Altmed in het land van de ayatollahs, deel 5

Of kwakzalverij en alternatieve medische behandelingen een monopolie van de Iraanse geestelijken is? Natuurlijk niet. Bepaalde segmenten van de betere middenklasse mogen dan hun al dan niet esthetisch geopereerde neus ophalen voor alternatieve geneeskunde op z’n moellahs, geïmporteerde kwakzalverij en esoterie uit het westen, oosten en pseudo-oosten zijn in hun kringen dan weer razend populair.

Online verkopers daarentegen lijken op alle mogelijke paarden te wedden en mixen in hun verkooppraatjes oosterse en westerse ideeën, lokale en internationale tradities, Indische chakra’s en de islamitische overlevering.

Bij onze zoektocht naar ‘rode suiker’ (zie vorig deel) stootten we op meerder websites zoals beytoote (witte nacht, vergelijk met nuit blanche).

De rubriek ‘gezondheid en hygiëne’ van dit allround e-magazine is een goede introductie in de wereld van de alterneuterij. Naast advertenties voor orthodontisten en esthetisch-plastisch chirurgen (de oranje kaders), vinden we ook links naar verkopers van supplementen (blauwe kader en volgende afbeelding), uitleg over tal van ‘natuurproducten’ (groene kader).

Plastisch chirurgen, verkopers van kwakzalverij en esoterie: u dacht toch niet dat dit alleen in België een succesformule zou zijn?

De informatie in het rode kader bevindt zich eerder in de marge van ons onderwerp. Niet dat het een al te grote verrassing mag zijn, maar de website toont aan dat ook in Iran alterneuterij en andere pseudowetenschappen verweven zijn. De twee afbeeldingen links leiden naar astrologische websites. De twee afbeeldingen rechts zijn de Iraanse varianten van orakelboeken als de I Tjing.

Bij Hafez-waarzeggerij wordt een willekeurig vers gekozen uit het oeuvre van Perziës grootste dichter en ‘geïnterpreteerd’ naargelang de persoon en de situatie. Vaak wordt het eerder beschouwd als een woorden- en betekenisspel door de deelnemers dan als een ernstig te nemen orakel, zeker in de periode rond nieuwjaar. In verschillende steden klampen straatkinderen toeristen aan om tegen een handvol centen zo’n willekeurig vers te laten kiezen door een parkiet. Bij “estekhareh met de Koran” duidt het toeval een vers uit de Koran aan. Geen veelkleurige parkieten hier, wel moellahs in zwart-wit. Wat de resultaten betreft een verwaarloosbaar detail.

* * *

De website health.tosinso.com, die immuun lijkt te zijn tegen automatische vertalingen, biedt een staalkaart aan cursussen. Naast opleidingen traditionele, Iraanse geneeskunde worden er ook lessen aangeboden in verband met traditionele Chinese geneeskunde, de ayurvedische traditie, de temperamentenleer enzovoort.

De man achter de website is geen geestelijke, maar wel een onderzoeker op het gebied van de traditionele islamitische geneeskunde. Hij verwijst graag naar de gebruikelijke mix van traditionele geneeskundeteksten, hadiths over medische onderwerpen en het gebruik en archivering van medicinale planten en hun werkingsmechanismen in de moderne en traditionele geneeskunde. Maar eerder dan élke vorm van kwakzalverij te beschrijven, laat staan van alle wellness- en lifestyle fenomenen waaronder vijftig tinten yoga, meditatie en ‘chakrakunde’ die gangbaar zijn in hedendaags Iran, pikken we er twee uit die een idee geven van de overeenkomsten en verschillen met de westerse altmed-tradities.

* * *

Water schudden

We beginnen bij de officiële website van de Iraanse Homeopathische Associatie (IHA). Homeopathie is ook in het land van de ayatollahs razend populair. Deze kwakkelgeneeskunde werd zo’n 25 jaar geleden in Iran geïntroduceerd door ene dr. Mirzazadeh, een Iraans-Duitse arts.

In 1995 erkende de Hoge Evaluatieraad van het Ministerie van Volksgezondheid en Medisch Onderwijs homeopathie als een behandelingsmethode. Drie jaar later werden vanuit het ministerie van Volksgezondheid onderwijsinstructies uitgevaardigd. De IHA werd in 2002 opgericht. “Het is een niet-gouvernementele non-profitorganisatie die haar activiteiten heeft gewijd aan de ontwikkeling en bevordering van homeopathie”, lees ik op de website. De vereniging werkt op gespecialiseerde gebieden van wetenschappelijk en educatief onderzoek. Het mag geen verrassing zijn dat de bestuursleden stuk voor stuk een dokterstitel voor hun naam hebben staan.

De claims die gemaakt worden op de website kan u waarschijnlijk zelf raden, de overdrijvingen en de kromme logica, het beroep op vaag wetenschappelijk onderzoek ook. Verwijder de referenties naar lokale toestanden en een (toegegeven, betere) vertaling kan u zo op een doorsnee Euromese pro-homeopathiewebsite plaatsten. Enkele citaten:

Homeopathie wordt momenteel gebruikt in de behandelingsnetwerken van veel ontwikkelde landen van de wereld als een van de belangrijkste methoden voor de behandeling van acute en chronische ziekten en heeft academische opleidingsfasen.

En:

Een van de belangrijkste symptomen van paracetamolvergiftiging is koorts, en in de geneeskunde wordt paracetamol gebruikt om een patiënt met koorts te behandelen. Dit is ook een homeopathisch middel. Daarom, hoewel paracetamol is geclassificeerd als een koortswerend medicijn, is het gebruik ervan bij koorts een homeopathisch middel.

En:

Overmatige verdunning van homeopathische middelen is controversieel en heeft sommige critici ertoe gebracht te beweren dat homeopathische middelen niet effectief zijn. Geloofwaardig onderzoek naar lichaamscellen toont aan dat ultra-verdunde homeopathische geneesmiddelen cellulaire reacties kunnen veranderen.

Het volledige artikel vindt u hier.

Interessanter is een aankondiging voor het eerste Iraanse Congres voor Positieve Psychologie, ofte een workshop homeopathische psychotherapie (september 2019). In de lijst met onderwerpen vinden we ‘kwantummechanica’ en ‘kwantumgeneeskunde’, ‘vitale kracht’, het sine qua non van de alternatieve geneeskunde. Het valt niet uit te maken of ‘de opkomst van trillingspatronen op persoonlijkheidslagen’ nu een slechte vertaling is of niet; de originele zin in het Perzisch is óók nonsensicaal.

Eigenaardig genoeg figureert hier ook de vier-sappenleer van Galenus, die we in een eerder deel van deze reeks waren tegengekomen. Tijdens het congres werd blijkbaar die humorenleer gecombineerd met de zogenaamde miasmatheorie. Deze pseudowetenschap stelt dat slechte lucht, bijvoorbeeld de stank van rottende materie, de verhoudingen tussen de vier menselijke sappen, humores, kan beïnvloeden, uit balans kan brengen en dus ziek maken. De naam malaria (letterlijk slechte lucht) herinnert nog aan deze ondertussen achterhaalde wetenschappelijke theorie.

Onderaan op de affiche herkennen we het logo van een organisatie van studenten in de wetenschappen (derde van links) en het logo van een universitaire faculteit psychologie. Deelname aan de workshop levert een certificaat op, dat wordt uitgereikt door “de Wetenschappelijk Secretaris van het Congres met het logo en embleem van de Faculteit Educatieve Wetenschappen en Psychologie van de Shahid Beheshti Universiteit, de Organisatie voor Psychologie van de Islamitische Republiek Iran en de Iraanse Vereniging van Klinische Psychologie van kinderen en adolescenten”. De Shahid Beheshti Universiteit geldt in Iran als een van de academische topinstellingen.

