Verkeerde signalen

zendmastDe krant Het Laatste Nieuws wist vandaag, 13 juni 2014, te melden dat de stad Gent wifi bant uit kleuterscholen en crèches (Geen wifi in kleuterscholen). Volgens de schepen voor Onderwijs, Opvoeding en Jeugd Elke Decruynaere (Groen) heeft internet voor zulke jonge kinderen geen enkel nut. Lijkt mij een zéér verdedigbare positie, waar ik mij, gedreven door mijn buikgevoel, zelfs achter zou kunnen scharen.

Mocht u nu denken dat mevrouw Decruynaere de pedagogisch gemotiveerde pro’s en cons op een rijtje zet, vergelijkt en afweegt, dan komt u evenwel bedrogen uit. Pedagogie is namelijk geen issue in het artikel, omdat blijkt dat mevrouw de schepen het vooral gemunt heeft op draadloos internet. En dat betekent straling en straling betekent angst! Euh, ik bedoel, gevaar!!

“Uit een rapport van de Vlaamse Overheid en contacten met wetenschappers blijkt dat we omzichtig moeten omgaan met de blootstelling aan straling veroorzaakt door draadloos internet of ‘wifi’. Zeker bij jonge kinderen wordt aangeraden hen niet voortdurend aan sterke straling bloot te stellen en dat willen we dan ook garanderen in alle klassen. Het aantal scholen met wifi is trouwens vrij beperkt.”

Het rapport waarnaar Decruynaere verwijst, is Verantwoord omgaan met Wi-Fi en gsm-straling op school, waarbij alvast uit de inleidende regels op de website zelf blijkt dat “[s]cholen steeds vaker geconfronteerd [worden] met ouders, leraren, … die zich ongerust maken over elektromagnetische straling”. De frase “zich ongerust maken” benadruk ik zelf.

Maar wat staat nu in dat rapport? Staat er iets in waaruit, volgens de Gentse schepen, “blijkt dat we omzichtig moeten omgaan met de blootstelling aan straling veroorzaakt door draadloos internet”? Neen, het rapport vermeldt geen enkele reden waarom we dat zouden moeten doen!

2.1 Wat zegt wetenschappelijk onderzoek over mogelijke gezondheidseffecten?
Als rapporten van experten worden samengelegd, dan is de conclusie dat wetenschappelijk onderbouwd onderzoek niet kan bewijzen dat elektromagnetische straling van toepassingen zoals gsm, zendantennes, draadloos internet en draadloze telefoons (zgn. DECT-telefoons) schadelijk is, op voorwaarde dat de normen niet overschreden worden.

Een paragraaf verder lees ik:

2.2 Hoe omgaan met de conclusies uit wetenschappelijk onderzoek?
Uit de wetenschappelijke literatuur blijkt dat er zowat in alle studiedomeinen (epidemiologie, in vitro en in vivo studies …) resultaten zijn die effecten aantonen en resultaten die geen effecten bewijzen. Het risico bestaat dan dat enkel die studieresultaten gebruikt worden die passen binnen de eigen overtuiging. De wetenschappelijke aanpak voor het beoordelen van mogelijke gezondheidsschade bestaat echter uit het samenleggen van alle beschikbare gegevens, zowel de studies die wijzen op schadelijke effecten als de studies die daar niet op wijzen. Die aanpak maakt het mogelijk om te beoordelen of dit type straling schadelijk is of niet, gebaseerd op alle wetenschappelijke informatie en niet op één of enkele studies. De conclusie van het samenleggen van al het wetenschappelijk onderzoek levert geen bewijs dat elektromagnetische straling van mobiele communicatiesystemen de gezondheid schaadt. Deze stelling geldt enkel op voorwaarde dat de normen ook gerespecteerd worden.

Wij van KritischeMassa.be willen de vuilnisbelt van de geschiedenis niet opgaan als de zoveelste dolle brievenschrijver, maar het verschil tussen het rapport zelf en de interpretatie daarvan door Elke Decruynaere lijkt me vrij groot. Anderzijds heb ik wel het lichtjes fantastische boek The Geek Manifesto gelezen, waarin auteur Mark Henderson netjes uitlegt dat politici en kiezers ook ná een verkiezing (en vooral dan) een dialoog zouden moeten aangaan.

Heb ik dan ook gedaan, via de contactpagina op de webiste van mevrouw de schepen, http://elkedecruynaere.be/contacteer_ons:

Dat er pedagogische redenen zijn om tabletten en computers en dus wifi te beperken in kleuterklassen, wil ik nog begrijpen en accepteren, en graag zelfs. Maar dat u zich hierbij beroept op medische en gezondheidsredenen, doet bij mij toch enkele vraagtekens rijzen. Uiteraard impliceert uw uitspraak hierboven dat ouders hun jonge kinderen thuis in gevaar brengen indien ze gebruik maken van wifi. Meer nog, dat ook de buren met wifi een gezondheidsrisico betekenen voor de kleine spruiten. Ik denk dat u hierbij toch een verkeerd signaal stuurt, pun not intended.

