[Ctrl-P] David Dixon: Amateur scientists vs. cranks

pseudowetenschapDavid Dixon presenteerde een greep uit de correspondentie van pseudowetenschappers, “the crazy, the naive and the stubborn”. Hilarisch, grappig, confronterend. Een excellente inleiding tot de pathologische wetenschap.

Het volledige begeleidende artikel vindt u op boing boing. De video duurt een uurtje, geen twee zoals aangegeven, en dateert van juli 2012.

*  *  *

This is video of a talk given last year by David Dixon, assistant professor of math, science and engineering at Saddleback College in California. He used to work in the Physics Department at California Polytechnic State University, which, like many physics departments around the world, received loads of correspondence from non-scientists who thought they had come up with earth-shattering, game-changing hypotheses that needed to be shared.

Now, sometimes, laypeople come up with good ideas that should be explored. But many of these letters are better classified as the work of cranks — folks who had big ideas, cared deeply about those big ideas, but who were dead wrong… and utterly impervious to the idea that they might be wrong.

4 november 2013: De (on)zin van alternatieve geneeskunde

1372167153Veel mensen zoeken hun heil in alternatieve geneeswijzen zoals homeopathie, chiropraxie en acupunctuur. Sommigen claimen dat bepaalde alternatieve therapieën werken zelfs al ontbreekt wetenschappelijk bewijs. Zijn er risico’s? Hoe sterk speelt het placebo-effect? Moeten niet-conventionele therapieën terugbetaald worden? En houden we de reguliere geneeskunde en alternatieve geneeskunde best strikt gescheiden, of kan een integrale geneeskunde tot een betere gezondheidszorg leiden?

Eos-redacteur Reinout Verbeke zal op 4 november 2013 in gesprek gaan met experts omtrent alternatieve geneeskunde in de Handelsbeurs te Gent.

Wanneer: 4 november 2013, om 19.30u
Waar: Handelsbeurs Gent, concertzaal

Grijze Cellen is een lezingen- en debatreeks in samenwerking met wetenschappelijk tijdschrift Eos, Fonds Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen (FWO), deBuren en Handelsbeurs Concertzaal te Gent.

Gratis, reserveren aanbevolen: www.deburen.eu of 02 212 1930

[Ctrl-P] Brian Cox: Waarom wetenschap essentieel is voor een moderne democratie

downloadDeze keer speelt skepfile·be leentje-buur bij de meestal interessante website Brain Pickings, hetgeesteskind van MIT Futures of Entertainment Fellow, journaliste en schrijfster Maria Popova (o.a.Wired UK en The Atlantic).

Brain Pickings is a human-powered discovery engine for interestingness, a subjective lens on what matters in the world and why, bringing you things you didn’t know you were interested in — until you are.
Because creativity, after all, is a combinatorial force. It’s our ability to tap into the mental pool of resources — ideas, insights, knowledge, inspiration — that we’ve accumulated over the years just by being present and alive and awake to the world, and to combine them in extraordinary new ways.

briancox1Op Brain Pickings poste zij laatst een speech van Brain Cox (°1968), Engels deeltjesfysicus, lid van de Royal Society en hoogleraar aan de Universiteit van Manchester. Waarschijnlijk is hij het meest bekend voor zijn werk als wetenschapsvoorlichter en als presentator van wetenchapsprogramma’s voor de BBC. In 2012 ontving hij presigieuze President’s Medal in London. De speech laat zich het best samenvatten als “For a democracy to function correctly, we need as many citizens as possible to at least have an understanding of the scientific method”.

[CTRl-P] Nóg een andere kijk op ggo’s: Elle

elle-genetically-modified-corn-de-mdnEven zag ik het rooskleurig: gisteren postte ik de uitgebalanceerde reeks artikels door Nathanael Johnson ([Ctrl-P] Nathanael Johnson op Grist.org: een andere kijk op ggo’s). Eerder deze week wist de Britse progressieve krant The Independent te melden dat de gemoederen omtrent ggo’s in het Verenigd Koninkrijk aan het bedaren lijken te zijn (GM crops: Public fears over ‘Frankenstein food’ may be easing, Independent poll reveals). Ook het Amerikaanse en links-liberale PBS, wiens maatschappelijke zetel in Sesame Street staat, liet zich gematigd positief uit in GMOs May Feed the World Using Fewer Pesticides. Er circuleerde vorige week zelfs een artikel van een vegetarische yogalerares (en met die woorden werd het verspreid) die haar pro-ggo-zijn niet meer voor zich kon houden.