De conclusie van het wetenschappelijk aandoend artikel Homeopathy satisfaction in Iran (2014) concludeert dat homeopathie effectief én goedkoop is:

After using homeopathy for several years, patients’ satisfaction was found to be still high. Shifting the area of satisfaction from general health to relief of symptoms could be related to physicians’ experiments for remedy selection. Scientific centers should do more surveys about the effectiveness of homeopathic treatment. Integration of homeopathy with medicine may bring in more success at less cost. It seems rational to support homeopathy as an effective practice. (Mijn nadruk)

Uiteraard is er ook tegenwind. Bij wijze van voorbeeld een no-nonsense artikel van ene dr. Touraj Nayernouri, verbonden aan de Academy of Medical Sciences of the I.R. of Iran: Homeopathy, Ritual and Magic (2017). Met het ritueel bedoelt hij de urenlange consulatie, de magie is het homeopathie is middel dat al placebo fungeert. Zijn conclusie:

The hope is that science and logic will prevail and we might be able to discard superstitious alternatives and a rational system of information processing might replace our evolutionarily acquired suggestibility and its irrational consequences.

Helende stenen

Iran is de derde grootste leverancier van (half)edelstenen en decoratieve stenen, na India en Brazilië. Wereldberoemd is firoezeh. Wij kennen het onder de naam van het land waar ze verkocht werden aan Europese handelaars: turkoois. Mochten we alle (Iraanse) bronnen geloven die helende eigenschappen toekennen aan die stenen, dan zou Iran ook een van de gezondste en gelukkigste landen ter wereld zijn. Het zou ons veel opzoek- en schrijfwerk bespaard hebben.

Ook hier weinig verrassingen, wel enkele andere accenten. Zoals ongeveer elke verkoper van alternatieve geneeskunde en pseudowetenschap, blijft de verwijzong naar (vaag) wetenschappelijk onderzoek de ultieme betrachting. Uiteraard blijft het niet daarbij: er wordt eveneens beroep gedaan op geschiedenis, religie en traditie om klanten te overtuigen van de helende kracht van stenen, mineralen en kristallen. Op verschillende websites passeren de usual suspects de revue. Een voorbeeld:

Steentherapie is geen nieuwe wetenschap en wordt al sinds de oudheid in het menselijk leven gebruikt. In het oude Iran, India, China en Rome waren artsen zich ook bewust van de genezende eigenschappen van stenen. In Iran kunnen we Ibn Sina noemen [Avicenna] die de eigenschappen van edelstenen gebruikte voor genezing. De meest waardevolle en belangrijkste boeken over de Iraanse edelsteenkunde zijn het boek Al-Jamahir Fi Al-Jawahir van Abu Rihan al-Biruni.

Dat bepaalde stenen en minerale worden gebruikt in al dan niet medische technologie, is ook voor de Iraanse zelfverklaarde experts een bewijs dat bepaalde “stenen magnetische en helende eigenschappen hebben”.

De auteurs op de website sangshenas.com gebruiken verder ook een (verkoops)truc die we ook vaak op Vlaamse spirituele beurzen horen: wíj kennen onze business, wíj zijn de echte connaisseurs, die anderen daar zijn oplichters die onze eerlijke handel ondermijnen.

Helaas zien we tegenwoordig in ons dierbare land verschillende interpretaties over de verbazingwekkende en helende eigenschappen van stenen en edelstenen. Sommige mensen beweren de genezende eigenschappen van stenen te kennen door een bedrijf te starten.

Niet getreurd: als de stenen worden gebruikt in overeenstemming met hun specifieke fysische en chemische eigenschappen en weg van bijgeloof of fraude, dan kunnen ze worden gebruikt in de medische en gezondheidswetenschappen, aldus de website.

Maar dat heeft een keerzijde: net omdat stenen helende en genezende eigenschappen hebben, kunnen ze door hun complexe chemische formules giftige en zelfs dodelijke stoffen en elementen bevatten. “In feite is edelsteentherapie een academische wetenschap en alleen specialisten op dit gebied mogen deze wetenschap gebruiken”, besluiten ze hun hoofdstuk over fraudeurs en confabuleurs. Om verder te gaan met relatie tussen stenen en chakra’s (rode kader).

Het dient gezegd, de mensen van de website sangshenas.com geven aan dat steentherapie uiteindelijk een complementaire therapie is: “een van de belangrijkste principes is dat de therapeut niet het recht heeft om de de reguliere therapie van de patiënt en de voorgeschreven reguliere medicijnen aan te passen.” Ondanks alle nonsens getuigt dit toch van meer ethisch inzicht dan men doorgaans op soortgelijke websites aantreft.

Als we kijken naar Irans beroemdste steen, turkoois, dan merken we dat de lijst van helende eigenschappen schier oneindig is, zoals het ook in deze regio van de kwakzalverij betaamt. De absurde, disparate opsomming van alle vermeende positieve eigenschappen heeft de edit niet gehaald, maar ze kunnen in de gebruikelijke categorieën opgedeeld worden.

De steen zou helpen bij lichamelijke klachten, al dan niet in combinatie met de juiste chakra. Vooral oog- en keelaandoeningen zouden er wel bij varen. De steen helpt tegen vergiftigingen allerhande, ook bij insecten- en slangenbeten. Het is antiviraal én antibacterieel. Bij mentale problemen biedt turkoois eveneens soelaas: depressie, nervositeit, angst en waanzin.

Een stapje verder, het spirituele: turkoois zorgt voor vreugde en vitaliteit, absorbeert positieve krachten en verwijdert negatieve, schadelijke en storende krachten en trillingen van mensen.

Het grotere plaatje komt ook in het vizier: de steen beschermt tegen rampen, ongelukken en auto-accidenten. Wat eerlijk gezegd nodig is in Iran. Verder creëert het een gevoel van liefde, genegenheid, wetenschap en kunst bij mensen. Het beschermt de mens tegen elektrische schokken, slechte meningen en moord en gedood worden. Het beschermt ook tegen verdrinking, hoewel men in dit geval onduidelijk is over de dosis.

Maar ook hier ontbreekt het religieuze niet en verwijzen de auteurs naar verschillende hadith en vertellingen over de Profeet, de engel Gabriël, Imam Sadegh, Imam Hadi. In die vertellingen en hadith wordt verwezen naar voorkomen van armoede, “een effectief kind creëren”, verhoorde gebeden e bevrediging van God weet welke behoeften.

Een website als sharafonline.ir geeft een even absurde lijst van vermeende positieve eigenschappen, maar legt dan weer de nadruk op de religieuze overlevering en de hadith. Bij een andere steen, een zogenaamde Sharaf al-Shams (ongeveer ‘nobelheid van de zon’) wordt in de FAQ de vraag beantwoord of de steen ook in islamitische geschriften vermeld wordt. Ik zal u niet in spanning houden, maar het antwoord is een volmondig ‘ja’, gevolgd door een lange opsomming.

* * *

Of ik een conclusie heb, een uitleiding? Niet echt. Zou men de islamitische elementen uit de online teksten schrappen, dan is het verschil met Engels- of Nederlandstalige websites zeer klein. Altmed-speak is zeer internationaal, altmed-verkopers gebruiken dezelfde technieken en argumenten. Dezelfde (kromme) redeneringen, hetzelfde beroep op een weliswaar ander glorieus verleden. Flirt men op een westerse website met een Griekse filosoof of een middeleeuws genie, dan zal een doorsnee Iraanse online verkoper een of andere Imam of theologisch auteur vermelden. Af en toe de Profeet Himself.

* * *

Ook nu wil ik Neda Nasrabadi bedanken voor de hulp bij het zoeken van online materiaal en het bijwerken van de automatische vertalingen. Mede door haar hulp heb ik het oorspronkelijke plan om drie korte stukjes over kwakzalverij in Iran mogen uitbreiden tot vijf steeds langere lappen tekst. Kheili mamnoen, Neda djaan.

Altmed in het land van de ayatollahs, deel 4

Opnieuw een kheili mamnoen, Neda Nasrabadi.

* * *

Olie van violetjes, ‘traditioneel’ middel tegen COVID-19

“Islamitische geneeskunde” is niet zozeer een vlag dan wel een lappendeken dat een heel gamma aan mogelijke ladingen dekt. Elke beoefenaar kan er zijn stukje aan vasthechten, eigen dada’s incorporeren, andere negeren. In dit artikel willen we een poging ondernemen om de verschillende aspecten die tot het domein ‘islamitische geneeskunde’ behoren, te belichten. Wat niet wil zeggen dat elke adept al deze elementen samen aanvaardt of op dezelfde manier onterpreteert.

