Kwakzalverij en Artsen voor Vrijheid, deel 3

Vrijdag. Wel uitgezoomd, niet uitgeschreven. In deel 1 en deel 2 gaf ik basisinformatie over enkele van de dubieuze ‘geneeskundige’ praktijken van de zeventien artsen die zich schijnbaar tijdelijk verbonden aan Artsen voor Vrijheid. AVV is het online vehikel van Dr. Hilde De Smet, onderhouden door een lid van Viruswaanzin vzw en in gang geduwd door de woordvoerder en advocaat van diezelfde vzw Michael Verstraeten.

AVV offline

Ondertussen is de website van AVV van het web gehaald. De organisatie beweert dat ze een DDOS-aanval te verwerken heeft gekregen. Het lijkt erop dat de Nederlandse webhost het hele geval van hun servers heeft gezwierd, eventueel na zo’n aanval. Voor zover ik de internet-speak van enkele experts ter zake begrijp, zou ook de domeinnaam geblokkeerd zijn. En dat zou vrij drastische ingreep zijn.

Vast staat dat (1) de website offline is en (2) dat er een nieuwe, tijdelijke site is opgestart. Ik begrijp niet dat er geen back-up is gemaakt van de oude website. Ik ben dan ook maar een internetleek.

Een DDOS-aanval zou ik ten zeerste betreuren. Dat de website offline is gehaald ook.
Ja, een organisatie als AVV betekent een gevaar voor de volksgezondheid. Vandaar dat AVV héél wat weerwerk en kritiek nodig is. En dat kost helaas zeer veel tijd en geld dat nu helaas niet aan nuttigere dingen zou kan besteed worden.

Maar zoals het goede, moderne populisten betaamt, schiet AVV in een kramp wanneer blijkt dat hun twijfelachtige boodschappen reacties uitlokken. Verder klagen de dutskes van AVV, ocharme, dat kritische beschouwingen “in verschillende media, kranten, TV en social media, door de zogenaamde ‘experten’, journalisten en skepp-sympathisanten (o.a. de zogenaamde filosofen)” aanvallen zijn. “We are under attack”, is een doeltreffende boodschap in hun kringen.

Over AVV en viruswaanzin vzw later, waarschijnlijk na 10 mei, meer.

Hoe dan ook, terug naar mijn overzicht van bizarre medische therapieën die minstens gepromoot worden door de AVV’ers.

Orthomoleculaire behandelwijze

Al te dure supplementen die de urine een kleurtje geeft, dat is in een notendop waar het bij orthomoleculaire therapieën om draait. “De behandelwijzen zijn gebaseerd op pseudowetenschappelijke aannames”, lees ik op Wikipedia.

Nochtans leek men goed begonnen. De oorsprong van deze therapieën ligt in de jaren 50, in de psychiatrie. Abram Hoffer en Humphry Osmond behandelden hun patiënten met zeer hoge doses nicotinezuur en vitamine C. Al snel kreeg die behandelwijze de naam “megavitaminetherapie”. Linus Pauling muntte in de late jaren 1960 de term orthomoleculair. Nader onderzoek in de jaren 70 kon  de straffe claims niet aantonen.

Ondertussen werd het arsenaal en het toepassingsgebied uitgebreid: de orthomoleculaire therapieën werden buiten de psychiatrie populairder en omvatte voedingssupplementen bedoeld als aanvulling op de dagelijkse voeding.

Er zijn vitaminen (A, B1, B2, B3, B5, B6, biotine, foliumzuur, B12, C, D, E en K), mineralen zoals natrium, kalium, calcium, fosfor, ijzer, magnesium, koper, selenium, zink, chloor, chroom, fluor, jodium, mangaan, molybdeen, zwavel) en allerlei “natuurlijke” kruidendrankjes, tabletten en druppels (knoflookpillen, gisttabletten, ginseng…).

