[Ctrl-P] Redenen die drog zijn

drog - superpatat

Een half jaar geleden schreef ik voor de website Biolyrics een stukje over twintig drogredenen die regelmatig in het ggo-debat de kop opstaken. Sommige items dikte ik een beetje aan, maar enkel om nu te moeten constateren dat de werkelijk gebruikte logical fallacies inhoudelijk nog enkele graden erger zijn.

Zie bijvoorbeeld eender welk (pers)bericht op de website van het Field Liberation Movement (het entwat tragere neefje van de Faucheurs volontaires, en ja, dat is een ad hominem) of de de recente discussie in de pers over “verborgen toxische genen” enerzijds en de echte, eigenlijke studie anderzijds. Of het laatste onderzoek van Séralini, dat aantoonde dat ratten die 72% kans hebben om tumoren te krijgen, of men ze nu bio voedert, ggo’s, 25-jaar oude Glenfiddich of zure beertjes, … veel kans hebben om tumoren te krijgen. Wie had dat gedacht? En zo is er natuurlijk ook ook nog de “GMO penis fallacy”, een instant klassieker die u hier besproken vindt. Zoiets kan ik niet verzinnen.

Voor dit stukje knip-en-plakwerk selecteerde ik dus een tiental drogredenen uit de oorspronkelijke lijst van twintig. Die lijst verscheen dus voor het eerst op de website Biolyrics, een blog die onderhouden wordt door iemand die zowaar wéét waarover-ie praat, helaas nog steeds een zeldzaamheid in dit debat. Met andere woorden, Mr. Biolyrics houdt de vinger aan de pols (of aarsvin, zo u wil) van Frankenfish and dito chips, en krijgt daarvoor waarschijnlijk gigantisch hoge bedragen voor van Monsanto, Big Ag, de Illuminati, de Lizard Rulers, of uw Geheime Heersers dezer Planeet naar keuze.

Oh kijk, daar is die donkerrode waas weer voor de ogen.

*  *  *

Het argument Monsanto (reductio ad Monsantonem)

Een bedrijf dat een naam heeft als een vilein personage uit een tweederangsroman van Alexandre Dumas père kan weinig goeds in petto hebben. En als dan nog gefluisterd wordt dat de bedrijfspolitiek er in bestaat om de directe klanten in India tot zelfmoord aan te zetten, de indirecte klanten, de consumenten wereldwijd, ons dus, te vergiftigen door middel van ggo’s, dan moeten we toch eens overwegen om daar een vraagteken bij te zetten.

We bedoelen dan een vraagteken zowel bij de economische inzichten van mensen die dit beweren als bij de motieven. En neen, we verdedigen Monsanto hier niet, daarvoor heeft het bedrijf genoeg advocaten in vaste dienst.

Het volgt er niet uit (non sequitur)

Nu we toch over Monsanto bezig zijn. Dat het bedrijf het beruchte Agent Orange produceerde, is een feit. Dat Monsanto een van de belangrijkste commerciële spelers is wat ggo’s betreft, staat ook als een paal boven water. Maar de insinuatie of zelfs de stelling dat ggo’s op zich yukkie zijn omdat Monsanto Agent Orange fabriceerde, is een non sequitur, een drogreden van bedroevend laag niveau.

Met andere woorden, bij een non sequitur is er geen link tussen de voorgestelde conclusie en de eerder gepresenteerde premisse.

Inspelen op angstgevoelens (argumentum in terrorem)

Superweeds en superbugs. Massale bijensterfte, de monarchvlinder die er onderdoor gaat, het einde van de biodiversiteit. Onherstelbare schade. Door de ggo’s gaat onze planeet eraan!

Kankers en allergieën, alsmaar meer en nieuwere. Schade aan de nieren, de bijnieren, de lever, de milt, het hart, het zenuwstelsel en de hersenen. Kaalheid. Impotentie, infertiliteit en ongewenste zwangerschappen. Misvallen, misvormingen, foetale en placentale aandoeningen. Obesitas en diabetes. Mitogeen, mutageen, cytotoxisch, necrotisch, immuunsuppresief. En dit allemaal bij uw kinderen! Tegelijkertijd!!

Fear mag dan al a man’s best friend zijn, het inspelen op angstgevoelens is een drogreden. Zelfs als u enig idee hebt hoe onze planeet er aan toe is, dan nog is het creëren en onderhouden van angstgevoelens door middel van claims die niet ondersteund worden door de vakliteratuur, een waardeloze manier van discussiëren.

Het samenzweringsargument

Als u, ondanks het cherry picken, toch nog geïrriteerd raakt door studies die de eigen opinie niet bevestigen, dan is het tijd om de kaart van de samenzwering te trekken. Samenzweringen kunnen zo breed en zo hoog gaan dat waarschijnlijk niet alleen de grote bedrijven, de regeringen, de universiteiten, de media en uw buren erbij betrokken zijn, maar ook de kat van uw buren én haar vlooien.

