een cursusje grootoudercoach, iemand?“).

Maar deze keer zijn de resultaten, ondanks de restricties en bezwaren, toch hoopgevend. De overduidelijke kwak lijkt te zijn opgekuist en alvast mijn vertrouwen in VDAB is er lichtjes op vooruitgegaan. Bedankt, VDAB!

Project Gutenberg, Pinterest vs antivaccinatie-activisme

pg58918.cover.mediumEerder deze week kondigde Project Gutenberg de e-publicatie aan van Alfred Russel Wallaces boek Vaccination a Delusion (1898). Project Gutenberg digitaliseert teksten die in de Verenigde Staten binnen het publieke domein vallen. Wallace is dan weer beroemd geworden door zijn briljante bijdragen aan de evolutietheorie zoals die uiteindelijk door Charles Darwin werd uitgeschreven.

Minder gekend is hij omwille van zijn geloof in allerlei dubieuze theorieën, waaronder spiritisme en zijn antivaccinatie-activisme. Vaccination a Delusion is dan ook een aanklacht tegen een artikel verschenen in de Lancet, het beroemde wetenschappelijke tijdschrift dat vaccinatie wél verdedigde.

Maar terug naar Project Gutenberg en de link naar Vaccination a Delusion die verscheen in dezelfde week dat Pinterest, de sociaalnetwerksite die fungeert als digitaal prikbord, aankondigde om “vaccination” als zoekterm te schrappen, net omdat er te veel fake informatie van antivaccinatie-activisten in de resultaten verscheen. Een kleine domper: de Nederlandse zoekterm “vaccinatie” is niet geblokkeerd.

Pinterest

Een tweede poging: terug naar Project Gutenberg en de link naar Vaccination a Delusion. Wat opvalt is de grandioze opmerking van de e-tekstbezorger van Project Gutenberg:

Transcriber’s Note: Vaccination is not a delusion. Thanks to vaccination, killer diseases such as small-pox, polio and tetanus have been more or less eliminated. The supposed link between vaccination and autism comes from one fraudulent study which actively falsified its data (BMJ 2011; 342:c7452). If you’re reading this with the aim of justifying not vaccinating yourself or members of your family, stop right there and go and read some modern-day science instead.

Uiteraard verwijst de tekstbezorger naar de affaire-Wakefield. Deze dokter pleegde onderzoeksfraude en stak de lont aan de moderne antivaccinatiegekte.

I <3 Project Gutenberg.

Wallace 02

Online zoeken, een snelcursus van de VDAB

In een vorig blogartikel had ik een lijstje opgesteld van de meest dubieuze opleidingen die aangeboden worden via de website van de VDAB. Ik ga deze lijst opnieuw onderzoeken, maar niet meer via Google, maar via de zoekmogelijkheden die de website van de VDAB aanbieden.

handlezen.jpg

De aanleiding van dit nieuw artikel is een tweet van @vdab_be, die ik deels besproken heb in het vorige artikel.

Katleen grootoudercoach 2

Voor mijn vorige artikelen heb ik louter gezocht via Google, bijvoorbeeld met de zoektermen “Bachbloessem” en “vdab”. Naar aanleiding van deze tweet hierboven heb ik mijn lijstje van meest dubieuze opleidingen door de zoekmotor van de VDAB zelf gehaald en gekeken naar de resultaten.