Maar nu ook het peer-reviewed wetenschappelijk tijdschrift Elle zich in de strijd gooit, met z’n impactfactor numéro cinq, is het hele debat op een eindpunt gekomen. Of is het toch minstens even stilgevallen. Van verbazing.

Bij Elle kijken ze niet op een spuitje meer of minder om hun punt te maken, maar ook op losse flodders wordt klaarblijkelijk niet bespaard in de drijfjacht op goedkope emoties. Toegegeven, het is minder hysterisch dan het artikel op Roseanne Barrs website, Email before Noon TODAY in Hawaii!! NO GMO’s!!!, en het roept niet op, zoals Barr, om de boel in de fik te steken, letterlijk dan. Reacties daarop vindt u bijvoorbeeld hier en hier. Hoe dan ook, ik ben benieuwd naar de impact van het opportunistische artikel uit Elle op het lezerspubliek.

Merk tot slot ook de gerelateerde artikels op: “Eat Your Way To Wrinkle Free: Foods For Healthier Skin” en “The Upside of Downtime: Making the Most of Unemployment”.

*  *  *

Caitlin Shetterly: The Bad Seed: The Health Risks of Genetically Modified Corn

Mansmann had moved to Yarmouth with his wife and kids to be close to his parents, who’d retired in Maine. A third-generation allergist, he worked in his father’s allergy clinic, at Jefferson Medical College in Philadelphia, during high school. While in college at Saint Joseph’s University, also in Philadelphia, he helped his dad develop two asthma drugs. Later, he headed an allergy and immunology clinic at a West Virginia hospital for 10 years.

Mansmann has a helmet of thick, graying hair and an intensely serious air. After escorting me into an exam room, he sat down across from me and promptly pushed aside my thick medical file. He’d read through it all, he said, but he wanted to hear the story from me. He listened patiently, asking questions every so often: When did my rashes flare? Was the pain an ache in my muscles, or did it feel deeper? Was I worse after I slept or at the end of the day? He seemed, as we spoke, to have all the time in the world. Then, with no pyrotechnics, he offered his theory: “I think it’s possible you’ve developed a reaction to genetically modified corn.”

En ja, het gaat verder, nog twee en en halve dolmakende pagina’s lang.

*  *  *

Net vandaag krijg ik nog enkele argumenten van het Field Liberation Movement in mijn bus. Waaronder eentje dat het hele drama van deze bende, die zich al lang buiten elk rationeel én democratisch debat gemanoeuvreerd heeft, illustreert.

1001687_177534722427652_1365416857_n

De pedante schoolmeester die zowel onwaarheden als een vermeende morele superioriteit meent te moeten verspreiden. Nee, dan was het artikel in Elle lang zo slecht nog niet.

Meer is minder: over homeopathie (een bloemlezing)

WaterOp vrijdag 12 juli 2013 besliste de ministerraad dat homeopathie erkend wordt in België, waarmee men zogenaamd de patiënt wil beschermen tegen misbruiken door oplichters en charlatans. Enkel artsen, tandartsen en vroedvrouwen zullen homeopathie mogen uitoefenen, zie hierhier en hier. UIteraard konden de reacties niet uitblijven. Gisteren publiceerde we het opiniestuk van Jan Etienne, vandaag gaan we verder met een bloemlezing.

*  *  *

Prof. Em. Wim Betz: Een Koninklijk Besluit over het Voorschrijven van Water (14/07/2013)

“Op het eerste gezicht heeft dit besluit enkele goede kanten, de bescherming van de patiënten tegen de grofste medische oplichters gaat erop vooruit, als we toch mogen veronderstellen dat het gerecht nu wel de wet zal toepassen.

Het verontrustende is dat dit KB een officiële erkenning betekent, binnen de erkende medische beroepen, van een fantasiebehandeling. Dit kan en zal als precedent gebruikt worden door andere verkopers van illusies. Onbekwame of onverantwoordelijke medici kunnen moeilijker beteugeld worden, want ze zijn toch “erkend” om die niet-werkzame behandelingen te verkopen.”