Terwijl ik vol spanning uitkijk naar een antwoord harentwege, heeft Groene schepen Elke Decruynaere al lik op stuk gekregen van haar even Groene collega Wouter Vanhove, die via Twitter liet weten dat we ons daarover niet al te druk moeten maken. Een echte politicus zoals Vanhove maakt zich druk over relevantere zaken dan draadloos internet. Het kan hem ook weinig schelen dat een collega van Groen andermaal mensen angsten aanpraat door middel van een populaire mythe.

Vanhove twitter 1

Hoe dan ook, mijn gok is dat mevrouw Decruynaere zich gaat beroepen op de eeuwige joker van Groen, het voorzorgsprincipe, wat ruim ter sprake komt in het rapport. Dat principe is van onschatbare waarde, maar kan ook makkelijk misbruikt worden. In naam van het voorzorgsprincipe creëren sommige mensen graag angst, zelfs wanneer er geen gevaar is. Het voorzorgsprincipe is bij Groen even populair als het kruisen van de wijsvingers door de middeleeuwse Roemeense plattelandsbevolking tegen het vermeende gevaar van vampieren. Fear is en blijft a liar, en overal waar mensen angst hebben, staan er politici klaar om op die gevoelens in te spelen en er munt uit te slaan. Populisme heet zoiets.

Wordt vervolgd.

Zotte De Morgen (of “Please, if you take this seriously, read the paper!”)

roundupOp 26 april 2013 las ik in De Morgen én Het Laatste Nieuws dat een nieuwe studie de populaire onkruidverdelger Roundup linkt aan kankers en Parkinson (in De Morgen en Het Laatste Nieuws). De producent van deze herbicide is het infame Monsanto. U spuwt toch ook automatisch twee, drie keer telkens u die naam hoort of leest?

Het gebruik van ’s werelds populairste onkruidverdelger, Roundup, kan gelinkt worden aan een reeks gezondheidsproblemen en ziektes zoals Parkinson, onvruchtbaarheid en kankers. Dat blijkt uit een nieuwe studie.

Aldus Luc Beernaert, in het normale leven chef showbizz van HLN, maar nu voor de gelegenheid de auteur van een wetenschapsartikel. Als bron vermeldt de schrijver van het stuk niet de originele studie (een enorm onhebbelijke gewoonte van zowat alle Vlaamse artikelboeren als het gaat over wetenschappelijke studies), maar wel The Huffington Post (nog een onhebbelijke gewoonte van diezelfde groep professionele schrijvers).

Wij dus naar de infame HuffPo, en daar vind ik inderdaad het bewuste artikel terug. Let wel, het krantenartikel, niet de studie: Roundup, An Herbicide, Could Be Linked To Parkinson’s, Cancer And Other Health Issues, Study Shows. En de bron is niet het degelijke onderzoek in The HuffPo door de (anonieme) journalist, maar… Reuters. Andermaal geen referentie naar de originele studie.

Wij dus, zucht, naar Reuters. Heavy use of herbicide Roundup linked to health dangers – U.S. study, laat auteur Carey Gillam daar als kop boven haar artikel beitelen. En ze vat het gevaar samen in een paar puntjes:

(1) Study says chemical residues linked to disease,
(2) Roundup developer Monsanto says glyphosate is safe,
(3) Researchers say more study is needed.

Opnieuw is het tevergeefs zoeken naar een directe link of zelfs maar de titel van de studie. Gelukkig komen we al wel de naam van het tijdschrift te weten (Entropy) en die van de auteurs.

Google dan maar: het artikel heeft als titel “Glyphosate’s Suppression of Cytochrome P450 Enzymes and Amino Acid Biosynthesis by the Gut Microbiome: Pathways to Modern Diseases”, de auteurs zijn Anthony Samsel en Stephanie Seneff, de volledige studie kan u hier raadplegen en downloaden. Een linkje toevoegen (u weet wel, dat veelal onderlijnd stukje hypertekst dat aan internet z’n bestaansrecht geeft): zo moeilijk is het niet.

Ook de abstract krijgt u hier van mij:

Abstract: Glyphosate, the active ingredient in Roundup®, is the most popular herbicide used worldwide. The industry asserts it is minimally toxic to humans, but here we argue otherwise. Residues are found in the main foods of the Western diet, comprised primarily of sugar, corn, soy and wheat. Glyphosate’s inhibition of cytochrome P450 (CYP) enzymes is an overlooked component of its toxicity to mammals. CYP enzymes play crucial roles in biology, one of which is to detoxify xenobiotics. Thus, glyphosate enhances the damaging effects of other food borne chemical residues and environmental toxins. Negative impact on the body is insidious and manifests slowly over time as inflammation damages cellular systems throughout the body. Here, we show how interference with CYP enzymes acts synergistically with disruption of the biosynthesis of aromatic amino acids by gut bacteria, as well as impairment in serum sulfate transport. Consequences are most of the diseases and conditions associated with a Western diet, which include gastrointestinal disorders, obesity, diabetes, heart disease, depression, autism, infertility, cancer and Alzheimer’s disease. We explain the documented effects of glyphosate and its ability to induce disease, and we show that glyphosate is the “textbook example” of exogenous semiotic entropy: the disruption of homeostasis by environmental toxins.