Bovenstaande opsomming komt uit een interview van Lieve Holvoet met Willem Betz voor Wonder uit 2009. Een dikke tien jaar later is het gamma schier oneindig, maar de kritiek van Betz blijft gelden. Tal van de opgesomde producten kunnen nuttig zijn in bepaalde, uitzonderlijke omstandigheden. Geen enkel product op zich is (on)schadelijk. Het probleem zit ‘em zoals steeds in de doses die worden voorgeschreven.

In 2009 hekelde professor dokter Willem Betz zaliger “de supplementenmaffia” en de misleidingstechnieken en flagrante onwaarheden van deze vorm van kwakzalverij.

Professor Betz laat verstaan dat al die beweringen en slogans in feite rammelende theorieën zijn die – en niet alleen bij goedgelovige mensen – de illusie creëren dat met het slikken van wat pillen, de balans in het lichaam hersteld wordt. “Echt gewetenloos is het wanneer er verkoopargumenten gebruikt worden die de wetenschap misbruiken om betrouwbaar over te komen. Ze doen aan immorele marketing zonder ethische dimensie. Als er maar geld te graaien valt.”

Chelatietherapie

Net zoals sommige supplementen in dramatische situaties nuttig kunnen zijn, zoals na bepaalde operaties of na erge ontberingen, kan ook chelatietherapie in bepaalde gevallen zeer nuttig zijn.

In de rubriek Kanker en alternatieve therapieën wordt het ook vermeld:

Chelatietherapie is een nuttige techniek om zware metalen uit het lichaam te verwijderen bij een vergiftiging (bijvoorbeeld bij loodvergiftiging). Een synthetische stof wordt in de bloedbaan gebracht waar het zich bindt aan zware metalen en dan via urine of stoelgang verwijderd wordt uit het lichaam.

Dat klinkt nog heel aannemelijk. Maar het schoentje wringt elders:

Sommige  alternatieve behandelaars beweren dat chelatie ook kan gebruikt worden om zowat alles, aderverkalking en ook kanker, te behandelen of te voorkomen door middel van het verwijderen van ‘toxines’ of schadelijke stoffen. Er is geen enkele aanwijzing voor de bewering dat chelatietherapie aderverkalking, kanker of enige ziekte kan voorkomen of behandelen, bovendien kan het gevaarlijk tot dodelijk zijn.

Dr. Jo Linmans is een homeopathische huisarts die zich naast orthomoleculaire therapieën ook bezig houdt met chelatietherapie. Op de website van de praktijk Polar lees ik dat dr. Linmans zich kwalificeerde tot chelatiearts in het International Biomedical Center (Nederland). Zowel op de website van Polar als van IBC worden heel bijzondere claims gemaakt, o.m. “dat kwik het lichaam binnenkomt via amalgaamvullingen, vaccinaties en sommige vissoorten”.

Dat van die vissen wordt door verschillende bronnen bevestigd. Het is wel heel bijzonder dat artsen in de Lage Landen zich zorgen maken over kwik in vaccins. Zowel Rijksvaccinatie.nl en het vaxinfopro.be verklaren dat kwik niet Belgische of Nederlandse vaccins voorkomt:

Thiomersal is een ethylkwikverbinding die soms in geïnactiveerde vaccins wordt gebruikt vanwege de desinfecterende werking. In 1997 werd de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) verplicht tot het samenstellen van een lijst met voedingsmiddelen en medicijnen waaraan kwikverbindingen waren toegevoegd. De maatregel was bedoeld om de blootstelling aan kwik te verminderen. Omdat er nog geen veilige norm was vastgesteld voor ethylkwik, werd besloten om ook het gebruik van ethylkwik in vaccins sterk terug te brengen.
Thiomersal zit niet meer in de vaccins die in België gebruikt worden.

en

Thiomersal is een ethylkwikverbinding die soms in geïnactiveerde vaccins wordt gebruikt vanwege de desinfecterende werking. Thiomersal zit niet in de vaccins die in het Nederlandse Rijksvaccinatieprogramma gebruikt worden. Thiomersal heeft ook nooit in vaccins die in het standaard Rijksvaccinatieprogramma gebruikt worden, gezeten.