*  *  *

Joël De Ceulaer: Pilsje Drinken (13/07/2013)

“Werkt homeopathie dan niet? Toch wel. Homeopathie kan een, soms zelfs bijzónder krachtige, placebowerking hebben — bij bepaalde patiënten (die erin geloven) en bij bepaalde aandoeningen (die placebogevoelig zijn). Maar zo’n placebowerking heeft de eerste de beste handoplegging in een Pinksterkerk ook. En we mogen er toch van uitgaan dat de overheid nooit zal beslissen om de handoplegging te erkennen als alternatieve geneeswijze. Om te stipuleren dat genezing door handoplegging alleen nog mag worden voltrokken door een dokter in de geneeskunde. Voor homeopathie geldt dat voortaan wel. Met dank aan minister van Volksgezondheid Laurette Onkelinx.”

*  *  *

Louis Ide: Erkenning homeopathie: is Onkelinx politica met een ethische code? (15/07/2013)

Zoals klassiek koos Onkelinx dus niet voor de wetenschap. Bijzonder frustrerend voor de wetenschapper. Wie wetenschappelijk fraudeert wordt dezer dagen terecht aan de schandpaal genageld, maar sommigen (alternatieven) blijkbaar niet… Door haar aanpak zet de minister het Kenniscentrum trouwens volledig in de wind. Je kan niet in het ene dossier de aanbevelingen van het Kenniscentrum volledig naast je neer leggen en ze in een ander dossier, ondanks protest van de betrokkenen, doorduwen. Voor wetenschappers is 1 + 1 = 2. En dan zijn er altijd mensen die beweren dat 1 + 1 = 3 is.

Op dat moment verliezen de wetenschappers sowieso, want de klassieke politieke partijen zoeken dan een “compromis”: op dat moment wordt 1 + 1 = 2,5.”

*  *  *

Marc Van Ranst: “Niemand kan bewijzen dat homeopathie werkt” (Terzake) (12/07/2013)

*  *  *

Johan Van de Kerckhove: Homeopathie: alternatief is niet altijd naïef of onwetenschappelijk

Wetenschappelijk gezien houdt de moderne kwantumwereld effectief niet op na het getal van Avogadro. Naast de materiële buitenkant bestaat er ook een energetische binnenkant. Het is niet omdat dit in een ander paradigma thuishoort, dat ook om een andere benadering vraagt dat dit in onze wereld van 2013 onwetenschappelijk zou zijn. Traditionele wetenschappers beseffen niet dat ze (ook) vastgeroest zitten in een geloofssysteem en daar op een weinig open en alles behalve wetenschappelijke manier op doorredeneren, laat staan dat ze open staan voor empirische feiten die niet kloppen met hun vooringenomen standpunten.”

(Deze laatste bij wijze van komische afsluiter.)

[Ctrl-P] Jan Etienne: Homeopathiebesluit is volksverlakkerij

WaterHomeopathie mag alleen nog worden uitgeoefend door artsen, tandartsen en vroedvrouwen, aldus mevrouw Onkelinx, minister van Volksgezondheid [sic!] in juli 2013.

De reacties lieten niet op zich wachten. Ik houd het hier voorlopig bij een integrale cut ‘n’ paste van het opiniestuk van Jan Etienne, verschenen in Knack op 12 juli 2013.

*  *  *

Jan Etienne: Homeopathie is volksverlakkerij

Aan het voorstel van minister van Volksgezondheid Laurette Onkelinx (PS) om de uitoefening van de homeopathie aan een ernstig diploma te verbinden, valt geen touw vast te knopen. Tenzij ze een heimelijke believer is of de bal misschien gewiekst wil doorspelen naar universiteiten en hogescholen. Dan is zij tenminste van de miserie vanaf.

“Homeopathie beoefenen zal in de toekomst enkel kunnen door artsen, tandartsen en vroedvrouwen, en dat enkel als aanvulling op hun zorgberoep. Ze zullen ook over een “ernstig” diploma homeopathie moeten beschikken, wat neerkomt op minstens 600 uur theorie en 200 uur stage. Dat staat in een koninklijk besluit dat de ministerraad vrijdag heeft goedgekeurd.” Dit meldt het persagentschap Belga.

