Skeptische Put 2019: Hogescholen vangen terecht veel wind

SKEPP vond een dubieus aanbod bij twee van de grootste hogescholen in Vlaanderen: Karel de Grote Hogeschool en Hogeschool West-Vlaanderen. Beide organiseren al enkele jaren een postgraduaat acupunctuur. Niet dat men bij SKEPP bang is van naalden. De effecten van acupunctuur zijn echter uitgebreid onderzocht en de resultaten zijn niet beter dan placebo.

Voor meer informatie over de wetenschappelijke status van acupunctuur, of net het gebrek daaraan, verwijs ik u graag door naar de website van dokter Edzard Ernst, ooit de eerste hoogleraar complementaire geneeskunde in het Verenigd Koninkrijk, nu een van haar meest vocale critici: Acupuncture: an update of the most reliable evidence – PART 1, PART 2, PART 3. Ook de website van de Vereniging tegen de Kwakzalverij biedt voldoende materiaal over acupunctuur.

SKEPPs betreurde erevoorzitter Wim Betz vatte acupunctuur als volgt samen: “Prikken met naalden kan in bepaalde gevallen de pijn verlichten, maar je moet daarvoor niet in China gestudeerd te hebben.” SKEPP voegt eraan toe dat een postgraduaat aan de Karel de Grote-Hogeschool of de Howest ook niet zal helpen.

SKEPP wil graag een krachtig signaal sturen naar de onderwijswereld: maak geen reclame voor zulke dubieuze praktijken, maar span u in om mensen op te leiden volgens wetenschappelijk verantwoorde opvattingen.

Edit: Voor dit artikel putte ik in eerste instantie eerste instantie uit het persbericht van SKEPP. De volledige laudatio / damnatio vindt u hier.

* * *

Het persbericht maakten mij nieuwsgierig. En nieuwsgierigheid doet googelen. Veel meer valt er deze dagen toch niet te doen in Antwerpen.

De website van Karel de Grote, vandaag geraadpleegd, laat weten dat de cursus acupunctuur verloopt in samenwerking met het Opleidingsinstituut voor Traditionele Chinese Geneeswijzen. Dat instituut verklaart zich al 25 jaar trouw aan de vijf pijlers van de Traditionele Chinese geneeswijzen, te weten acupunctuur, tuina (massage), medische qigong, voeding vanuit het Chinees energetisch concept, kruiden (volgens de Chinese Materia Medica en formules). Merk ook op dat de website van OTCG gewag maakt van “opleidingscheques, KMO-portefeuille, betaald educatief verlof”. “OTCG werkt nauw samen met Karel de Grote-Hogeschool in Antwerpen, waar we ook gehuisvest zijn. Deze samenwerking vertaalt zich in twee officiële postgraduaten”, aldus OTCG!

Hogeschool West-Vlaanderen, Howest, daarentegen lijkt voor hun postgraduaat acupunctuur samen te werken met ICZO, het Instituut voor Complementaire Zorg Opleidingen. Dit instituut biedt naast acupunctuur een schier eindeloze lijst van dubieuze opleidingen aan, niet allemaal via Howest, sommige in samenwerking met het Confuciusinstituut van de Hogeschool West-Vlaanderen (zie iczo > opleidingen). Een greep uit het aanbod: acupressuur, balance method Dr. Tan – meridian conversion, basis traditionele Chinese gezondheidszorg, Chinese Medical Herbal Tea, cupping.

De opleiding die me écht woest maakt is “Application of Five Elements in Treatment of Depression”, of, de toepassing van de vijf pijlers van de notoire kwakzalverij die zich laat samenvatten als Chinese Traditionele Geneeskunde bij patiënten met een depressie:

Depression is one of the common complaints often encountered in the daily practice, especially in the West. The chief mechanism of depression in TCM is rooted in retardation of Qi harmonization and distribution. When either acupuncture treatment or Chinese herbal treatment is given based upon the theory of Five Elements, the therapeutic results is much better.

Laat me deze dwaze opsomming voortijdig stoppen bij de letter E, bij de cursus Extraordinary Channels:

Inner alchemy:  the 8 extra channels (8 EX) provide us with the deep understanding of the process of development and regulation. They are the bases for the Meeting of shen and Jing. All the regulation of processes especially hormonal changes including fertility and aging, CNS (Center Nervous System) which includes many neurological diseases are all related to the 8ex.  
Clinically they give us the foundation to treat so many complicated and common conditions as well as understanding the flow of QI from our ancestry lineage, prenatal life and daily regulation of Wei Qi and Ying Qi.

Oh ja, uw en mijn belastinggeld komen óók ter sprake:

Deelnemers uit het Vlaamse gewest kunnen gebruik maken van de KMO-portefeuille. De kmo-portefeuille is een maatregel waardoor ondernemers financiële steun krijgen bij aankoop van opleiding (mogelijkheid tot maximum 40% tussenkomst van de Vlaamse Gemeenschap).

* * *

Vergeef mij deze uitweiding, terug naar onze hogescholen.

De verwevenheid tussen Belgische hogescholen en centra die zeer twijfelachtige opleidingen aanbieden is geen recente ontwikkeling. Reeds in 2013 schreef Peter Backx een aanklacht tegen de aanwezigheid van dubieuze, pseudowetenschappelijke cursussen aan onze hogescholen:

Alle pogingen van onze gezondheidsautoriteiten ten spijt, passen de Belgische universiteiten ervoor om opleidingen in homeopathie, chiropraxie, osteopathie of acupunctuur aan te bieden. Maar geen nood: er staan voldoende hogescholen klaar om die klus te klaren.