In de tandheelkunde werd kwikamalgaan mondjesmaat (pun not intended) gebruikt in hoeveelheden die de meeste medische instanties ongevaarlijk achten, waaronder het Belgische FAGG, het Federaal Agentschap voor geneesmiddelen en gezondheidsproducten.

Nochtans behoort het in de praktijk waaraan Dr. Jo Linmans verbonden is, tot de standaardprincipes:

De Vereniging tegen de Kwakzalverij is minder optimistisch:

Hoewel honderdduizenden mensen met deze dure therapie zijn behandeld (8000 gulden per behandeling), ontbreekt wetenschappelijk bewijs voor de werkzaamheid ervan. Het is dus een gevaarlijke alternatieve therapie. Ze is in Nederland populair gemaakt door roddelbladen, en wordt ook ingezet tegen spataderen, hardhorendheid en concentratieproblemen. Ook wordt een heilzame werking geclaimd bij allerhande bloed- en vaatziekten, artritis, diabetes, gangreen, gewrichtsklachten, impotentie, kanker, multiple sclerose, nierziekten, psoriasis, ziekte van Parkinson en de ziekte van Alzheimer.

TROS Radar liet in 2012 dokter De Boer aan het woord, cardioloog in het UMC St. Radboud in Nijmegen en voormalig voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC). De cardioloog neemt in de uitzending geen blad voor de mond en gebruikt kwalificaties als ‘oplichters’.

Lea Bouwmeester, Tweede Kamerlid van de PvdA, heeft op 14 november, naar aanleiding van de uitzending, vragen gesteld aan de minister van VWS. Ze vraagt de minister onder meer hoe te rijmen valt dat de Gezondheidsraad adviseert chelatietherapie alleen toe te staan voor het behandelen van metaalvergiftiging, terwijl deze infuustechniek in een twintig privéklinieken wordt gebruikt als niet-werkend antikalk-schoonmaakmiddel.

Het artikel Sluit chelatietherapie-klinieken vermeldt de kliniek waar Jo Linmans zijn opleiding chelatietherapie gevolgd heeft.

Autohagiografie

“Dr. [ABC] realiseerde zich snel dat de klassieke geneeskunde niet altijd het gewenste resultaat bereikt en niet altijd tot het herstel van de gezondheid van haar patiënten leidt. Zij volgde en volgt nog steeds gespecialiseerde opleidingen in binnen en buitenland in homeopathie, [AltMed 2] en voeding, en studeert nieuwe behandelprotocols voor [gigantisch grote aandoening A] en [gigantisch grote aandoening B]. Doel is steeds weer het vinden van “de onderliggende oorzaak” van het ziekteproces.”

Het is een stereotiep verhaal dat regelmatig opduikt in de autohagiografieën van alternatieve genezers. De westerse “klassieke geneeskunde” is hen te beperkt. Hoe groot mijn bewondering voor artsen die negen jaar gestudeerd hebben ook is, dit lijkt mij een vorm van niet te verwaarlozen zelfoverschatting.

Vaak grijpen ze terug naar behandelingswijzen die ofwel uit datzelfde Westen komen, of door een Westerse mangel gehaald zijn, en nog ouder, klassieker zijn dan de meeste, courante behandelwijzen uit die reguliere geneeskunde. Homeopathie (Duitsland, eind 18de eeuw) is hierbij het typische voorbeeld.

Kwakzalverij en Artsen voor Vrijheid, deel 2

In dit tweede deel ga ik verder met de opsomming van alternatieve en niet-erkende behandelingswijzen die toegepast en gepromoot worden door dokters verbonden aan Artsen voor Vrijheid.

Die organisatie, die het blijkbaar tot taak heeft om ongeverifieerde berichten te verspreiden, werd opgestart door de woordvoerder en advocaat van Viruswaanzin vzw, beheerd door een oude medewerker van Peter “kijk daar een chemtrail” Verstraeten en bestierd door dokter Hilde De Smet.