Nog volgens Belga legde minister van Volksgezondheid Laurette Onkelinx uit dat een aantal beroepsuitoefenaars ernstig is en het welzijn van de patiënt voor ogen heeft. Maar in sommige gevallen worden volgens haar uitwassen vastgesteld, die zelfs de sektarische toer opgaan en het leven van patiënten in gevaar brengen. Daarom moeten homeopaten in de toekomst onder meer een diploma homeopathie van universitair of hoger onderwijs kunnen voorleggen.

Onbegrijpelijk

Het is niet te begrijpen wat Onkelinx met dit koninklijk besluit wil bereiken. Zij lijkt er van uit te gaan dat universiteiten en hogescholen klaar staan om een opleiding homeopathie aan te bieden. Het is maar de vraag of die zo graag zullen toehappen. Homeopathie mist immers elke wetenschappelijke basis. Homeopaten verzetten zich hardnekkig tegen elke wetenschappelijke analyse van de effect van hun therapie. Hun manier van werken druist met andere woorden fundamenteel in tegen de wetenschappelijke onderzoeksmethodes die de basis vormen van het werk aan universiteiten en hogescholen. Er is geen bewijs die naam waardig dat homeopathie werkt en dat bewijs zal er ook nooit komen als het van de beroepsvereniging van homeopaten afhangt, want dan zetten zij zich onherroepelijk in hun blootje.

De basis van de ‘ernstige opleiding’ homeopathie kan bijgevolg alleen berusten op gebakken lucht. Een universiteit of hogeschool die met zulk een ‘ernstige’ opleiding wil van start gaan, kan dan al evengoed uitbreiden met ernstige opleidingen in de astrologie, pendelen, wichelroedelopen, aardstralen meten en andere kwakzalverijen. Het zal hun (internationale) uitstraling ongetwijfeld een geweldige boost geven.

Bestaan er ernstige homeopaten? 

Volgens Onkelinx is een aantal beroepsuitoefenaars ernstig. Maar als een therapie uit gebakken lucht bestaat, hoe kan je die dan ernstig toepassen? Door dat aan je patiënten te zeggen? “Sorry mevrouw, mijnheer, ik ga je pilletjes voorschrijven waarvan nooit bewezen werd dat ze effectief werken, maar misschien wordt jij er wel gelukkiger of gezonder door? Zelfs het tweede deel van de vorige zin zou een ernstige arts al niet mogen vertellen. Want een ernstige arts weet dat alleen al de suggestie dat iets werkt voor sommige patiënten voldoende is om te geloven dat het werkt. Of mag een ernstige arts zijn patiënten voorliegen en hen vertellen dat ‘deze pilletjes hen zeker zullen helpen,’ ook al weet hij maar al te goed dat er geen flard bewijs voor is? En wat als die patiënt dan blijft terugkomen voor zijn pilletjes? Blijven voorschrijven en volharden in de oplichting? Of hoe moeten we dit anders noemen.

Mythisch denken

We moeten het toegeven, de mens beweert graag van zichzelf een rationeel wezen te zijn, maar ons denken is vergeven van mythes en misvattingen waar we ons nul rekenschap van geven. We willen het aantal wielrenners geen eten geven dat momenteel in de Ronde meefietst met een scapuliertje rond de nek, een armbandje, een kruisteken voor het vertrek zonder het over de echte, verborgen gekkigheid te hebben.

Met ons denken over gezondheid is het niet beter. Zoals we net schreven, is de overtuiging dat iets ons zal helpen genezen, vaak al voldoende om ons beter te voelen. Daar schuilt natuurlijk de kracht van de homeopathische middelen in en niet in de kosmische reflexie van een stofje dat misschien ooit geweest is. De homeopathische verdunning is zelfs niet nodig om de pilletjes te doen werken.

1000 bolletjes voor een euro

Dat werpt natuurlijk vragen op over de kostprijs van deze suikerbolletjes. Maar dat geldt evengoed voor veel reguliere geneesmiddelen waarvan ook maar marginaal bewezen is dat ze werken. We kunnen niet ontkennen dat daarmee niet waanzinnig veel geknoeid wordt. Alleen wordt dat knoeiwerk veel beter wetenschappelijk vertaald, wat niet betekent dat het aanvaardbaar is. Je kan je afvragen of we niet gewoon goedkope suikerbolletjes moeten gaan maken en onze artsen voorstellen om daarmee placebobehandelingen te starten bij patiënten die daar vatbaar zijn. Je zou er een flinke prijs op kunnen kleven, om het middel een imago van kwaliteit mee te geven en de persoonlijke bijdrage symbolisch houden zodat de patiënt financieel toch al niet genaaid wordt (maar wel in zijn geloof in de behandeling).