Hadith

Het is onmogelijk om niet te verwijzen naar de zogenaamde geneeskunde van de Profeet. Dit bestaat in de eerste plaats uit adviezen van Mohamed v.a.v. hygiëne, ziekte en behandelingen. Uitspraken van de Profeet (en van anderen uit zijn directe entourage) vindt men terug in de Hadith (meervoud). Voor zover ik het durf samenvatten, lijken de Hadith op een web van verzamelingen van netwerken van uitspraken van de Profeet c.s. te zijn over alle aspecten van het leven.

De Hadith bevatten niet alleen de woorden van de profeet, maar ook verwijzingen naar de personen die ze overgeleverd, doorgegeven hebben. De sjiitische traditie, die overheerst in Iran, volgt deels een andere reeks verzamelingen dan de meeste soennitische. In de Iraans-sjiitische traditie wordt uiteraard heel veel aandacht besteed aan de overlevering van hun twaalf imams en compagnons.

De uitspraken zijn van zo’n aard dat men er zeer zinnige adviezen uit kan destilleren, bijvoorbeeld oproepen tot een goede persoonlijke hygiëne, gezonde voeding, gematigdheid en andere zeer praktische en toepasbare raadgevingen. Voor zover ik het begrijp, putten heel wat regeringen, maar ook gezondheidscampagnes in moslimlanden uit deze voorraad van vrij algemene maar verstandige aanbevelingen.

Helaas lijken de meeste fundamentalistische hard-core aanhangers van de islamitische geneeskunde zich te laten verleiden tot het propageren van meer omstreden uitspraken: de promotie van kamelenurine als medicijn is een klassieker in het genre. In deel 3 haalde ik al een uitspraak aan van Abbas Tabrizian: als kinderen geboren uit seks tijdens de menstruatie lepra krijgen, dan ligt de schuld bij de man. In mijn stuk Soupe à l’iranniene van 2014 vinden liefhebbers nog enkele voorbeelden.

Veel problematischer dan de soms smeuïge uitspraken, zijn de overgeleverde interpretaties en heel lang moet men niet zoeken om tegenstrijdige ideeën te vinden. Dat de Profeet zou gezegd hebben dat genezing door drie handelingen kan bekomen worden, daar zijn de meesten het over eens. Het gaat over honing, ‘cupping’ en cauterisatie, het verbranden van weefsel of het te verwijderen of af te sluiten. Volgens de ene overlevering verbiedt de Profeet het, volgens de andere houdt hij er niet van. Gelukkig is dit heden ten dage een marginaal fenomeen.

Dit soort discrepanties zijn helaas niet zeldzaam en dragen niet alleen bij tot onduidelijkheid en  willekeur, maar ook tot het vormen van verschillende, elkaar beconcurrerende theologisch-medische stromingen.

“In de islamitische geneeskunde bestaat niet zoiets als onmogelijk”, verklaarde Hojjatoleslam Sahib al-Amri, een lid van het Imam Reza-Instituut voor Traditionele Islamitische Geneeskunde in Mahshahr tijdens een conferentie over islamitische geneeskunde. “Islamitische geneeskunde is het sterkste medicijn ter wereld en er is op geen enkele school zo’n medicijn. De traditionele Iraanse geneeskunde is afgeleid van de traditionele geneeskunde van de Ahl al-Bayt.” Ahl al-Bayt verwijst naar de Mensen van het Huis en in de sjiitische traditie zij dat Mohammed, dochter Fatima, en de latere Imams Ali, Hassan en Hoessein.

Iraanse traditionele geneeskunde

Muhammad ibn Zakariya al-Razi
Wellcome Images. Copyrighted work available under Creative Commons Attribution only licence CC BY 4.0

Zoals beschreven in deel 2 werd de Perzische geleerde Ibn Sina (ca. 980) hoog aangeschreven. Hij bracht de toenmalige medische kennis van de Grieks-Romeinse, Perzische, Chinese en Indische tradities samen in de Canon van de geneeskunde.

De iets oudere Muhammad ibn Zakariya al-Razi (geboren in 865) was naast een zeer veelzijdige geleerde ook een medische expert in zijn dagen. Hij was een uitstekend observator en beschreef zo’n 900 ziektes in detail en hield zich bezig met pediatrie, oogheelkunde, immunologie. Hij wordt ook al wel eens de vader van de psychologie genoemd. Al-Razi was een van de eersten die ethanol bij behandelingen gebruikte. Zijn belang kan niet overschat worden.

Dat beiden Perzisch en moslims waren, wordt vanzelfsprekend uitgebuit door de Iraanse altmedmoellahs. Het is evenwel overdreven, om niet te zeggen onzinnig, om hun vergaarde kennis als islamitisch te bestempelen. Dat een van de bases van de traditionele Iraanse geneeskunde de Klassiek-Griekse humorenleer is, wordt minder luidt verkondigd. In ons laatste deel, over de seculiere versie van traditionele geneeskunde en het belang van de vier sappen, komen we hier trouwens op terug.

Islamitische geneesmiddelen

Het is ons minder duidelijk waar de talloze middeltjes en alternatieve behandelingen vandaan komen. Waarschijnlijk behoren zij deels tot oudere geschriften (honing en zoetigheden zijn daarin heel populair), deels tot de immer veranderende ‘traditionele’ volksgeneeskunde met zijn talloze hercombinaties van gekende ingrediënten, eigen aan elke gemeenschap.

Volgens Mohammad Javad Akbarain, een Frans-Iraanse expert op het gebied van de verschillende sjiitische scholen, worden bepaalde ‘originele’ recepten in bepaalde geschiedenisboeken toegeschreven aan de Profeet of aan de sjiitische Imams, maar de authenticiteit daarvan is zeer omstreden. Religieuze extremisten als Abbas Tabrizian malen niet om authenticiteit en presenteren de middelen als islamitische geneeskunde.

Een van de middelen tegen COVID-19 waarmee deze moellah wereldwijd beroemd werd, is olie geëxtraheerd uit viooltjes. Hij raadde zijn volgers aan om een katoenen doek te drenken in de olie en die tijdens de slaap in de anus te steken. De reacties waren navenant.

Toen het nieuws bekend werd, brak er een storm van verontwaardiging uit. Spot en hoongelach bleven niet uit, zowel in het thuisland als onder de Iraanse diaspora. Ook minder getalenteerde cartoonisten beleefden hoogdagen.

Zelfs de Arabischtalige e-krant Al-Monitor liet de kans niet onbenut om de Perzische geestelijke te ridiculiseren: A cleric’s cure for coronavirus becomes butt of jokes in Iran (maart 2020).

Andere aanbevelingen van moellah Abbas Tabrizian: eet veel appelen, uien en rapen, rode Tabarzad-suiker en veel Imam Kazems medicijn (zie lager). Hij raadt aan om kruiden te verbranden in de eerste maand van het jaar (pas op: de automatische vertaling geeft ‘roken’).

Het zogenaamde ‘Imam Kazem-medicijn’ bleek een instant-klassieker en is om meerdere redenen interessant. Het middel is een mengeling van ‘zwarte myrobalan’ (Terminalia chebula), Arabische gom en bruine suiker en werd reeds van in het begin van de coronacrisis voorgesteld als geneesmiddel. Terminalia chebula is een bekende ingrediënt voor tal van traditionele middelen, vooral in India, Nepal en Sri Lanka. Het wordt onder meer gebruikt om constipatie te verlichten.

Ondanks het feit dat Kazems medicijn gerekend wordt tot de traditionele Iraanse, islamitische geneeskunde, veroordeelde het ministerie van Volksgezondheid de naam van de onconventionele behandeling. “We zouden best vermijden om handgemaakte geneesmiddelen te noemen naar heilige personen, zelfs als ze ook maar min of meer effectief zouden kunnen zijn. Mochten er zich complicaties voordoen door het gebruik van het medicijn, dan kan dat leiden tot het beledigen van onze Imams”, aldus een voorzichtige woordvoerder. De altmedgoeroe Abbas Tabrizian en zijn volgelingen-verkopers legden deze aanmaning naast zich neer.

Het belette evenmin een opportunistische Instagrammer om in zijn verkooppraatje te stellen dat het én een middel is ter voorkoming van COVID-19 (i.e. het jaar 2019) én dat imam Kazem het reeds voorschreef. Imam Moesa-ye Kazem (ofte al-Kazim), nummer zeven van twaalf, haalde het jaar 800 net niet.