  • Alternatief Therapeut voor Dieren: deze opleiding lijkt niet meer in de databank te staan. Ik vind wel een cursus “Aan de slag met Dieren in de zorgsector”, georganiseerd door Centrum Voor Afstandsonderwijs. Op afstand. Dat Centrum voor Afstandsonderwijs haalde op 7 februari 2018 het vragenuurtje van het Vlaams Parlement.
  • Alternatief Voedingsdeskundige: strikt genomen vind ik deze cursus inderdaad niet meer terug in de databank. In vind wel tal van andere zeer twijfelachtige cursussen onder de noemer “voedingsdeskundige”. Mocht u benieuwd zijn hoe een voedingsdeskundige zich verhoudt tot een diëtist, dan raad ik van harte het artikel Er wordt gespeeld met de gezondheid van mensen aan (2 oktober 2014).
  • Aromatherapie: goed nieuws, niet terug te vinden via de website!
  • Bachbloesemtherapeut en Bachbloesemtherapeut voor Dieren: idem dito!
  • Bewustzijnscoach: slecht nieuws. Deze cursus wordt nog steeds aangeboden. Ik herhaal even de bezwaren die ik in een vorige post naar voren bracht.
    “Via Emotional Freedom Techniques verwerk je negatieve ervaringen en laat je destructieve gevoelens los (…)”, lezen we. Nou, dat zoeken we even op. “EFT, is een controversiële therapeutische interventietechniek gericht op desensitisatie. EFT is een van de methoden van de energiepsychologie, een van de alternatieve geneeswijzen.” (Wikipedia). Klinkt niet zo goed.
    “EFT is een vorm van emotionele acupressuur. (…) Bij EFT tik je met je vingertoppen op specifieke punten op je lichaam terwijl je je concentreert op je fysieke, emotionele of psychische pijn”, lees ik op de website van een promotor van EFT, en eerlijk gezegd, dat klinkt niet veel beter.
  • Doula: “Aan de slag als Doula/bevallingscoach (…) georganiseerd door Centrum Voor Afstandsonderwijs. We lezen verder: “Dankzij de flexibiliteit van een thuisstudie studeer je waar en wanneer je wil. Je krijgt een jaar lang begeleiding van een gepassioneerd docente en doorwinterd doula via een online platform. Deze geeft je praktijkgerichte oefeningen, uitgebreide feedback en tips uit haar carrière. Als je er klaar voor bent, leg je examen af op één van onze examenlocaties en als je slaagt, ontvang je het diploma!”
  • Energetisch Therapeut: wordt nog steeds aangeboden, “georganiseerd door Centrum Voor Afstandsonderwijs”.
  • Feng Shui: deze zoekterm leert ons vooral dat het mogelijk is om een controversiële term niet meer in de titel van de opleiding te zetten, maar om hem te verbergen in de beschrijving van de opleiding. Een les om te onthouden.
  • Fytologie: voor deze zoekterm geef ik de link naar de resultatenpagina. Interessant hier zijn de vermeldingen “Farmaceutische plantkunde en homeopathie (apothekersassistent)”.
  • Gemmotherapie: dit onderdeel van de zogenaamde Chinese Traditionele Geneeskunde staat niet meer in de databank. Via “Chinese” kom ik nog wel op een kwakcursus acupressuur. Het voordeel van de zoektocht via de website wordt duidelijk: men vindt ook zaken waar men niet op zoek naar is.
  • Handreflexoloog: bingo! “Handreflexologie is helemaal hot! Na deze hands-on thuiscursus heb jij de correcte technieken in handen om vrienden, collega´s, familie, je partner of klanten te ontstressen. In een letterlijke en figuurlijke handomdraai laat jij mensen terug bruisen van energie!” Het staat er echt, op de website van de VDAB. Om een of de andere bizarre reden wordt handreflexologie wel, maar voetreflexologie niet meer aangeboden.
  • Healing: “Georganiseerd door Centrum Voor Afstandsonderwijs”
  • Lichaamstaalexpert: ook deze opleiding wordt nog aangeboden.
  • Naturopaat: niet, voor homeopaat vind ik verschillende opleidingen terug.
  • Natuurlijke Geneeswijzen: blijkbaar niet meer in de databank.
  • Natuurvoeding: idem dito

Het dient gezegd, de resultaten van deze nieuwe zoektocht via de website lijken beter te zijn dan een zoektocht via Google. Maar heel bevredigend is dit niet: ik vind “voetreflexoloog” niet terug via de zoekmotor op de VDAB-website, maar wel via Google. En één klik later ben ik op de website van de aanbieder van de cursus (Centrum voor Afstandsonderwijs), nog een klik later kan ik mij registreren en inschrijven.

