atoompjes te bouwen, Leuke website om zelf

atom26 ijzerVan waterstof (H, Hydrogenium) tot ununoctium (Uuo), op de webiste Build an Atom vindt u ze allemaal terug, het hele klasje van Mendeljev. Netjes geïllustreerd, met de nodige informatie over het aantal neutronen en protonen, de spinbeweging van de elektronen, de schil etc.

Bij wijze van voorbeeld heb ik links de afbeelding voor ijzer (Fe) geplakt. Elke overeenkomst met het Atomium is puur toevallig.

Verder bevat de webpagina nog een link naar een schaalmodel van een (vereenvoudigd) zuurstofatoom. De kern van het schaalmodel (het proton) van het schaalmodel heeft een doornsee van 1000 pixels, wat inhoudt dat het elektron in het model zo’n 50.000.000 pixels verder staat. Met andere woorden, met een 19-inch-scherm gaat u er niet geraken.

Gwen in space (blog)

gwenGwen is 11 jaar en autistisch. Ze blogt kristalhelder over astrofysica en kwantummechanica en zwarte gaten. Gwen doet me even nadenken over wat ik hier de afgelopen paar jaar heb uitgespookt.

Bedankt, Gwen!

*  *  *

Gwen: Introduction to Atoms

An atom is the basic building block of matter.

Atoms are made of electrons, which revolve around a nucleus, in a place called the electron cloud. Electrons are “elementary particles,” which means they are not made of any simpler parts. The nucleus is made of protons and neutrons, which in turn are made of particles called quarks. We’ll talk more about quarks in a later post.

Protons have a positive charge, and neutrons have no charge. Neutrons and protons hold each other together through a force called the strong force. If there weren’t any neutrons, the nucleus would fall apart, because protons have the same charge, so they repel each other. The neutrons help because they have strong force but they don’t have a charge.

Lees hier verder.

Gevonden!

Gevonden - HiggsNee, ik heb niet op de tafel staan dansen. En ja, ik heb me even geërgerd aan party-pooper Dirk Draulans, die het nodig achtte om kwansuis op te merken, zogenaamd kritisch:

(i) dat de Large Hadron Collider, een 27 kilometer lange racebaan slash botstent voor elementaire deeltjes, toch wel een aardige cent gekost heeft (lees: meer dan wat er onder de gemiddelde Vlaamse matras ligt);

(ii) dat het klootjesvolk hoegenaamd niet begrijpt waarover het gaat, maar zich wel afvraagt waar dat feestje is; en

(iii) dat God er iets mee te maken heeft, of net niet, ironie ten spijt (het god particle, hebt u ‘em, wink wink).

Toegegeven, een paar alinea’s verder is Draulans terug op dreef.

Bij deze zurigaard, die het om god weet welke reden nodig vond om zijn niet-elementaire visie mede te delen, is de mentale stilstand schijnbaar wel compleet: Maarten Goethals, filosoof-historicus-redacteur, in zijn stukje (“opinie” schreef De Standaard optimistisch) “Het kleine Higgs blijkt het grote niks” (DS, 6 juli 2012):

Halleluja. Het god-deeltje bestaat. In meer wetenschappelijk jargon: het Higgs-boson, een minuscuul partikel dat de werkelijkheid kan helpen verklaren (DS 5 juli). Wellicht vandaar ook zijn vulgariserende naam – omdat het gebruik van een theologische term als god inspeelt op een latent verlangen tot almacht, eigen aan iedere mens.

Zich als een intellectueel myope onnozele hals (wink wink, hebt u ‘em?) wentelen in de eigen onwetendheid en vervolgens denken dat dat interessante lectuur vormt: zielig. Onzalig en onnoemelijk stom zijn de omhooggevallen armen van geest.

Of, zoals Pieter Van Nuffel het iets eloquenter, evenwichtiger en vooral beschaafder verwoordde in zijn repliek “Higgs is hoegenaamd geen kleintje” (DS, 9 juli 2012):

Uiteraard is de techniciteit van het Higgs-mechanisme moeilijk te begrijpen, omdat ze geschreven is in de taal van de wiskunde. Desalniettemin doen enthousiaste natuurkundigen verwoede pogingen om de essentie en het belang ervan aan iedereen duidelijk te maken via eenvoudige analogieën. Tegelijk stelde de Vlaamse Regering dit voorjaar een ambitieus beleidsplan wetenschapscommunicatie op, niet alleen om iets te doen aan de gebrekkige instroom van jongeren in wetenschappelijke richtingen, maar ook om het maatschappelijk draagvlak voor ‘exacte’ wetenschap en technologie bij het grote publiek te vergroten. Het zou jammer zijn als dat moeizame werk op voorhand tenietgedaan wordt door opiniemakers die de eigen onkunde te kijk zetten als argument om dergelijk onderzoek als ‘zinloos’ af te doen.