Eerder grappig dan van belang voor dit artikel: ik vond het product zelfs terug in een antwoord, out of the blue, op een Belgische fietsliefhebber die een tweet wijdde aan coronaproof fietsen.

Ook bepaalde Iraanse dokters probeerden er een slaatje uit te slaan en prezen het aan in hun YouTube-filmpjes, al dan niet geholpen door een strengkijkende religieuze sidecick.

De Arabische buren waren er in april 2020 minder gerust in: Charlatans and conspiracy theorists undermine Iranian scientists’ fight against pandemic, kopte de Arab Weekly, die geen spaander heel laat van de reputatie van altmedmoellah Abbas Tabrizian en zijn acolieten. De e-krant haalt het hoofd van de Vereniging van Herbalisten van (de provincie) Khorasan aan die het gebruik van het “elixir van Imam Kazim” scherp veroordeelt en de mensen smeekt om de raad van het ministerie van Volksgezondheid te volgen, eerder dan die van de “profiteurs van de traditionele geneeskunde”.

Bescherming vanuit heilige steden

De website van France 24 meldde eind maart 2020 dat de religieuzen in Qom, één van de eerste coronahotspots in Iran, weigerden zich aan de quarantainemaatregelen te houden. Sommigen vonden het zelfs nodig om auto’s te desinfecteren met ongekende substanties. Of beter, één kant van de auto te behandelen.

Mohammad Javad Akbarain ziet een verband tussen het verzet tegen de quarantaine en de promotie van traditionele middelen in Qom, het theologische centrum van Iran. Vóór de Islamitische Revolutie (1978-79) was het een marginaal fenomeen. Het nieuwe politieke regime begon echter al snel geld te pompen in de promotie ervan. Fundamentalisten beschouwen verder de vele heilige bedevaartplaatsen met hun schrijnen en mausoleums als plaatsen waar mensen komen, niet alleen om te genezen van een ziekte, maar om te helen, wat ook de islamitische geneeskunde promoot.

Voor hardliners als Ayatollah Noorullah Tabarsi, vertegenwoordiger van de Opperste Leider in Mazandaran is het duidelijk. De imams waren de beste op het gebied van behandeling en geneeskunde van hun tijd én hun nalatenschap moet gekoesterd en geëerd worden.

Een van de maatregelen die in Islamitisch Iran worden genomen, is om de erfenis van ons verleden nieuw leven in te blazen, en in de traditionele geneeskunde heeft Iran veel middelen en er zouden plannen voor de heropleving van de traditionele geneeskunde moeten zijn.

Veel tijd vraagt het niet om een sliert cursussen traditionele, islamitische, Iraanse geneeskunde terug te vinden die worden gedoceerd door geestelijken in Qom of Mashad, omwille van het mausoleum van Imam Reza (imam acht van twaalf) de belangrijkste Iraanse bedevaartstad.

Op sabk.org vinden we een mooi voorbeeld. Razavi lifestyle trainingen in samenwerking met het Imam Reza Centrum voor Cultureel Onderzoek, in aanwezigheid van een ayatollah. Bij de onderwerpen vinden we ‘de relatie tussen geneeskunde en religie’, ‘toegepaste stemming en stemmingspsychologie’, ‘irisologie’, ‘diagnose met de hand en tong’. En dat brengt ons terug bij deel een van deze reeks.

Onderaan vinden we een portaal naar een nieuwe altmed-hel. Op de website eslamteb.com, het geesteskind van Ebrahim Ibn Alian, een moellah en onderzoeker van de Iraanse islamitische, bevind ik me op vertrouwder terrein. De alternatieve, pseudomedische raadgevingen worden hier netjes afgewisseld met de gebruikelijke complottheorieën die we ook bij een doorsnee conspiritueel gezelschap als onze Artsen voor Vrijheid terugvinden.

Vraag: “Wie is de grondlegger van de chemische geneeskunde?​”
Het antwoord zal u verbazen: het is de analfabete en frauduleuze, maar intelligente, ambitieuze alchemist Paracelsus! Wie anders dan Bill Gates organiseert de uitbraak van HIV in een Iraanse provincie met het doel om van Iran een nieuw Afrika te maken?

Ook deze verspreiders van fake news en complottheorieën doen gretig een beroep op de wanstaltige illustraties van David Dees.

De Westerse geneeskunde is niets anders dan het gebrekkige kind van de oorspronkelijke geneeskunde, de islamitische geneeskunde. En hiermee zijn we terug bij de vader van de Islamitische Republiek Iran, ayatollah Khomeini.

* * *

In het laatste stuk van deze reeks kijken we naar meer seculiere vormen van kwakzalverij. In bepaalde segmenten van de betere middenklasse wordt nogal eens neergekeken op de boerenkinkels van moellahs, de akhoend. Terwijl westerse en al dan niet nep-oosterse vormen van alternatieve geneeskunde (en spiritualiteit) omarmd worden.

Altmed in het land van de ayatollahs, deel 3

Opnieuw bedank ik Neda Nasrabadi voor de genereuze hulp bij het opzoeken, het bijstellen van de vertalingen.

* * *

Het parfum van de profeet

In april 2020 verscheen op YouTube een filmpje waarin moellah Morteza Kohansal in een hospitaal “het parfum van de profeet” op de neus en lippen van een patiënt aanbracht. Samen met een collega had hij daarvoor op enkele andere afdelingen gebeden overledenen, wat in Iran vrij gebruikelijk is.

Kohansal maakte gebruik van de onoplettendheid van de bewakers om zijn alternatieve diensten aan te bieden op de corona-afdeling van het hospitaal. Volgens de beoefenaar van de islamitische geneeskunde zou zijn middel de patiënt doen niezen en beter doen worden. Dat bleek niet bepaald het geval.

Na de dood van de patiënt enige dagen later, werd de altmedmoellah gearresteerd. Niet dat men een causaal verband vermoedde tussen het toedienen van het ‘parfum’ en de dood van de patiënt. “Deze geestelijke werd geïndoctrineerd door islamitische propaganda”, aldus dr. Tahai, de directeur van het Anzali Ziekenhuis (in The Independent Persian).

Het ministerie van Gezondheid bekritiseerde eveneens de actie van de geestelijke. De woordvoerder verklaarde dat hij zonder toelating de bewuste afdeling van het ziekenhuis was binnengekomen. Hij had “zonder persoonlijke bescherming” verschillende patiënten bezocht, en de kans bestaat dat “hij nu een drager (van het COVID-19-virus) is”, aldus de website Radio Farda.

Journaliste Samaneh Qadrkhan haalt de vice-minister van Sociale Zaken en Criminaliteitspreventie aan in haar artikel Sommige geestelijken vallen de gezondheid van Iraniërs aan: “Elke persoon die ziekenhuizen en medische centra betreedt zonder aangepaste, beschermende kleding en die enige medische behandeling verricht of tussenbeide komt op een medische en illegale manier, wordt beschouwd als een crimineel. volgens de wet.” Het is onduidelijk of het bij woorden en vermaningen gebleven is.

Abbas Tabrizian

De discussie over de islamitische geneeskunde woedt al verschillende jaren in Iran. De laatste jaren rijzen instituutjes en commerciële websites die de traditionele geneeswijzen promoten en onderwijzen, als paddenstoelen uit de grond.

Een naam die zeer steevast opduikt is die van Abbas Tabrizian, van wie Morteza Kohansal een leerling is. Tabrizian is een Iraanse geestelijke, geboren in 1962 in de Iraakse stad Najaf, één van de heilige steden voor sjiieten. Tabrizian noemt zichzelf de vader van de islamitische geneeskunde hoewel hij waarschijnlijk nog geen enkele medische faculteit van binnenuit gezien heeft.

De Brits-Iraanse journaliste Samaneh Qadrkhan maakte in 2014 melding van een conferentie over islamitische geneeskunde die in 1994 in Yazd werd gehouden. Daar riep moellah Tabrizian op tot de heropleving van de “gebedstherapie”. Verder beweerde hij dat elke ziekte die niet door Surah al-Hamd (of Surah al-Fatihah, de openingsverzen van de Koran) werd genezen, nooit zou worden genezen. “De minister van Volksgezondheid riep toen op om de verspreiding van deze claim te voorkomen en noemde het een bedreiging voor de volksgezondheid”, aldus Samaneh Qadrkhan.