Het is natuurlijk vrij absurd om te suggereren dat men (1) niet mag googlen wanneer men naar een opleiding op de website van de VDAB zoekt, (2) dat men via Google “helaas” toch dubieuze cursussen op diezelfde website vindt, die (3) zogezegd niet meer aangeboden worden, (4) behalve wanneer me de inspanning doet om twee keer te klikken. En dit terwijl de echt absurde gevallen genre Lenormand-kaarten lezen wél helemaal verdwenen zijn! Ik kan me indeelden dat het Centrum voor Afstandsonderwijs blij is met wat lijkt op advertentieruimte op de website van de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding.

Het is ook heel bijzonder dat bepaalde opleidingen niet meer opduiken, niet via Google, en ook niet via de website, en dat sommige resultaten alleen opduiken bij een google-zoektocht. Maar om dat te begrijpen moet ik misschien eens een geschikte cursus zoeken. 

Dubieuze opleidingen en VDAB, terug in de tijd

logo_witopblauwVandaag vond ik tot mijn verbazing op de tafel in de lerarenkamer een kopie van een artikel uit De Tijd van 17 mei 2018, Een cursusje grootoudercoach, iemand?. Het is een striemend opiniestuk van een een tiental academici en experts. Meer bepaald van Katleen Gabriels (assistant professor filosofie en ethiek TU Eindhoven), Frederik Anseel (professor organisatiepsychologie King’s College London), Johan Braeckman (hoogleraar wijsbegeerte UGent), Gustaaf Cornelis (lerarenopleiding VUB), Ann Dooms (professor wiskunde VUB), Wouter Duyck (voorzitter opleiding psychologie UGent), Jimmy Koppen (wetenschappelijk medewerker geschiedenis VUB), Patrick Loobuyck (moraalfilosoof UA en UGent), Jean Paul Van Bendegem (hoogleraar wijsbegeerte VUB), Bart Van Kerkhove (professor wetenschapsfilosofie VUB en UHasselt) en Sylvia Wenmackers (wetenschapsfilosoof KU Leuven).

Om een of andere reden is dat stuk mij toen jammer genoeg volledig ontgaan, hoewel ook de nieuwswebsite van de vrt er een artikel aan gewijd heeft en Katleen Gabriels in de vrt-studie het opiniestuk kon toelichten. Zij begon met het te duiden als “een aanklacht tegen wanpraktijken van privéscholen”, hoewel ze dat laatste snel corrigeerde; het zijn “ondernemingen”. Enigszins modieus maar raak werd het samengevat als “fake education”.

Enkele citaten uit het opiniestuk (De Tijd, 17 mei 2018), dat trouwens zeer lezenswaardig én nog steeds actueel is:

Het afstandsonderwijs heeft honderden cursussen in de aanbieding. Talen en hobby’s, maar net zozeer bachbloesemtherapie, handlezen of grootouder­coaching. Deze privéscholen benadrukken dat ze gegarandeerde kwaliteit bieden. Al te vaak komen wij uit bij ‘docenten’ die zelf geen relevante opleiding genoten.

Een beetje verder lezen we:

In het Vlaams Parlement bond Ann Brusseel (Open VLD) de kat de bel aan. In De Tijd klaagde Frederik Anseel de wanpraktijken van coaches, vaak opgeleid aan zulke scholen, aan. En De Morgen berichtte recent over misleidende handelspraktijken door deze privéscholen. Test-Aankoop sprak zelfs over een structureel probleem na meerdere klachten te hebben ontvangen.

Onder het kopje VDAB, want blijkbaar gaat het over toenmalige (en huidige partners) van deze Dienst van de Vlaamse Overheid, lezen we dan het volgende:

Deels situeert dat probleem zich ook op het niveau van de VDAB. We zouden hopen dat de opleidingenzoeker op de site op zijn minst naar hogescholen of universiteiten verwijst. Probeer het zelf en geef ‘psychologie’ in als zoekterm op de website van de VDAB (via ‘Zoek een opleiding’). Uit de resultaten haalden we er 22 met letterlijk ‘psychologie’ in de titel: stuk voor stuk georganiseerd door NHA, Centrum voor Avondonderwijs of Laudius. Dit is geen onderwijs. Dit is business.