En:

Volksgezondheid zou ook met het idee spelen om de opleidingen toe te vertrouwen aan hogescholen, signaleert hij. De Karel de Grote-Hogeschool en het ‘Opleidingsinstituut voor Traditionele Chinese Geneeswijzen’ (OTCG) zijn voorbeelden van zo’n scholen. Het aanbod in het OTCG gaat van laser-acupunctuur over voetmassage en gelaatsdiagnose tot kruidengeneeskunde.

Al gezegd dat het artikel dateert van zeven jaar geleden?

In 2017 maakte Maarten Boudry gewag van een soortgelijk geval: de Thomas More Hogeschool ging in zee ging met het Centrum voor Klassieke Homeopathie te Leuven. Dat homeopathie een hardnekkige vorm van kwakzalverij is, hoef ik hier hopelijk niet meer uit te leggen. Voor meer informatie over dit geval zie mijn artikel Thomas More Hogeschool en homeopathie.

Opvallend waren toen de reacties van toenmalig algemeen directeur van Thomas More Hogeschool Machteld Verbruggen (het desbetreffende twitter-profiel bestaat niet meer):

Uiteraard. Is binnen het kwartier na de melding van de website verwijderd. Kan niet bij Thomas More.— Machteld Verbruggen (@machteld_thom) July 7, 2017

Is beleid sinds enkele jaren. Afdwingen niet altijd evident in sommige sectoren. Maar we doen het.— Machteld Verbruggen (@machteld_thom) July 7, 2017

Beleid Thomas More is : evidence based only. Wie die navorming organiseerde volgde dit beleid niet. We hebben ingegrepen.— Machteld Verbruggen (@machteld_thom) July 7, 2017

Als ik het goed begrepen heb, weigerden de bewindsmensen of woordvoerders van de Karel de Grote Hogeschool of Howest in te gaan op de toewijzing van de Skeptische Put 2019. Misschien gebeurt dat wel later vandaag.

Met de Skeptische Put biedt SKEPP z’n tijdelijke bewoner de mogelijkheid tot enige zelfreflectie. Soms helpt dat: Test Aankoop en Test Gezond kregen in 2000 een plaats in de Skeptische Put. In 2018 leverde hun kritische berichtgeving hen de Zesde Vijs op.

Ik hoop dat beide hogescholen zich bezinnen en zich elk op hun manier ontdoen van onnodige tot schadelijke kwakzalverij. Niet alleen de latere patiënten, maar ook de huidige generaties studenten verdienen dat!  

P.S. Ondertussen verscheen de laudatio/damnatio op SKEPPs YouTube-kanaal. Nalezen kan u op de website.

P.P.S. Het wordt duidelijk dat geen van beide scholen publiekelijk wil reageren. Howest heeft via vrt Radio 2 (zelfs niet op de radio) laten weten “dat er wel degelijk studies bestaan die het nut van acupunctuur aantonen”.

SKEPPs Zesde Vijs 2019: Femke van Garderen en Sara Vandekerckhove

Dit jaar gaat SKEPPs accolade naar de journalisten Femke van Garderen en Sara Vandekerckhove. Voor de krant De Morgen stelden zij het dossier Vaccinatietwijfel samen. In twaalf artikelen onderzochten zij vragen die heel wat ouders bezig houden en waarover pseudowetenschappelijke ideeën steeds meer twijfel zaaien: moeten we ons en onze kinderen laten vaccineren?

De artikelreeks besloeg een hele waaier van invalshoeken, van ouder tot wetenschapper en beleidsmaker, en toonde een grondigheid die SKEPP ten zeerste apprecieert. Femke van Garderen en Sara Vandekerckhove hebben ongetwijfeld handvatten geboden aan burgers die worstelen met vaccinatietwijfel. De toon van hun reeks zat juist; respectvol voor de twijfelende ouder, helder over de feiten, en streng voor hen die wetenschappelijke onzin verkondigen.

Femke van Garderen en Sara Vandekerckhove gingen nog een stap verder en bezochten incognito een samenkomst van antivaccinatie-activisten onder auspiciën van Peter Vereecke. Vereecke  was ooit belangrijkste Vlaanderens complotmagneet en winnaar van de Skeptische Put 2013, maar deze dagen is hij nog slechts een schim van zichzelf en zo goed als volledig van het toneel verdwenen. Een uitgewaaid chemtrail, quoi.

Proficat, Femke van Garderen en Sara Vandekerckhove!

 

Alternatieve uitreiking

Door de Covid-19-crisis kon de uitreiking dit jaar niet doorgaan zoals andere jaren. Zo werd de Zesde Vijs uitgereikt aan de winnaars door ondervoorzitter Marleen Finoulst in het bijzijn van Nigel Williams. Een samenvattend filmpje vind je hier. Ook de volledige laudatio voor de winnaars van de Zesde Vijs en hun dankwoord, en de laudatio voor de winnaars van de Skeptische Put zijn te zien op de website van SKEPP.

 

De Zesde Vijs

Volkswijsheid houdt ons voor dat we vijf zintuigen hebben en dat het zesde zintuig toegang geeft tot het paranormale. Het bezit van vijf vijzen op een rij, waarvan geen enkele schroef los, is dan weer een teken van voldoende verstandelijke vermogens.

Vandaar dat het Belgische SKEPP elk jaar een Zesde Vijs uitreikt aan een persoon of organisatie die zich verdienstelijk heeft gemaakt in het verspreiden en verdedigen van objectieve wetenschappelijke kennis.

P.S. Ondertussen verscheen de laudatio op het YouTube-kanaal van SKEPP en op de website.

Het dankwoord van Femke van Garderen en Sara Vandekerckhove.