Maar voor een echte ode aan het menselijk vernuft moeten we bij Lawrence M. Krauss zijn (“A Blip That Speaks of Our Place in the Universe”).

 * * *

Ik blijf nog even stilstaan bij de “verwoede pogingen om de essentie en het belang ervan aan iedereen duidelijk te maken”. Al bij al ligt het meer in de lijn van skepfilebe·be om bronnen en teksten te verzamelen die kunnen bijdragen tot een beter begrip. Zo zijn wij, onwetend klootjesvolk.

Beginnen doen we, euh, uiteraard, bij Wikipedia en bij MinutePhysics’ inleidend filmpje “The Higgs Boson, Part I” (van III).

De video van Jorge Cham en Daniel Whiteson (phdcomics.com/higgs) mag er ook wezen:

De podcast Science weekly heeft een korte special over het Higgs-deeltje. Natuurlijk mag halfgodin Pamela Gay, die we eerder ontmoetten in Kwantum podcasts, hier niet ontbreken. Het loont ook de moeite om op zoek te gaan naar Gays eerdere podcasts, zoals Astronomy Cast episode #69 “The Large Hadron Collider and the search for the Higgs-Boson”, 2008.

Tekst en uitleg vindt u eveneens in De Standaard, waar de paria’s, ocharme, van de wetenschapsredactie, hun best hebben gedaan om Goethals’ gekakel te counteren: “Wat is het Higgs? Het korte antwoord” en “Wat is het Higgs? Het wat langere antwoord”. Meer vindt u op de uitstekende pagina heel.al.

Kwantum podcasts

kwantum podcasts - kwantumVeel illusies maak ik mij niet wat een diepgaande kennis omtrent kwantummechanica betreft: verder dan het stadium “eeuwige beginner/enthousiasteling” zal ik het wellicht niet schoppen. En niet alleen omdat de wiskunde mij ontbreekt. Maar opgeven? Naah…

Uiteraard zijn er tal van papieren en digitale bronnen, maar in dit artikel wil ik me beperken tot enkele excellente, inleidende podcasts.

In de ronduit fantastische Astronomy Cast tackelt Dr. Pamela Gay, astronome, podcaster en halfgodin, bijgestaan door Fraser Cain, oprichter van Universe Today, af en toe onderwerpen over of gerelateerd aan kwantummechanica:

#138: Quantum mechanics (4 juni 2009)

Quantum mechanics is the study of the very tiny; the nature of reality at the smallest scale. It’s a science that defies common sense, and delivers no helpful analogies. And yet it delivers the goods, making scientific predictions with incredible accuracy. Let’s look into the history of quantum theory, and then struggle to comprehend its connection to the Universe.

#139: Energy levels and spectra (15 juni 2009)

Last week we took a peek into the tiny world of quantum mechanics, and its unintuitive, but very accurate mathematical predictions. And although we all appreciate the physics lesson, you’re probably wondering what this all has to do with astronomy. Well, today we bring it all home and explain how quantum mechanics has given astronomers one of the most powerful tools they have to study the nature of the cosmos.

#140: Entanglement (29 juni 2009)

One of the most amazing aspects of quantum mechanics is quantum entanglement. This is the strange behavior where particles can become entangled, so they’re somehow connected to one another – no matter the distance between them. Interact with one particle and the other reacts instantly; even if they’re separated by billions of light-years.

Eveneens het beluisteren waard zijn de afleveringen over Wave particle duality (#83), Max Planck (#219) en Albert Einstein (#235#236). Ook de zogenaamde shownotes per aflevering zijn uw klikkende aandacht meer dan waard.

 *  *  *

In episode 136 van de Canadese podcast Skeptically Speaking gooit Desiree Schell en haar gasten het over een andere boeg. James Kakalios, natuurkundige en auteur van The Amazing Story of Quantum Mechanics: A Math-Free Exploration of the Science that Made Our World (2010) legt kwantummechanica uit aan de hand van de superkrachten van de dito helden uit Amerikaanse comics. Én het werkt verdomd goed.

De tweede gast in dezelfde aflevering is Victor Stenger, natuurkundige, skepticus en auteur van o.a. Quantum Gods. Creation, Chaos, and the Search for Cosmic Consciousness. Hij bespreekt in zijn typische no-nonsense stijl de alterneutenversie van de kwantumfysica die zo populair is bij de Deepak Chopra’s en de andere alternatieve, fluks ratelende geldmachines van deze aardkloot.