Net zoals tal van zijn collega’s en van ayatollah Khomeini houdt Tabrizian zich ook bezig met hygiënische en seksuele voorschriften die volgens hen van de profeet en z’n nakomelingen komen, maar aangedikt lijken te zijn met eigen interpretaties. Als kinderen geboren uit seks tijdens de menstruatie lepra krijgen, dan ligt de schuld bij de man. Dat genre.

Reeds in 2009 probeerde een bijzondere raad van geestelijken de directeur-generaal van het Bureau voor Toezicht en Accreditatie van Medische Zaken, een afdeling van het Ministerie van Volksgezondheid te overhalen om de medische centra en de apotheken in de invloedsfeer van Tabrizian te laten sluiten.

Begin 2020 kwam hij in het nieuws door de publieke verbranding van Harrison’s Principles of Internal Medicine, “arguably the most recognized book in all of medicine”, aldus pakweg Jama Network. Het handboek wordt ook gebruikt aan de Iraanse medische faculteiten.

Moderne geneeskunde serveert Tabrizian af als een poging van zionisten (en Amerikanen) om de superioriteit van de traditionele islamitische geneeskunde te ondermijnen, moslims te elimineren, de Iraanse Revolutie onderuit te schoffelen. Naast het gebruik van allerhande kruidenmiddelen, raadt deze moellah ook gebedsgenezing aan.

Sinds enige tijd geeft Tabrizian les via pod- en vodcasts en laat hij zijn gedachten de vrije loop over tal van medische en psychologische onderwerpen, die hij afkruidt met promotiepraatjes voor plantaardige middeltjes en loodzware Korancitaten. Het dient gezegd, zijn sessies zijn betaalbaar, spotgoedkoop zelfs. Maar een tikkeltje saai. Via zijn Telegramkanaal verkoopt hij de producten uit zijn online winkel in Qom. Op zijn virtuele winkelrekken ligt een ruim assortiment aan voedingsmiddelen, supplementen en medicijnen, ook voor de behandeling van Parkinson, MS en kanker. Tabrizian beweert dat hij dagelijks meer dan 150 mensen met ongeneeslijke ziekten behandelt met islamitische geneeskunde in Qom.

Eigenaardig genoeg vond hij bondgenoten in het entourage van Ali Khamenei, de hoogste leider van Iran, en geniet hij daardoor onschendbaarheid tegen de kritiek van het publiek, academici en zelfs van meer wetenschappelijk georiënteerde geestelijken.

Het mag geen verrassing zijn dat Tabrizian van de huidige pandemie gebruik maakte om nog meer bizarre ideeën te verspreiden én dat de pers in binnen- en buitenland daar gretig op inspeelt. De man is ook niet vies van een complottheorie meer of minder: “chemische” medicijnen zijn de hoofdoorzaak van kankers en veroorzaken herhaling van de ziekte omdat ze het beenmerg aantasten en het in kanker veranderen. Die producten worden de Iraanse gelovigen opgedrongen door de joden. In het begin van de crisis verklaarde hij dat het Coronavirus ontworpen was om het Chinese gen te bestrijden. Iraniërs zouden niet worden besmet.

Dat staat in schril contrast met de ravage die de ziekte in Iran heeft aangericht in de echte wereld: 1.897.314 bevestigde gevallen, 62.759 doden, aldus Worldometers.info. “Op 18 februari 2020 rapporteerde het land het eerste geval van COVID-19 in de stad Qom”, volgens de website van Flanders Investment and Trade (in juli 2020). “Sindsdien verspreidt het virus zich razendsnel over het hele land en is Iran een van de zwaarst getroffen gebieden wereldwijd.” Het reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken toont aan dat Iran niets aan het toeval wil overlaten.

Ook de komst van de eerste vaccins greep moellah Tabrizian aan om van zich te laten horen. Van het artikel Reactie op de bewering van de Tabrizians over de relatie tussen het coronavaccin en homoseksualiteit onthoud ik:

Benader geen mensen die zijn gevaccineerd. Ze hebben microchips ingeplant gekregen en genetische veranderingen ondergaan. Ze behoren niet meer tot het menselijk ras en gedragen zich als een gecontroleerde robot, waarbij ze de genen van geloof, moraliteit en fatsoen verloren hebben en homoseksueel worden.

We kunnen nergens terugvinden wat ’s mans ideeën over andere vaccins zijn.

In de marge: de woordvoerders van de regering uiten dan weer hun afkeer van Amerikaanse en Britse COVID-19-vaccins (respectievelijk de Grote Satan en de Kleine). Iran zet z’n geld in op de Russische, Chinese en Indische vaccins. Iran zou ook bezig zijn met de ontwikkeling van een eigen vaccin.

The Empire strikes back, een beetje en niet met volle goesting

De houding van religieuze machthebbers tegenover mensen als Tabrizian is niet eenduidig. De eerder aangehaalde poging in 2009 om de instituten van Tabrizian te laten sluiten is duidelijk niet gelukt. Hoewel het ministerie van Gezondheid regelmatig andere klachten over traditionele genezers te verwerken krijgt, stelt radiofarda.com dat “alle studenten geneeskunde, tandheelkunde en farmacologie verplicht worden om cursussen traditionele, Islamitische geneeskunde te volgen”. En dat ondanks de grote bezorgdheden omtrent de volksgezondheid.

Verder bestaat er ook iets als de Wetenschappelijke Organisatie voor Traditionele Geneeskunde, maar zelfs die sociëteit heeft geconstateerd dat sommige centra die traditionele of islamitische methoden gebruiken, niet over de nodige kennis en expertise beschikken om in de medische wereld te werken, aldus Samaneh Qadrkhan in The Independent Persian.

Anderzijds ontlokte de berichten over de moellah die het parfum van de profeet toediende, een volgeling van Tabrizian trouwens, heel wat sterke reacties, ook op de sociale media. Het ministerie van Volksgezondheid voelde zich genoodzaakt om te reageren en riep de rechterlijke macht op om in te grijpen.

De ene woordvoerder stelt dat volgens de Iraanse grondwet “de behandeling door niet-artsen in strijd is met de wet en de sharia”. Er gingen stemmen op om het medicijn van Imam Kazem, de wierook van Hazrat Maryam en het medicijn van Imam Reza niet meer in naam van de religie voor te schrijven. Toch legt de Hoogste leider van de Islamitische Republiek Iran al jaren de nadruk op het erkennen, verklaren, promoten, ontwikkelen en institutionaliseren van traditionele Iraanse geneeskunde door algemeen gezondheidsbeleid. Er zijn geen aanwijzingen voor een mentaliteitswijziging in de hoogste regionen van de Islamocratische republiek.

De actie van moellah Morteza Kohansal bracht soortgelijke verhalen naar boven. De kinderen van Hashemi Shahrouri en Ayatollah Haeri Shirazi, twee hooggeplaatste geestelijken van de Islamitische Republiek, namen ene Rawazadeh, ook een islamitische genezer, zwaar op de korrel. Hun vaders stelden te veel vertrouwen in deze altmedmoellah, die hen er blijkbaar van overtuigde om de adviezen van de reguliere dokters op te geven. Beide ayatollahs stierven, aldus voanews.ir.

Naar aanleiding van een andere ophefmakende zaak werd duidelijk dat het de pers, die normaal gezien zeer streng gecontroleerd wordt, ook heel hoog zat. Bij het begin van de coronacrisis in Iran deed een YouTube-filmpje de ronde waarin een man een heilig schrijn in bedevaartsoord Mashad likte. Zijn hondstrouwe devotie voor Imam Reza, nummer acht op de lijst van twaalf imams die door sjiitische moslims vereerd worden, maakten hem immuun voor COVID-19 en eender welke andere ziekte, liet hij weten.

In de online storm die daarop volgde, werd duidelijk dat de schrijnenlikker zich gesteund wist door eerdere uitspraken van de beheerder van een bedevaartplaats in Qom. Deze man, uiteraard ook een geestelijke, beweerde dat mensen naar het heiligdom komen om te genezen én dat de infrastructuur antibacterieel is.

