Orthomoleculaire kwakzalverij op nieuwswebsite van vrt

Op donderdag 23 juli 2020 verscheen het artikel Boechoutse dokter Rudy Proesmans: ‘Gezond eten is even belangrijk als een mondmasker dragen’ op de website van vrtnws.be. Best een boude titel op het moment dat mondmaskers steeds algemener verplicht worden. Laat me dat entwat sterker formuleren: het is ronduit een schandalig misleidende uitspraak.

Het grootste deel van het interview met dr. Proesmans ging over deuren die af en toe terug opengetrapt moeten worden. Ja, een evenwichtige, gevarieerde gezonde voeding ís belangrijk, net zoals beweging en rust. En nee, het is niet altijd even eenvoudig. Gelukkig heeft de prentjeszoeker van dienst er een heel mooie afbeelding bijgezet van een smakelijke hoop verse groentjes en wat fruit.

Waar gaat het dan mis? Reeds in de eerste paragraaf lees ik verschillende elementen die meteen de alarmbellen doen afgaan. Het artikel op de nieuwswebsite van de staatsomroep is gebaseerd op een interview uit het vederlichte ochtendprogramma “Start Je Dag” op Radio 2 Antwerpen. Het interview zelf leidt Els Broekmans in met de bizarre woorden “Zullen we even op consultatie gaan nu bij dokter Rudy Proestmans in Boechout? Een autoriteit als het op immuniteit aankomt want hij is orthomoleculair arts”. Want?

Dat is meteen de derde alarmbel: dr. Rudy Proesmans is “orthomoleculair arts” en orthomoleculaire geneeskunde stuit op heel wat weerstand van reguliere artsen, onder andere vanwege een overdreven nadruk, niet op voeding, maar op voedingssupplementen en het opdringen van gigantische extra hoeveelheden vitamines. Dr. Willem Betz zaliger, erevoorzitter van SKEPP, hekelde al in 2009 ‘de supplementenmaffia’.

Ook dr Proesmans lijkt zéér begaan te zijn gezonde voeding, maar zijn praatje lijkt meer op een glijmiddel om supplementen aan te smeren. Op zijn website geen mooie afbeelding van een smakelijke hoop verse groentjes en wat fruit, maar een pop-up die meteen en standaard een hoop supplementen aanraadt, een online winkel vermeldt waarvoor de dokter gracieus een korting van 10% aanbiedt! Oh ja, voor alle duidelijkheid: de winkel biedt geen verse, fotogenieke groentjes aan, maar een schier eindeloze opsomming van “orthomoleculaire en nutritionele voedingssupplementen”.

Verdere lectuur over de orthomoleculaire geneeskunde vindt u op de website van Stichting Skepsis, bijvoorbeeld het artikel van Agnes Tieben Een orthomoleculair consult (2016):

Orthomoleculaire geneeskunde is volgens de medische wetenschap onzin. Patiënten worden misleid door quasidiagnostiek en de vele supplementen die worden voorgeschreven zijn overbodig en niet altijd onschadelijk.

Dat wist interviewster Els Broekmans, tevens auteur van het geschreven stuk, niet te melden.

Vergeet trouwens ook niet de website van de Vereniging tegen de Kwakzalverij te raadplegen: hun stukken over orthomoleculaire geneeskunde laten weinig aan de verbeelding over.

Kortom, het is een vergissing om dit artikel op de nieuwswebsite van de staatsomroep te laten staan. Het is onbegrijpelijk dat een orthomoleculair arts zonder enige kritische vragen benaderd wordt. Verder wordt er met de verwijzing naar het boek van Rudy Proesmans op het einde van het artikel tegen de deontologische grenzen aangeschurkt.

Nog twee opmerkingen:

1. Wil u zich degelijk laten informeren, kijk dan bijvoorbeeld op de website gezondheid en wetenschap. U kan beginnen bij het stuk van dr Mullie Kun je je weerstand tegen virussen verbeteren met voedingsmiddelen?. Spoiler alert:

Er is nog van geen enkel voedingsmiddel bewezen dat het beschermt tegen het coronavirus. Gezonde eet- en leefgewoonten kunnen de weerstand wel optimaliseren. Een goed weerstand kan geen besmetting voorkomen, maar enkel de gevolgen ervan beperken.

2. Het Laatste Nieuws plaatse op 24 juli in de katern Nina (> Fit & Gezond) het artikel Met deze lekkere gerechten van Sandra Bekkari geef je je immuniteit een flinke boost. Oké, het idee dat je je immuniteit een boost kan geven is niet zomaar een jammerlijke kemel, maar een al te hardnekkige platitude die helaas niet meer weg te denken valt uit dit soort wellnessrubrieken.

Maar op deze nagel wil ik niet kloppen, wel op de positieve verandering die het artikel mocht ondergaan op minder dan een uur tijd. In de eerste versie werd nog verwezen naar het interview op Radio 2:

In de definitieve versie werd het belang van de basisregels onderstreept: handen wassen, afstand houden en contacten vermijden indien mogelijk.

En ook de gerechten van Sandra Bekkari zien er lekker uit! Maar ze hoeven heus niet afgekruid te worden met orthomoleculaire nonsens.