Ethisch kan je dat natuurlijk niet maken en het is dan ook een onrealistisch voorstel, maar uiteindelijk komt de vereiste van kwaliteitsvoorwaarden daar wel op neer: de patiënt wordt in zijn geloof in de behandeling én financieel genaaid.

Bron: Knack

Deze week in De Morgen: homeopathie en TM

handgeschreven-editie-antwerpse-morgenAls je 16 jaar bent en je leest De Morgen niet, dan heb je geen hart. Als je 40 jaar bent en je leest nog steeds De Morgen, dan heb je geen verstand.

Zo gaat ongeveer het citaat van Churchill. Of van Clemenceau. Heel precies weet ik het niet meer. Wat ik mij nog wel herinner is De Antwerpse Morgen. Midden jaren 80 wist ik amper wat een krant was, maar omdat de leraar op het katholieke college er meewarig over deed, wist ik plots dat ik iets goeds in handen had.

En dat waren nog eens tijden, zie. Ik herinner mij zelfs nog een volledige handgeschreven, wat zeg ik, bic-geschreven oplage. Oké, waarschijnlijk was toen het aantal redactieleden inderdaad hoger dan het aantal te schrijven exemplaren in de volledige oplage en misschien was dat nu net de oorzaak van enkele problemen, maar dat waren nog eens tijden.

Ik lees ‘em dus nog steeds, De Morgen. Met het deel “Antwerpse” is het — oh verrassing! — mis gegaan. Waar was ik… ik lees ‘em dus nog steeds, De Morgen, maar met iets meer argwaan en kritiek, maar dat heeft nu net die Antwerpse Morgen mij geleerd. En toch, deze week heb ik twee maal hardop gejuicht. Deze week ging De Morgen niet kort door de bocht of plat op de buik. En dat moeten we vieren!

WaterZo was er het artikel Artsen wijzen homeopathie massaal af (31 mei 2013). Toegegeven, het was een bericht van Belga, maar deze keer zonder Dara O’Briainse “balans”, dus zonder het holistisch geteem van een alterneut. Het artikel kunnen we plaatsen in de context van Laurette Onkelinx’ lumineuze idee om de wet Colla serieus te nemen. De minister van Volksgezondheid heeft eerder al bekendgemaakt dat ze verschillende alternatieve geneeswijzen officieel wil laten erkennen, te beginnen met homeopathie. Maar genoeg over homeopathie: hoe minder we schrijven, hoe krachtiger het statement.

 

Het tweede DM-artikel deze week dat ten huize Kritische Massa applaus ontlokte ging over stressvrije scholen en beschrijft hoe de Maharashi-beweging zich in het onderwijs probeert te wurmen: Sekte infiltreert in onderwijs (1 juni 2013). De groep, een bekende bij het Centrum voor Schadelijke Sektarische Organisaties, probeert via info-sessies honderden Vlaamse en Brusselse leerkrachten te overtuigen van de kracht van Transcendente Meditatie.

Trots weet de site stressvrijescholen.be ons te melden dat Transcendente Meditatie op school wordt “[o]ndersteund door regeringen, beroemdheden, de pers, wetenschappers en dokters”. Uiteraard interesseren mij die laatste twee categorieën. “Wetenschappers en dokters ondersteunen het vanwege de vele wetenschappelijke onderzoeken die de effectiviteit bewijzen”, herhaalt de tekst. En één klik later lezen we:

600 études scientifiques confirment l’efficacité de la MT
Au cours des 40 dernières années, plus de 600 études effectuées dans 250 universités différentes ont confirmé l’efficacité de la MT. Plus de 100 revues scientifiques ont publié 350 de ces études. 32 de ces études ont été faites dans l’éducation afin de vérifier l’efficacité de la technique de Méditation Transcendantale dans l’éducation.