De reactie in de Iraanse online krant Donya-e Eqtesad is interessant én verrassend hard. Een langer citaat (met een aangepaste vertaling, zie onderaan):

Het is echt een schande dat in de 21e eeuw sommige mensen in spirituele kleding op deze manier tegen rede en wetenschap zijn. Hoewel de trots van de islam en het sjiisme altijd is geweest dat het de rede en de mening van experts waardeert.
Als het slechts een theoretische discussie was, zouden we het kunnen negeren. Maar het feit is, dat in deze confrontatie mensenlevens op het spel staan. Het is verbazingwekkend en beschamend dat ze beweren dat de structuren van het heiligdom antibacteriële eigenschappen hebben. Laten we eens kijken hoe een gebouw antibacterieel kan zijn, en laat de heren opmerken dat het coronavirus in wezen geen bacterie is, maar een virus, en dat dat twee verschillende dingen zijn.

Mikedrop.

Na de komst van het Coronavirus in het land, in het gebied van het heilige heiligdom van Imam Reza (AS) werd daar beweerd ​​onder toezicht te staan van het Ministerie van Volksgezondheid. Dit wordt verwacht van de sjiitische geestelijkheid: respect voor de mening van experts en zorg voor het leven van de mensen

Dat een krant deze harde, ongewoon cynische woorden gepubliceerd krijgt, wil vrij waarschijnlijk zeggen dat een hooggeplaatste nog een eitje te pellen had met de beheerder van het mausoleum en de krant in bescherming neemt. Het kan ook zijn dat dit stuk door de mazen van het net glipte. Censuur is een rekbaar en tijdsgebonden begrip in Iran.

De druk op het ministerie van Gezondheid lijkt groot: intern lijkt er heel wat onenigheid te zijn onder de moellahs en hun clans. We mogen niet vergeten dat de geestelijken misschien wel één klasse vormen, maar zeker niet één blok. Ook dokters, wetenschappers, academici en verpleegkundige experts voeren regelmatig de pressing op. We mogen verder ook niet de macht, of beter, de druk van de sociale media onderschatten.

Overschatten ook niet: COVID-19 heeft diepe wonden geslagen, de economische boycot hakt in op de bevolking, de schaarste aan medisch materiaal en medicijnen is voelbaar. In zulke omstandigheden is het niet ondenkbaar dat de overheid religieus geïnspireerde lapmiddelen en hun promotoren gedoogd, net omdat ze hoop lijken te bieden, hoe ijdel ook. Hoewel het een gevaarlijk en cynisch spel is, lijkt men te rekenen op vaccins uit buiten- en binnenland. Maar ook al lang voor de crisis is de invloed van de altmed-lobby zeer groot, vooral op het platteland, waar de medische zorg ontoereikend is. Voorlopig zijn alle beschikbare middelen goed om de bevolking door de crisis te sleuren, of dat nu beproefde farmaceutische middelen zijn of kamelenpis.

Dit en andere natuurproducten zijn het onderwerp van een volgend stuk in de reeks.

* * *

Naschrift

Twee caveats bij de Perzischtalige artikelen waarnaar ik link. Spring in de eerste plaats zéér voorzichtig om met de automatische vertalingen gegenereerd door Google Translate. Vaak zit de vertaling er een nuance of drie naast (vb. justify is niet rectify), in sommige gevallen worden passieve zinnen ‘vertaald’ als actieve zinnen. ‘Man verscheurt leeuw’ is niet helemaal hetzelfde als ‘man verscheurd door leeuw’. Raadpleeg in geval van twijfel uw dichtstbijzijnde Iraanse, meertalige, geduldige én geïnteresseerde soulmate.

Een tweede probleem: voor buitenstaanders is het niet steeds duidelijk waar het artikel vandaan komt. De Iraanse pers wordt zéér strenge gecontroleerd door de religieuze overheid. Er is weinig marge voor afwijkende meningen. Er zijn tal van websites en e-magazines die volgeschreven worden door Iraanse politieke vluchtelingen en activisten die zeer sterk tegen het regime gekant zijn, tegen het religieuze en de politiek. Bronnen als BBC Persia en The Independent Persian lijken ons in het algemeen objectiever, neutraler, maar uiteraard niet gans ontdaan van vooringenomenheid tegenover de Islamitische Republiek.

Altmed in het land van de ayatollahs, deel 2

Deze reeks heb ik samen met Neda Nasrabadi geschreven.

* * *

Reguliere gezondheidszorg

We willen er geen misverstand over laten bestaan: wetenschappelijk en medisch gezien staat Iran in de bovenste helft van de wereldranking. Zeker in stedelijke gebieden is de medische zorg meer dan dik in orde. In Teheran bevinden zich tal van topklinieken en ook stedelijke privépraktijken halen een enorm hoog niveau.

Anderzijds klagen beginnende dokters, die na hun studies twee jaar naar het platteland worden uitgestuurd, over de gebrekkige medische infrastructuur buiten de grote steden, aldus Wilma Wolf in haar artikelenreeks Artsen in Iran.

De Iraanse overheid probeert de lokale productie van bijvoorbeeld elementaire geneesmiddelen en vaccins te garanderen. Verder houdt de staat de prijs van medicatie zo laag mogelijk ten koste van zeer zware financiële inspanningen. Ondertussen ook een kwestie van moeten, zeker met de jarenlange zware economische boycot tegen Iran.

Nochtans leidt Iran zeer zwaar onder de huidige coronacrisis. Het vertrouwen van de bevolking in de regering is sowieso erg laag. Heel wat staatslui zagen er in de beginmaanden van de crisis geen graten in om enerzijds de omvang van de epidemie te minimaliseren en anderzijds om allerhande complottheorieën te verspreiden over Covid-19. Deze leugens bleken zeer dodelijk bleken te zijn. Het grootste pijnpunt is evenwel het schrijnende gebrek aan medische voorraden, één van de gevolgen van de wurgende boycot. De tekorten laten zich vooral op het platteland voelen.

Toch een prettigere anekdote om dit deel af te sluiten: een website als Persia Tour biedt “medische paketten” aan, in de praktijk reclame voor esthetische plastische chirurgie. Daar is heel wat vertrouwen in eigen kunnen voor nodig. We hebben geen idee of de Britse pornoster Candy Charms in 2016 een beroep heeft gedaan op deze package deal voor een nose job, een zogenaamde neuscorrectie, in Teheran. Haar verhaal zorgde niet alleen voor een gniffel, maar ook voor heel wat aandacht voor het medisch toerisme naar Iran. Toegeven, een Candy Charm is geen eenheid van medisch welbevinden, maar het toont wel aan dat kenners de medische standaarden hoog genoeg achten.

Het zou ons te ver leiden, maar op de website van BBC vindt u een leuk artikel over de heisa die de komst van Hare rondborstigheid in het land van religieuze zeloten, veroorzaakte.

Khomeini en traditionele geneeskunde

Ik weet het, u bent hier niet voor voluptueuze en extraverte dames, maar voor oude mannen met lange gewaden en baarden, en hun opvattingen over traditionele geneeskunde. Het spreekt vanzelf dat de praktijk en het geloof vele eeuwen ouder zijn dan de Islamitische Republiek.

We beginnen ons verhaal toch bij ayatollah Khomeini, vader van de Islamitische Republiek Iran. Ruim dertig jaar na zijn dood is hij nog steeds een baken bij maatschappelijke problemen. En in Iran zijn dat bijna zonder uitzondering automatisch ook religieuze problemen.

Hoewel Khomeini er niet zoveel over geschreven heeft, had hij toch uitgesproken meningen over de traditionele, islamitische geneeswijzen. Moderne geneeskundige methodes hebben de leiders zo bekoord dat ze de traditionele, islamitische geneeskunst hebben vergeten, aldus ayatollah K. Wars van het religieuze aspect, is dat een klacht die ook onder westerse alterneuten te horen is.

Volgens Khomeini heeft het westen de geneeskunst van de Perzische geleerde Ibn Sina (ofte Avicenna) weggenomen om dan eeuwen later doodleuk terug te verkopen aan Iran. Ibn Sina, geboren rond 980, schreef de Canon van de geneeskunde. In de Canon presenteert hij de toenmalige medische kennis van in de islamitische wereld die beïnvloed was door de Grieks-Romeinse, Perzische, Chinese en Indische traditie.