Ik zwier verbouwereerd dit artikel op Twitter in een bescheiden draadje, ik druk mijn verbazing uit over het feit dat deze malaise van schandalige opleidingen al zo lang duurt en ga terug werken.

Katleen grootoudercoach.jpg

De reactie van de VDAB laat niet op zich wachten. Deze keer is het niet de woordvoerder die reageert, maar @vdab_be zelf. Ook nu bekruipt mij het gevoel dat de communicatie vanuit de VDAB zéér bevreemdend is:

Katleen grootoudercoach 2

Wat ik meen te leren uit deze tweet.
Ten eerste leer ik dat, als ik online wil zoeken naar een opleiding die wordt aangeboden op de website van de VDAB, ik Google niet mag gebruiken. Ik moet blijkbaar de zoekmogelijkheden raadplegen die op de website van de VDAB aangeboden worden. Want zo werkt het internet, natuurlijk. Google brengt mij naar resultaten op de website van de VDAB die ik van de VDAB niet mag interpreteren als geldige resultaten. Ik kom hier later op terug.

Ten tweede: andermaal reageert @vdab_be in de tweet van 12 februari 2019 op het meest absurde voorbeeld uit het opiniestuk van mei 2018, namelijk op de cursus handlezen. En inderdaad, deze cursus wordt niet meer aangeboden. Dit hebben we ook gezien naar aanleiding van de commentaar van Eos, zoals vermeld in een vorig stuk. Dieter De Cleene vernoemt in zijn stuk “‘Kaartlezer, een beroep met toekomst!’ VDAB gaat opleidingen op de website kritisch doorlichten” (16 januari, 8 maanden na het opiniestuk in De Tijd) een cursus tarotkaartlezen en net die ronduit idiote opleiding verdwijnt dan prompt uit de databank. Ik leer hieruit dat alvast de meest dubieuze opleidingen die vermeld worden in de titel of in het stuk, de meeste kans maken om te verdwijnen uit de databank.

Ten derde: de verwijdering van kwakcursussen zoals Bachbloessem voor dieren, Lenormand kaartenlezen etc. leidt enigszins de aandacht af van de echt ernstige gevallen. Over de opleidingen met ernstigere implicaties, bijvoorbeeld de opleiding kindercoach, wordt met geen woord gerept. Ik citeer opnieuw uit het opiniestuk van Katleen Gabriels e.a.

En wat dacht u van kindercoach? Twaalf lessen, 549 euro bij het Centrum voor Avondonderwijs. Stage of relevante vooropleiding uiteraard overbodig. Na twaalf lessen, inclusief over traumaverwerking, mag de cursist een eigen praktijk starten. Ouders met een kind met gedragsstoornissen laten zich door de kindercoach een rad voor de ogen draaien. U zult de namen van de coaches waarschijnlijk niet tegenkomen op compsy.be, waar alleen erkende psychologen geregistreerd staan.

Meer nog, een snelle zoektocht via de website van de VDAB leert mij dat die opleiding van Kindercoach nu nog steeds wordt aangeboden door een partner die in het opiniestuk van acht maanden geleden gebrandmerkt wordt als een onverantwoorde opleiding aangeboden door een instantie die “fake education” verzorgt”.

Ik begrijp trouwens nu pas te volle deze reactie op twitter:

kindercoach

Maar ik leer tot slot uit de tweet van de VDAB dat het na Katleen Gabriels artikel acht maanden geleden allemaal niet zo dringend is. De VDAB tweette op 12 februari dat het een #workinprogress is. En nu wordt nog steeds beweerd dat de VDAB “dit in de gaten (blijft) houden“, dat ze “intussen aan een strenger kwaliteitskader (werken)” en dat ze het nog steeds kritisch aan het bekijken zijn. En dat terwijl de partners die aangeklaagd worden in het opiniestuk hun dubieuze opleidingen blíjven aanbieden via de website van de VDAB. #workinprogress of #NotFrikkingUrgentAtAll?