Hier had mijn zoektocht en mijn artikeltje dan ook kunnen stoppen, want mijn punt was om een potje te klagen over (1) de nogal ergerlijke gewoonte om in een online artikel geen referentie te geven naar de originele studie en (2) over de tweede- en derdehandse berichtgeving over een enorm belangrijk gegeven: het gebruik van Roundup kan gelinkt worden aan kanker en de ziekte van Parkinson. Dat is geen detail, en net daarom maakt dit een zo correct mogelijke berichtgeving noodzakelijk!

Maar Google is een lastig beestje en ik ben een ambetant ventje. Ik vind namelijk nog een artikel over diezelfde studie van Anthony Samsel en Stephanie Seneff, toevallig in diezelfde Huffington Post waaruit onze journalist van De Morgen/HLN blijkbaar even graag als selectief kopieert en plakt. Condemning Monsanto With Bad Science Is Dumb, schrijft  én ze geeft een link naar de studie. Alvast één punt voor mevrouw Haspel omdat ze het lef en het verstand heeft de lezer de kans te geven om haar analyse direct te vergelijken met de originele paper.

Ik kan haar op het eerste zicht alleen maar gelijk geven. Monsanto staat ook niet op míjn lijstje van meest knuffelbare bedrijven, maar de firma aanvallen met slechte wetenschap is niet alleen oneerlijk, maar op langere termijn contraproductief. En het ondermijnt uiteraard de integriteit van de berichtgevers, meneer Beernaert. Los daarvan, een langer citaat uit haar artikel:

Did you see the latest indictment of Monsanto making the rounds? It’s a “peer-reviewed” paper in the journal Entropy, co-authored by Anthony Samsel and Stephanie Seneff, blaming glyphosate, the compound in the herbicide Roundup, for virtually all the ills that can befall us.

Zoekt u even de impact factor van Entropy op? Haspel gaat verder:

But here’s the thing — they made it up. Or, all but. They say, “We explain the documented effects of glyphosate and its ability to induce disease, and we show that glyphosate is a ‘textbook example’ of exogenous semiotic entropy: the disruption of homeostasis by environmental toxins.” Exogenous semiotic entropy! That sounds serious. Google it, though, and you find that those three words occur together in only place. This paper. They made it up. At first, I thought the whole thing was one of those jargon-laden academic hoaxes but, alas, it isn’t.

Slog through their argument (and, please, if you take this seriously, read the paper!), and you find it boils down to two things. Glyphosate, they claim, 1) inhibits CYP enzymes, which are active in lots of metabolic processes, and 2) disrupts gut bacteria, which are susceptible to its mechanism (disrupting the shikimate pathway), even though humans are not. Therefore, any condition that involves metabolic processes or gut bacteria must be affected by glyphosate exposure. QED!

Terug naar de krant De Morgen/HLN. De journo van dienst knipt en plakt één artikel uit The HuffPo, eentje dat aanslaat omdat (a) Monsanto in de kop staat en (b) een resem vreselijke ziektes vermeld worden. In diezelfde “bron” staat er een paar dagen een ander artikel dat pulp maakt van het eerste artikel. Maar dat laatste nieuws krijgen we niet te lezen in onze zotte De Morgen.

Meneer Beernaert, enkele vraagjes voor u:

Kan u even uw werkwijze toelichten? In hoeverre denkt u dat het kritiekloos geven van derdehandse informatie omtrent zulk een belangrijk gegeven uw lezers verder helpt? Kan u ons vertellen waarom u het ene artikel wel en het andere artikel uit dezelfde bron niet behandelt in een opvolgend artikel? Op welke manier kan de lezer dit niet interpreteren als cherry picking en daarom dus als enorm oneerlijk? Hebt u problemen met de analyse van Tamar Haspel, kan u zich niet vinden in haar kritiek? Hebt u de originele studie gelezen voor u uw eerste artikel vertaalde en publiceerde?

Alvast bedankt!

Update (zondag 28 april): Lange leve Twitter! Keith Floor van DISCOVER Magazine twitterde én schreef een artikel over de “studie” van Anthony Samsel en Stephanie Seneff en de berichtgeving hierover in enkele (online) kranten: When Media Uncritically Cover Pseudoscience.

Update (zaterdag 5 mei): Eric Hall disecteert de studie in zijn artikel Roundup and Gut Bacteria.

Woordenboek

weird² <f3> <bn.; -er; -ly; -ness> 0.1 geheimzinnig ⇒ bovennatuurlijk, griezelig, eng, akelig 0.2 <inf.> raar ⇒ vreemd, ongewoon, gek, eigenaardig 0.3 <vero.> v.h. noodlot ⇒ noodlottig, v.d. schikgodin(nen) 0.4 <hln> wetenschap

 


HuffPo Weird(Bron)

HLN Wetenschap(Bron)