In het eerste deel kwamen homeopathie, acupunctuur en voetreflexologie aan bod.

Hormoonyoga

Dokter An De Vis heeft, net zoals vele anderen op de lijst van Hilde De Smet, een eigen centrum met een brede activiteitenwaaier: van het verhuren van de feestzaal voor uw pensioenfeestje tot de organisatie van hormoonyoga. Net zoals bij vele andere misnoegde zelfstandigen tasten de coronamaatregelen haar inkomsten waarschijnlijk fors aan en staat de ruime parkeergelegenheid leeg.

Maar het gaat me hier over de behandelingswijzen en therapieën van de AVV’ers. De claims rond hormoonyoga (hormone yoga therapy), gebaseerd op de bevindingen van de Braziliaanse filosofe en psychologe Dinah Rodrigues, zijn fors. Je kan je “hormonen in balans houden via een set specifieke yogaposes, ademhalingstechnieken en visualisaties,” lees ik in een enthousiast Knack-artikel. Het zou ook geschikt zijn “(v)oor vrouwen met hormonale klachten – van menopauzeleed tot schildklierklachten – maar net zo goed voor wie preventief wil ingrijpen.”

Ik neem aan dat het beoefenen van yoga heel wat voordelen kan hebben. Heel veel inlevingsvermogen moet een mens niet hebben om te begrijpen dat het yogaën in groep, het sociale gebeuren op zich dus, positieve effecten kan hebben. Ik neem anderzijds ook aan dat de zin “we gaan eens rustig en leuk samen enkele yogaposes aanleren die rust en kalmte verschaffen” minder spannend klinkt dan “we gaan via eeuwenoude Indische wijsheid het universum in uzelf te laten doordringen tot ver voorbij uw endeldarm en oh ja, het is ook nog goed voor uw hormonen”.

Op welke manier is het samen yogaën een voordeel voor de hormonenspiegel, menopauzeleed, schildklierklachten ten opzichte van bijvoorbeeld samen rustig wandelen in een mooi stukje natuur, een namiddagje genieten op een rustig stukje strand, of een deken uitspreiden in een wei onder een boom? Of moet ik de kans grijpen om de term “Hormone Picknick Therapy” te registreren en uit te buiten?

Energetische geneeskunde

“Energie heelt en energiesystemen worden geheeld.” Als u dit begrijpt, dan mag u het mij steeds uitleggen in de commentaarsectie.

We vinden heel wat belijders van de energetische geneeskunde terug, o.m. Anne De Clerck, Bertie Zoete. Afgezien van het feit dat de term “energetische geneeskunde” op zich al een zeker appeal uitstraalt bij liefhebbers van alternatieve therapieën, is het ook een vlag die enorm veel ladingen dekt. Anders gezegd, de aantrekkelijkheid van de term maakt de nood aan een precieze, definieerbare inhoud overbodig. In het land van altmed-verkopers is vaagheid een niet te onderschatten voordeel.

“Energy Medicine is de kunst en wetenschap van het bevorderen van fysieke, psychologische en spirituele gezondheid en welzijn”, aldus Donna Eden, grondlegster en waarschijnlijk ook uitvindster van de term. Verander “Energy Medicine” in “Een terrasje doen”, “In het park zitten met vrienden”, “Samen naar zee” en de zin blijft even geldig.

Op de website een andere energetische-gezondheidsfan alvital lezen we:

Energetische geneeskunde is een nieuwe vorm van geneeskunde. Dit [sic] werkt met energie op basis van de (quantum-) natuurkunde en biologie. Het richt zich op de diepere oorzaak van klachten. Het is een andere benadering dan de reguliere geneeskunde. Dat [sic] werkt met medicijnen op scheikundige basis en is gericht op het beheersen van ziekteverschijnselen.