Vindt u een studie waarin iets staat dat u niet zint, dan voert u aan dat de desbetreffende wetenschappers betaald werden door Big Pharma of Big Ag of Big Oil of Big Brother. En bij gebrek aan inspiratie kan u steeds gewoon een beroep doen op die goeie ouwe Illuminati.

Het argument chemisch versus natuurlijk

“Gewassen die op een natuurlijke manier zijn verbouwd, zijn gezond voor mens en milieu. Daarom voert Greenpeace campagne voor duurzame landbouw” (aldus Greenpeace).

Hebt u de non sequitur gespot? Fijn, kunnen we verder met het de drogreden “maar het is natuurlijk!”. Soms lijkt de wereld eenvoudig in elkaar te zitten: natuurlijk is goed, chemisch, is slecht. Dit argument wordt meestal aangedikt door een specifiek woordgebruik, zoals in “ggo-aardappelen zijn synthetische aardappelen” (en dus slecht).

Iets te eenvoudig, zo blijkt na het innemen van de giftige plant belladonna enerzijds en atropine, een geneesmiddel chemisch gesynthetiseerd uit diezelfde plant, anderzijds. Disclaimer: probeer dit niet thuis.

Argument van de perfecte oplossing

Hoe men het voorzorgsprincipe ook definieert (bijv. Wingspread 1998, Rio 1992, EU 2000) of niet definieert, het kan steeds geïnterpreteerd worden als een beginsel dat alles verbiedt en alles toestaat. De reden om alles te verbieden, aldus verenigingen die het zich kunnen permitteren om voor het compromisloze nulsomspel te gaan, is dan dat wetenschappers niet kunnen aantonen dat techniek x niet de 100% perfecte oplossing is voor probleem y. Ergo, die techniek x kan geen oplossing zijn, zelfs geen deel ervan.

Red herring

Red herring is een term die verwijst naar een afleidingsmanoeuvre, een interjectie bedoeld om de toehoorder enigszins af te leiden of te misleiden. Bijvoorbeeld in Staes’ boekje GGO’s: Droom of nachtmerrie? (p.59-60):

‘Zijn de afstanden die men in Vlaanderen vooropstelt, wel voldoende aangezien zaden en stuifmeel zich over vele kilometers kunnen verspreiden? Iedereen heeft wel eens zand uit de Sahara in zijn tuin en op zijn wagen gevonden,’ zegt Koen laconiek.

Zand uit de Sahara, dus.

Anekdotische argumentatie

Op 15 augustus 2011 meldde de blog van Om Shanti dat de Indonesische Ibu Robin Lim gewag maakte van tal van problemen, abnormaliteiten en misvallen in een streek waar ggo’s geteeld worden. Ibu Robin Lim is een gerespecteerde vroedvrouw met een schier smetteloze reputatie wat haar beroep betreft. Haar rapportages van zwangerschapsproblemen verdienen zeker en vast nader wetenschappelijk onderzoek. Maar de melding van tragische gevallen op zich, is geen wetenschappelijk verantwoord bewijs dat deze problemen veroorzaakt worden door ggo’s.

Na dit, dus vanwege dit (post hoc ergo propter hoc)

Een mond vol Latijn om te zeggen dat fenomeen x en fenomeen y zich misschien wel afspelen in opeenvolgende tijdskaders, maar dat er daarom nog geen causaal verband is tussen de twee.

Sinds het verdwijnen van piraten warmt deze planeet op” is niet hetzelfde als “door het verdwijnen van piraten warmt deze planeet op”.

U ziet zelf wel de analogie met “sinds de introductie van ggo’s zijn er meer allergieën” enerzijds en “door de introductie van ggo’s zijn er meer allergieën” anderzijds.

Reductio ad Hitlerum

Groene Sturmabteilung vernietigt proefveld! Een gedegen kennis van het Duits is niet nodig om in deze frase een link te zien tussen bijvoorbeeld de vernietigende uithaal van de Australische afdeling van Greenpeace en het nazisme. Soms wordt het argument ook “een Godwin” genoemd, naar Mike Godwin die de wet formuleerde dat

as an on-line discussion grows longer, the probability of a comparison involving Nazis or Hitler approaches 1. 

Meestal is het een uiting van een zwaktebod. De eerlijkheid gebiedt om te vermelden dat een jaar na datum fervente anti-ggo’ers Vermeersch’ logische kemel, zijn “Godwinneke” tijdens de Gentse Feesten-debatten, nog steeds graag in herinnering brengen.

Een andere Godwin is het het linken van BASF’s recente activiteiten met het historische feit dat het bedrijf tijdens de Tweede Wereldoorlog Zyklon B produceerde, oorspronkelijk een pesticide dat later gebruikt werd in verschillende vernietigingskampen omwille van de dodelijke blauwzuurdampen.