Ibn Sina nam onder meer Galenus’ versie van de humorenleer over. De menselijke conditie zou bepaald zijn door het evenwicht van vier stoffen in het menselijke lichaam. Claudius Galenus (geboren rond 129) had zijn mosterd (en nee, da’s niet de vijfde stof) gehaald bij Hippocrates van Kos (geboren rond 460 v.Chr.). Ik kom in een later deel zeker terug op de humorenleer. Ibn Sina’s Canon van de geneeskunde zou zo’n 1500 jaar lang de geneeskundige ideeën beïnvloeden, ook die in Europa.

Een eerste component van de Perzisch-Islamitische traditionele geneeskunde speelt dan ook in op de nationalistische gevoelens van elke Iraniër, zowel van de conservatieve diepgelovigen als van de seculiere progressieven. De Perzische medische kennis was superieur, ze werd de Iraniërs ontstolen én werd geüsurpeerd door het Westen.

Verder verweet Khomeini de moderne (lees: westerse), geïmporteerde geneeskunde dat ze er niet meer in slaagt om problemen op te lossen waarvoor de islamitische gezondheidsleer wél afdoende middelen had. Had, verleden tijd, want de kennis van de oude islamitische plantengeneeskunde is grotendeels verloren gegaan. Ook een handige zet, want zo kan je nieuwe verzinselen presenteren als verloren gegane kennis. Niemand die het kan controleren.

Waarschijnlijk zorgden de woorden van de ayatollah in zijn dagen voor heel wat applaus tijdens massabijeenkomsten, maar het lijkt er sterk op dat het land zijn advies stilzwijgend onder de Perzische mat heeft geschoffeld. Zoals eerder gezegd heeft Iran zijn medische faciliteiten fors uitgebouwd en heeft het land, hebben dokters en academici de moderne geneeskunde omarmd.

Pas de laatste jaren is er een markante beweging onder Iraanse geestelijken om traditionele, of beter, islamitische geneeskunde te promoten en uit te dragen. Vrij agressief, zelfs. En dat houdt meer in dan louter de aansporing om gewoon enkele huis-tuin-keukenmiddeltjes te gebruiken bij medische problemen. Niet alleen geestelijken, maar ook privé instanties overspoelen het internet met online cursussen traditionele plantengeneeskunde en pseudomedische behandelingen om patiënten te diagnosticeren. Dat is het onderwerp van de twee volgende artikelen.

De schijnbaar stormachtige opkomst van religieuze altmed lijkt deels in te haken in de jarenlange interesse in esoterie en pseudogeneeskunde bij bepaalde segmenten van de niet al te religieuze middenklasse. Daarover zullen meer vertellen in het laatste deel.

Altmed in het land van de ayatollahs, deel 1

Deze reeks heb ik samen met Neda Nasrabadi geschreven.

* * *

Of ik deze al gezien had, vroeg mijn Iraanse soulmate met skeptische inclinaties.

Geen idee hoe fris uw Perzisch is, maar we kijken hier naar een certificaat “Eskan-e dast”, letterlijk “scan van de hand (diagnose van ziektes via de handpalm)” (het rode kader). De man op de foto is een moellah, een islamitische geestelijke die zeker in Iran heel wat invloed kan uitoefenen op het dagelijkse reilen en zeilen. Dit exemplaar heeft met succes een cursus ‘handscannen’ van dertig uur beëindigd (het groene kader).

Het certificaat is uitgereikt in de stad Qom, in 1396 (het groene kader). Iran vierde vorige week het jaar 1400. Qom staat bekend als het religieuze centrum van Iran en is berucht voor z’n prostitutie. Een cabardouche heb ik er nooit bezocht. We zijn wel op de thee geweest bij de lokale mollah verantwoordelijk voor de communicatie en de goednieuwsshow voor Westerlingen. Maar dit artikel gaat niet over de avonturen van Kuifje in Perzië.

De foto van het certificaat doet al enige tijd de ronde op de Perzisch interwebs. Hij lijkt vaak gedeeld te worden door tegenstanders van het religieuze regime en mensen die graag spotten met de geestelijken, de akhoend, de snertmollahs.

Er zijn twijfels omtrent de echtheid van het certificaat. Zo is het bijvoorbeeld heel bizar dat de handtekeningen in het Latijns schrift geschreven zijn (de oranje kaders). Het lettertype is in een run-of-the-mill font en het zegel rechtsonder lijkt sterk op een copy-paste van een Office-sjabloon met een extra laagje zegellak. Anderzijds heb ik in Iran lelijkere broddelwerkjes gezien die wel degelijk de status van officieel document hadden.

Bij het zoeken naar extra informatie omtrent dat diploma, begon er zich een wereld te openen van bijgeloof en kwakzalverij, gepromoot door geestelijken. We kregen het idee om een langer artikel over de acceptatie en promotie van alternatieve geneeskunde in Iran te schrijven. Zowel door de religieuze overheid als door de bevolking.

Neda Nasrabadi nam het zoek- en graafwerk voor haar rekening en hielp me met het bijstellen van de (automatische) vertalingen van de Perzischtalige websites. Waarvoor mijn eeuwige dank.

Wordt dus vervolgd.

Oh ja, de authenticiteit van dit certificaat hebben we niet kunnen bevestigen. De vermelde instelling hebben we eveneens niet teruggevonden. Er worden evenwel al jaren lang genoeg cursussen handlezen voor diagnostische doeleinden georganiseerd in Qom. De organiserende instanties rijzen als paddenstoelen uit de grond, maar kunnen ook plots verdwijnen of opgaan in grotere organisaties. We weten ook dat er daarvoor officiële certificaten worden uitgereikt.

Dat zulke certificaten worden uitgereikt staat vast, dat dit een authentiek exemplaar is, kunnen we niet bevestigen.

Soupe à l’iranienne

Een ouder artikel (rond 2014) dat ik opgeduikeld heb uit de archieven van mijn vorige blog “Book Liberation Movement. Over vergeten en te vergeten boeken”.

* * *

Teheran. Je kan er boeken kopen die je hier zelden vindt. Je kan er langs de grachten lopen. Maar met je haar los in de wind riskeer je er evenwel opgepakt te worden door de basij, de lokale zedenpolitie. Voor een man is lang, los haar te westers. Voor een vrouw is lang en los haar laakbaar, afkeurenswaardig, schadelijk, schandelijk, boosaardig, satanisch en demonisch. En ook wel te westers. En mocht u er ooit aan getwijfeld hebben, het is de medeoorzaak van menige aardbeving. Teheraanse hoeren is trouwens een kreet die niet door de Iraanse politie bestreden wordt, maar gebezigd én aangemoedigd.

* * *

Mortsel. Wanneer de Goddelijke Voorzienigheid ook het boekje Citaten van Ayatollah Khomeiny (1979) een tweede leven aanbiedt in de kringloopwinkel Opnieuw&Co, dan betaal ik daar met plezier een kwart euro voor. Zelfs als ik in het achterhoofd hou dat het een Nederlandse vertaling is van een Franse vertaling van teksten in het Arabisch, de tweede taal van Ruhollah Mostafavi Musavi Khomeini en gepubliceerd werd in tempo suspecto. Anderzijds was 1979 het jaar waarin hij door Time Magazine verkozen werd tot man van het jaar.

De achterflap belooft een sappige, spetterende inhoud, met antwoorden op “voor Westerlingen beklemmende vragen: bijvoorbeeld wat moet men doen als een bladzijde van de Koran in het toilet gevallen is en wat moet er gebeuren met een kameel waarmee een man aan zijn gerief is gekomen”. Urine en fecaliën, zweet en snot, met zaad-en andere lozingen, in of uit welke lichaamsopening dan ook, het zijn de onderwerpen van een schier eindeloze reeks voorschriften. En het dient gezegd: de weinig jolige regelneef Khomeini weet er raad mee. Schijnbaar moeiteloos schudt hij een pedante mix van religieuze en pseudo-hygiënische regels uit zijn mouw, waarbij hij de grens tussen obsessief en pathologisch obsessief vlotjes overstijgt.