Met andere woorden, het is een vrij herkenbare woordsalade die we op enkele specifieke ingrediënten na, op talloze andere websites van alt-med-verkopers tegenkomen: nieuw, anders dan de reguliere (verkoopsargument nummer één). Een woord als “kwantum” geeft het zijn vermeende eigenheid.

Op de website van De Lelieboom, de organisatie waar dokter Hilde De Smet van AVV aan verbonden is, heeft ook heel wat energetische geneeskunde in huis:

[H]et woord energie wordt tegenwoordig erg liberaal gebruikt. In het boek Energy Medicine van Donna Eden wordt het als volgt omschreven: Energy Medicine is een verzamelnaam die wordt gebruikt om het groeiend aantal behandelvormen aan te duiden waarin er als vertrekbasis wordt van uitgegaan het lichaam als een geheel van energie systemen [sic] te bekijken’. In al deze benaderingen worden de lichamelijke energieën gebruikt als uitgangspunt voor het bevorderen van de gezondheid, de genezing en het levensgeluk.

De Lelieboom pakt het nog leper aan dan de vorige energetisch kwakzalver: “Energy Medicine is een nieuw veld, met zeer oude wortels.” “Nieuw” om het af te zetten tegen de reguliere, ‘traditionele’ geneeskunde, de beschrijving “met oude wortels” appelleert dan weer aan al de spiritueel geïnclineerden voor wie wijsheid oud moet zijn.

Blijkbaar gebruikt men ook “kinesiologisch spiertesten”, waardoor het eenvoudig vast te stellen is welk onderdeel van het energiesysteem uit balans is. Hoe die kinesiologische dingen echt werken, kan u in dit vermakelijke filmpje van de Australische skeptici zien.

Intermezzo – De Lelieboom

Heel interessant om even door de lijst van medewerkers van de Lelieboom te scrollen. We vinden daar een orthomoleculair therapeute terug, een sjamane die werkt aan “breathwork (rebirthing)”, een craniosacraal therapeut, een klinisch psycholoog die “energetisch lichaamswerk” doet, een water- en stralingsdeskundige (en nee, da’s geen andere benaming voor uroloog, het gaat hier over een ingenieur die zich specialiseert in wichelroede lopen), een zielsmissiecoach en een specialist in “karma [sic] en zielsgerichte astrologie”.

De astroloog en hypnotherapeut van de Lelieboom ben ik al eens tegengekomen op de pagina’s van AVV. De brave man ziet een wereldwijd complot dat aangedreven wordt door (massa)hypnose:

Mondiale toepassing van hypnose technieken werd getoond op een ongeziene schaal betreffende zowel de “therapeut”, de “cliënt”, de tijdspanne en de intensiteit.,De cliënt is hier de wereldbevolking,  die aanneemt wat het beleid en de officiële media berichten vanuit of vertrouwen, of een apathische attitude, of beperkingen in  ontwikkeling of  interesse,  zonder hierover een oordeel uit te spreken. Toch wel een makkelijke prooi.

Biopunctuur

“Biopunctuur is een geneeswijze, die bestaat uit het inspuiten van biologische remedies op zeer specifieke plaatsen.” Dit identieke zinnetje lees ik op tientallen websites van dokters, veelal sportartsen, die deze behandeling toepassen. Het klinkt beter opwindender dan “biopunctuur is een therapie op basis van homeopathische injecties”.

Meer nog, “[b]asically, it’s homeopathy combined with acupuncture”, aldus David Gorski (Orac) op ScienceBlogs. “[I]t appears that basically homeopathic remedies are injected into acupuncture points.”

De infame tv-dokter Oz, niet bepaald een idool in kringen van skeptische quack-watchers bevestigt:

Biopuncture is a therapy using mostly plant-based ultra-low dilution product formulas which are injected into specific body regions to relieve pain and inflammation. The majority of injections are micro-injections with a very small needle just under the skin or into the muscle. One of the benefits of directly injecting the area of pain appears to be a “turbo effect,” or a much faster healing response.

Het is niet de enige nonsens uit de koker van dokter Oz.