Et c’est tout. Hier stopt het. TM is dus goed voor ons Frans, en dat kan ik enkel toejuichen. Maar qua wetenschappelijke onderbouwing van hun claims halen ze een onvoldoende: niet één link naar één studie (van de mogelijke 600). Nada, noppes, nothing. Met andere woorden, deze anti- en a-wetenschappelijke sektarische beweging, die doorgaans een anti- en a-wetenschappelijk publiek aantrekt, gebruikt het argument ‘wetenschappelijk bewezen’, maar laat het na dit in te vullen. Wie neemt hier nu genoegen mee? Welke leraar laat zich hierdoor een rad voor de ogen draaien? Bronnenonderzoek is en blijft een eindterm in het secundair onderwijs en neen, “gelezen op Tinternet” hoort daar tot nader order niet bij.

Uit nieuwsgierigheid even op de website transcendentemeditatie.be rondgekeken. En ook daar denkt men te kunnen overtuigen door celebrities op te voeren, die hun anekdotische bewijsjes in de marge mogen aanprijzen. Blijkbaar is volgens sommige mensen het meervoud van ‘anekdote’ nog steeds ‘bewijs’.

Als we transcenderen komen we in een toestand van éénheid met iets dat hoger is dan ons individuele zelf. Dit klinkt misschien op het eerste zicht esoterisch, maar ook dit kunnen we vandaag heel praktisch beschrijven. Wat vroeger in het gebied van het mystieke of religieuze lag, komt vandaag veel meer in het gebied van het wetenschappelijke.

Als u écht benieuwd bent naar wat u nu zonet gelezen heeft, dan kan u zich nog even onledig houden met de verzameling langue vide in de sectie in contact met ons “hogere zelf” op dezelfde website.

Maar wat is nu Transcendente Meditatie?

Transcendente Meditatie (TM) is een mentale techniek die twee keer twintig minuten per dag beoefend kan worden. Het process van TM beoefening kan samengevat worden in 3 woordenEenvoudig, natuurlijk, en moeiteloos.

Bij wiskunde gaat het dus al niet helpen. En nochtans beweren de TM’ers dat “de ervaring van transcenderen eigenlijk het echte doel van het onderwijs vervult”. Slik, klik en lees Transcendente Meditatie (TM) en het échte doel van onderwijs: de volledige ontwikkeling van het kind.

Oh ja, voor ik het vergeet te melden: 1200 euro kost het TM-programma, maar voor leerkrachten is er de speciale prijs van 450 euro. Waarbij ik me gespeeld ernstig afvraag of een schoolbudget daarvoor dient.

siddhiWat de website ook bespreekt is het yogisch vliegen, ofte leviteren. “Gaan ze die ADHD’ers nu ook nog leren vliegen?”, vraagt u zich misschien wel af. Zo’n vaart zal waarschijnlijk het niet lopen. Yogisch vliegen, da’s TM voor de oudere en meer gefortuneerde zweefteef (m/v):

Eén van de aspecten van het TM-Sidhi programma is Yogisch Vliegen. Dit is een techniek waar het lichaam door een hoofdzakelijk mentale impuls naar boven gaat. Het lichaam komt onmiddellijk terug naar beneden, zodat het er voor een buitenstaander veel meer uitziet als een korte hop dan als echte levitatie. […]
Als professionele atleten zouden proberen het hoppen van de Yogische Vliegers na te bootsen zijn die meestal volledig uitgeput na 15 minuten. De Yogische Vlieger kan daarentegen gemakkelijk een uur verder gaan, en hij zal meer energie hebben erna dan voor hij begonnen is.

Maar terug met beide voetjes op de vaste grond en de echte wereld waarin mijn gazet twee keer in twee dagen gescoord heeft. Hup, De Morgen, Hup!

 

Update: via Twitter stootte ik op de schitterende Engelstalige en Nederlandstalige blogs van Pedro De Bruyckere, verbonden aan de Arteveldehogeschool te Gent, die gehakt maakt van TM, TM op school en de lezingen van TM-goeroe Ashley Deans. Trouwens, de blogs zijn niet alleen omwille van dit onderwerp het lezen meer dan waard.

[Ctrl-P] Massimo Pigliucci: Science needs philosophy

Massimo Pigliucci - fotoToegegeven, ik heb niet alleen een zwak voor Massimo Pigliucci, maar ook een kleine foto van hem boven een altaartje, tussen enkele wierookstokjes. Zowel zijn podcast Rationally Speaking, die ik al eens aangehaald heb, als zijn blog kan ik best velen.

Deze tekst, de eerste in de nieuwe rubriek [Ctrl-P], verscheen op de website van de Britse organisatie New Humanist in juli 2012.