Bewijs door moeders instinct

Elk jaar telt minstens 364 moederdagen te weinig. Leve moeder! Viert moeder, en snel een beetje! Maar laat ons nu ook weer niet overdrijven. De meme dat het instinct van moeder onfeilbaar is in gespecialiseerde aangelegenheden, gaat er een beetje over. Het idee werd niet uitgevonden maar wel gepopulariseerd door anti-vaccinatie-mama Jenny McCarthy, met de hulp van mediamadam Oprah Winfield.

Helaas komen de moeders met extraordinaire instincten vaak niet verder dan een vleugje anekdotiek. U kan zelf eens rondkijken op de van moederinstincten barstende websites als Moms say no to Monsanto en verontruste moeders.nl.

Het idee dat moeder het beter weet dan vader, daar kunnen we inkomen. Maar dat ze beter op de hoogte is van epidemiologische, medische, agrarische, biotechnologische onderwerpen dan epidemiologische, medische, agrarische, biotechnologische specialisten, dat is ons een brug te ver.

Het hellend vlak

Het begon met genetisch manipuleren van planten. Dan volgde het genetisch gepruts met dieren. Wat is het volgende? Of beter, wie is de volgende? Genetisch gemanipuleerde designerkinderen? Wonderkinderen met blauwe oogjes, blanke huid, blond haar? De Olympische selectie van 2028? Slimme, intelligente kinderen?

Wel, dat laatste zou nog eens een idee zijn!

Het hellend vlak veronderstelt dat een bepaalde (technologische) verandering onvermijdelijk zal resulteren in een doemscenario dat 1984Brave New WorldFahrenheit 451 of uw dystopische sci-firoman naar keuze overtreft.

Lees hier verder

Een kwartetje ggo-blogs

Feitelijke, evenwichtige, wetenschappelijk gebaseerde informatie over genetisch gemodificeerde organismen door enthousiaste vaklui die er effectief iets van af weten, je moet er maar opkomen. Nee, serieus, je moet maar op websites of blogs kunnen komen die dat soort informatie verspreiden.

Hier dus geen Greenpeace, geen Field Liberation Movement, geen GM Watch of geen NaturalNews, om dezelfde reden dat ik het ook niet nodig vind om een artikel over pakweg kwantummechanica op te fleuren met Deepak Chopra, over geneeskunde met Dokter Vogel of over humor met Ben Crabbé.

Vier blogs, dus, waar fear duidelijk a man’s best friend niet is. Duidelijke en klare communicatie daarentegen wel. Op een wetenschappelijk feitje meer of minder wordt hier niet gekeken.

Een kwartetje - biofortified1. Biofortified

Deze Engelstalige blog wordt up-to-date gehouden door vrijwilligers (studenten, docenten, gast-experts). Aan de hand van feitelijke informatie onderhouden zij een discussie over landbouw, met de nadruk op plantengentica en genetische modificatie.

Website | Facebook | Google+

Een kwartetje - David Tribe2. GMO Pundit 

“Helping readers navigate the confusing myths of modern biology”, dat is de taak die biochemicus David Tribe zich stelt.

Interested in correcting misuse of biology, helping people benefit from innovation. I teach courses in food science, food safety, biotechnology and microbiology at the University of Melbourne. My Bachelor Degree is in biochemistry and my Ph.D. applied molecular genetics. Thesis topic — production of an animal feed supplement using genetically manipulated bacteria.—My recent publications have been on epidemics caused by bacterial pathogens, published in high-ranking journals. My current area of research is food risk analysis and management. The most important of these risks are microbes in food and microbial products that are toxic.

Website | Facebook | Google+

Een kwartetje - Tomorrows table3. Tomorrow’s table

Blog door Pamela Ronald, o.a. professor in de plantenpathologie en hoofd van het Genome Center aan de University of California, Davis. Zij publiceerde artikels zowel in Science en Nature, als in Organic Gardening MagazineThe Progressive Farmer en Popular Mechanics. Samen met haar man, bioboer Raoul Adamchak, schreef ze het boek Tomorrow’s Table, een best-seller waarin ze pleit voor een samengaan van ggo’s en biologische landbouw. In haar blog volgt ze eenzelfde lijn.

Website

Een kwartetje - Biolyrics4. Biolyrics

Deze tweetalige blog (Nederlands, Engels) is, voorlopig althans, anoniem, maar dat mag de pret niet drukken. Biolyrics is een relatief nieuwe blog die de vinger aan de pols houdt van de wetenschappelijke literatuur inzake ggo’s.

Hier geen angstverhalen, geen doemdenken en geen gejuich bij het vernielen van veldproeven. Enkel een aanzet tot (en hulp op weg naar) kritisch, rationeel en wetenschappelijk denken en dito informatie. Wetenschappelijk onderzoek naar en publicaties over ggo’s zijn er namelijk te over, maar de bomen en het bos zijn er voor veel mensen vaak teveel aan…

Website