P.S. Ondertussen een eerste reactie die het beste doet verhopen.

P.P.S. Vrtnws heeft een disclaimer geplaatst. Nogal vaag en oh zo jammer genoeg onderaan de tekst, maar wel met goede links naar het eerder verschenen artikel Je immuunsysteem snel versterken door voeding of supplementen: kan dat? en naar de eigen factcheck-pagina. Mwah, ik twijfel tussen ‘bijna niets’ en ‘beter dan niets’.

Boekenlijst – Alternatieve geneeskunde

Hier vindt u titels van Nederlandstalige boeken die alternatieve geneeskunde, kwakzalverij, homeopathie, acupunctuur en andere twijfelachtige therapieën, en de geschiedenis van de alternatieve geneeskunde en volksgeneeskunde kritisch belichten. Per publicatie is er een link naar bibliotheek.be (VL) en bibliotheek.nl (NL).

Aanverwante onderwerpen: Geschiedenis van de geneeskunde, Gezondheid


AANRADERS

Edzard Ernst, Simon Singh
Bekocht of behandeld. De feiten over alternatieve geneeswijzen.
Amsterdam: De Arbeiderspers, 2010
VL | NL

Ben Goldacre
Wetenschap of kwakzalverij? Waarom oppeppende pillen rood, oranje of geel zijn en andere onthullingen.
Breda: De Geus, 2011
VL | NL

Cees Renckens
Dwaalwegen in de geneeskunde. Over alternatieve geneeswijzen, modeziekten en kwakzalverij.
Amsterdam: Bert Bakker, 2004
VL | NL

Filip Van Beurden
200 jaar homeopathie.
Brussel: Academic & Scientific Publishers, 2018
VL | NL


OVERIGE TITELS

M.A. Van Andel
Chirurgijns, vrije meesters, beunhazen en kwakzalvers. De chirurgijnsgilden en de praktijk der heelkunde (1400 – 1800).
’s-Gravenhage: Nijhoff, 1981
VL | NL

L.F. Bakker
Kwakzalverij en onbevoegd uitoefenen der geneeskunst.
Assen: Van Gorcum, 1969
NL

Willy L. Braekman
Medische en technische Middelnederlandse recepten.
Gent: Secretariaat van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 1975
ONLINE

Willy L. Braekman
Middeleeuwse witte en zwarte magie in het Nederlands taalgebied.
Gent: Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 1997
ONLINE

H.J.W Droogleever Fortuyn
Kwakzalverij, bijgeloof en geneeskunst.
Leiden: L. Stafleu, 1949
NL

J.A. Elvader
Heelmeesters en kwakzalvers door de eeuwen heen. Hoogtepunten uit de geschiedenis van de geneeskunst periode 600 voor Christus tot de 17de eeuw.
Noordwijk: Stichting Geneeskundige Geschiedenis (geen datum)
VL | NL

Philip Hermans
De wereld van de djinn. Traditionele Marokkaanse geneeswijzen.
Amserdam: Bulaaq, 2017
VL | NL

D.K. de Jongh
Critische beschouwingen over de homoeopathie. Ontstaan, ontwikkeling en wezen van dit therapeutische stelsel (proefschrift)
Amsterdam: N.V. Noord-Hollandsche Uitgevers Maatschappij, 1943
ONLINE

Dick Kranen
Advertenties van kwakzalvers & meesters in de Oprechte Haerlemse Courant, (1656-1733).
Ede: Kranen, 2008
NL

Hans van Maanen
Kwakzalverij. 125 jaar medische folklore.
Amsterdam: Boom, 2005
VL | NL

Cees Renckens
Hedendaagse kwakzalverij. Alternatieve geneeswijzen nader beschouwd.
Amsterdam: Prometheus, 1992
VL | NL

Cees Renckens
Kwakzalvers op kaliloog. Alternatieve geneeswijzen onzachtzinnig behandeld.
Amsterdam: Prometheus, 2000
VL | NL

Cees Renckens
Genezen is het woord niet
Utrecht: Stichting Skepsis, 2001
NL | ONLINE

Cees Renckens
‘Er bestaat niets beters’. Reclame voor kwakzalvers vroeger en nu.
Amsterdam: Vereniging tegen de Kwakzalverij, 2016
NL

Cees Renckens
Met het vizier op Kackadoris. Kroniek van de hedendaagse kwakzalverij.
Wormerveer: Stichting Uitgeverij Noord-Holland, 2020
NL

C.P. van der Smagt
Homeopathie: het wonder van het gelijkende.
Utrecht: Skepsis, 1992
NL | ONLINE

Karin Spaink
Het strafbare lichaam. De orenmaffia, kwakdenken en het placebo-effect.
Amsterdam: De Balie, 1992
VL | NL

L. Vandenbussche, P. Braeckman, S. Top
Ziekten en remedies in de volksgeneeskunde.

Menen, L. Vandenbussche, 1973
VL

Gerrit van Vegchel
Medici contra kwakzalvers: de strijd tegen niet-orthodoxe geneeswijzen in Nederland in de 19e en 20e eeuw.
Amsterdam: Het Spinhuis, 1991
NL

Ewald Vervaet
Het verschijnsel Jomanda.
Amsterdam: Babylon – De Geus, 1997
VL | NL