Ik ben geneigd te geloven dat fascinatie met pissen, kakken en poepen van alle tijden is. Toch lijken mij dat nu niet echt de vragen zijn geweest die het Westen bezig hield de avond na het verdrijven van hun bondgenoot sjah Mohammad Reza Pahlavi, tevens de avond voor de oorlog tussen Iran en Irak van 1980-1988.

Gelukkig gaat het boekje ook over zaken die politiek gezien iets pertinenter zijn dan wat men zoal in een papieren zakdoekje kan doen. Hier en daar toont het enig inzicht in wat de Voogdij van de Islamitische Jurist, de Vilayate Faqih, inhoudt. Helaas, er zijn weinig redenen om vrolijk te worden van Khomeini’s politieke opvattingen, die even voorspelbaar zijn als gevaarlijk en geretardeerd. En daarbij zijn ze nog eens gelardeerd met verbluffend doorzichtige en goedkope newspeak.

Een islamitische staat kan niet totalitair of despotisch zijn, maar alleen constitutioneel en democratisch. In die democratie komen wetten echter niet uit de wil van het volk voort, doch uitsluitend uit de Koran en de Soenna. […] Hierin ligt het wezenlijke onderscheid tussen een islamitische staat en de verschillende koninkrijken en republieken, waarin de gekozenen, de vertegenwoordigers van het volk of van de staat, wetten voorstellen en aannemen, terwijl in de Islam het enig bevoegde Gezag de Almachtige en Zijn goddelijke wil is.

Totalitair, despotisch, islamitisch, democratisch: wat hoort volgens dit citaat eigenlijk niet in het rijtje thuis?

Blijkbaar is de Almachtige ook niet almachtig genoeg en moet Hij het stellen met een plaatsvervanger op aarde, de Twaalfde Imam. Maar ook die vertegenwoordiger heeft een probleem: hij is namelijk spoorloos verdwenen. Weg. En net zoals God is hij nergens te vinden. Maar echt nergens. En zolang de Twaalfde, de mehdi, niet terugkomt, wordt hij afgevaardigd door de ayatollah. Die ayatollah, Khomeini dus, machtigt nu zichzelf om via “islamitische” rechtbanken doodvonnissen te kunnen uitspreken tegen mensen die al te veel problemen hebben met God, de twaalfde Imam en diens ne’ib, vertegenwoordiger, Khomeini dus. De minst almachtige van de drie wordt zo plots de meest machtige, de meest gevaarlijke, en door huizenhoge portretten én paramilitaire bendes van hyperreligieuze baardapen zoals de basiji, de echte alomtegenwoordige. Nog een verschil: van de drie is (of was) hij de meest bestaande.

Politiek-religieus lijkt er weinig te zijn veranderd in het huidige Iran van Khamenei, op een letter of wat na. Hoewel, waar Khomeini nog stelde dat het leger “van een geestelijke moet afhankelijk zijn, wil het slagvaardig en nuttig zijn”, leek op het hoogtepunt van president Ahmadinejads macht even alsof de militaire fractie de geestelijke in zijn greep had of toch minstens een poging daartoe deed.

Op het gebied van de haat jegens Israël in de eerste plaats, jegens alle niet-moslims in de tweede en laatste plaats lijkt er au fond ook niet veel te zijn veranderd. Er zijn nog steeds imperialisten, verraderlijke en tirannieke heersers, vermaledijde gezanten van Satan, westerse missionarissen, christenen of atheïsten, oriëntalisten, Ba’ath ideologen (waarschijnlijk alleen de Iraakse†, niet de Syrische!). Verder nog afvalligen, autocraten, coloradokevers, ectoplasma’s, en … euh, nee, toch niet, da’s kapitein Haddock. Hoe dan ook, Khomeini’s waanideeën, samenzweringstheorieën en de scheldkanonnades zijn nog steeds courant in het alledaagse, of beter gezegd, in het vrijdagse parlando.

Maar toch wordt de ashe jow ook nu weer niet zo heet gegeten als-ie werd opgediend. Zelfs het rabiate antizionisme heeft een deukje gekregen, getuige de berichten van mei 2012 over de samenwerking tussen Turkse, Iraanse, Arabisch en Israëlische wetenschappers met betrekking tot een deeltjesversneller in Jordanië. Het zou domweg naïef zijn om dit nieuws te beschouwen als het bewijs dat de Wetenschap slaagt waar de politiek faalt, maar het gaat wel in tegen Khomeini’s idee dat samenwerking met zionisten absoluut uitgesloten is. En dat is op zich al een kort, zeer kort vreugdedansje waard.

Verder was het volgens Alt Med-Khomeini bewezen dat de westerse dokters “op het gebied van de beenderleer volstrekt onwetend zijn, terwijl er in de bazaars van Iran met succes operaties werden uitgevoerd”. Want, zoals we allemaal weten, was en is een overdekte markt de plaats bij uitstek om vorderingen in de theoretische beenderleer te vertalen naar de praktijk. Ouwe zot. Ook aan de sneer van de ayatollah naar de Europese geneeskunde, die de vorige “leiders zo bekoord heeft dat ze onze overgeërfde geneeskunst hebben vergeten”, is weinig gehoor gegeven. De Iraanse medische diensten, zeker in de stedelijke gebieden, en de universitaire faculteiten zijn van een zeer hoog niveau.

Naar de wetenschap “en haar wetten” ging eveneens weinig sympathie vanwege onze bebaarde vriend uit:

Wij hebben er niets op tegen dat er mensen over de maan lopen en dat er kerncentrales worden gebouwd. Maar ook wij hebben een opdracht: wij moeten de Islam dienen…

… en ondertussen ook kerncentrales bouwen en ruimteprogramma’s ontwikkelen, moet men gedacht hebben in post-Khomeinitijden. Laat er geen misverstand over bestaan: hedendaags Iran is op wetenschappelijk-technologisch gebied een zéér grote speler. De opvolgers van Khomeini hebben ook dit deel van de voorschriften onder het Perzisch carpet geschoffeld.

* * *

Als uitsmijter nog enkele uitspraken met betrekking tot filosofie. Van iemand die de Westerse denken ideeënwereld zo hard bekritiseert en fel bevecht, zou men toch een ietsje meer feitelijke kennis verwachten over die denk- en ideeënwereld. Pythagoras’ voorliefde voor wiskunde vat hij, maar wat de opperhadj ook beweert, de oude Griek leefde niet in de tijd van de legendarische(?) koning Salomon (conventioneel rond 950 v.o.t.).

Ook Khomeini’s uitleg over Socrates is aan de eerder bizarre kant:

Groot theoloog. Hij leerde filosofie van Pythagoras en legde zich geheel op theologie en ethiek. Hij gaf aardse genoegens op en trok zich terug in een berggrot, waar hij zich geheel aan de enige God wijdde. Hij trachtte zijn tijdgenoten ervan te overtuigen dat ze geen andere goden moesten aanbidden dan de ware God. Naar aanleiding van die woorden drong het volk er bij de Sultan (Koning) op aan Socrates ter dood te brengen. De Sultan werd hiertoe gedwongen en vergiftigde hem…

Theologie? De grot van Socrates? De immer discussiërende stadsmus Socrates in de bergen, ver weg van zijn kwetterende medeburgers? Nah, hiermee gaat de brave borst op een doorsnee examen geschiedenis van de Westerse wijsbegeerte teleurstellend weinig punten scoren, me dunkt.

Ook zijn ideeën over Aristoteles en Descartes lijken mij eerder troebel en beneveld dan klaar en distinct:

Avicenna heeft gezegd dat niemand ooit de stellingen van Aristoteles heeft kunnen weerleggen, maar de Fransman Descartes meende later dat hij er de gebreken in had ontdekt. Deskundigen kunnen echter gemakkelijk inzien hoe ongegrond en kinderlijk de pretenties van Descartes op het gebied van filosofie en theologie zijn! Wee ons, moslims, die zo door het Westen zijn verblind, dat wij een lage dunk hebben van onze eigen wetenschap, waaraan die westerlingen in geen duizend jaar zullen toekomen!

Citaten van Ayatollah Khomeiny. Over politieke, levensbeschouwelijke, sociale en godsdienstige vragen. Keuze citaten, inleiding en noten Jean-Marie Xavière. Prisma, 1979.

Urinetherapie

urinetherapie - foto