*  *  *

Massimo Pigliucci: Science needs philosophy

A recent New York Times article has noted a new trend in secular writings, what the author, James Atlas, termed “Can’t-Help-Yourself books”. This trend includes writings by prominent scientists and secularists that are characterised by two fundamental – and equally misguided – ideas: an over-enthusiastic embrace of science, and the dismissal of much of human experience under the generic label of “illusion”.

The culprits are many and influential. Physicists Steven Weinberg, Stephen Hawking and Lawrence Krauss, along with biologist EO Wilson, dismiss philosophy (and much of the humanities) as a leftover from pre-scientific thought, to be replaced by the objective and empirical truth arrived at by modern science, especially fundamental physics. Never mind that, as Daniel Dennett aptly put it a while ago, there is no such thing as philosophy-free science, but only science whose philosophical baggage is taken on board unexamined.

And then there are the likes of Sam Harris, Jonathan Haidt, Alex Rosenberg and Jerry Coyne, who claim that science can provide answers to philosophical questions, and that moreover antiquated concepts like free will, consciousness and morality are just illusions, tricks played on us by our Pleistocene-evolved brains. We are not really in control of what we do and think, it’s all done automatically by an inner zombie whose actions were determined since the Big Bang. This despite the fact that serious neuroscientists like Michael Gazzaniga and Antonio Damasio are actually much more careful about what exactly their discipline brings to our understanding of the human mind.

I think this is a misguided and dangerous trend, which might backfire on the entire secular movement.

Lees hier verder

Onethisch

Onethisch - MO-homeopathie

 

Ja, dat ook. En dit.

Kunnen vegetariërs oscillococcinum innemen?

homeopathie - waterVindt u het te warm? Brengen de bloeiende struiken u in verwarring? Gelukkig is Boiron er om al onze twijfels weg te nemen omtrent de tijd van het jaar: we zitten midden in het seizoen van de griepachtige toestanden. En dus van Boirons oscillococcinum, waarschijnlijk het economisch meest succesvolle homeopatische middel ooit.

Stop, rewind, replay.

Track 1: Boiron – Les laboratoires Boiron is een multinationaal multimiljoenenbedrijf dat gespecialiseerd is in het en masse produceren van homeopathische middelen en in het vervolgen van bloggers die de werking van hun producten in twijfel trekken.

Wat de advocaten van Boiron doen met homeopaten die kritiek uitoefenen op het en masse produceren van homeopathische producten is minder bekend. Bij mijn weten heeft bijvoorbeeld George Vithoulkas (toch een naam als een klok in homeopatenland, een naam als een kwak elders), nog geen gerechtelijke problemen gehad:

De keuze van een juist homeopathisch middel is niet eenvoudig. Men schrijft geen middel voor op grond van een bepaald beeld: geneesmiddel A bij een kou […]. Elk recept moet daarentegen zeer geïndividualiseerd worden aan de hand van de specifieke symptomen die zich voordoen bij elke patiënt, ongeacht de formele diagnose.
G. Vithoulkas: Alles over homeopathie (1979), p. 60.

Haakser op het principe van de massaal geproduceerde, gestandaardiseerde en vrij verkrijgbare homeopathische middelen kan ik het niet bedenken. Behalve dan dat ik met de haakse gedachte kan spelen dat er voorlopig geen enkele wetenschappelijke studie de werking van een homeopathisch middel heeft aangetoond, hoe ook geproduceerd.

Kunnen vegetariers - oscilloTrack 2: Oscillococcinum – Indien u problemen hebt met het uitspreken van oscillococcinum, dan is er voor u het middel causticum, aldus de website ABC Homeopathy. Deze website heeft voor elk symptoom wel een middeltje en kan, net zoals tal van andere e-slijters van altmed, derhalve niet verdacht worden iets te doen aan het slikgedrag van al dan niet ingebeelde zieken. Maar u kan ook gewoon oscillo zeggen. Dit even terzijde.

Volgens de bijsluiter (pdf) is het actieve bestanddeel van oscillococcinum “anas barbariae, hepatis et cordis extractum 200 K”. De bijsluiter vertaalt dit niet, ook niet als “wilde eend, extract van lever en hart”. Trouwens, het is ook niet echt duidelijk welke eendensoort precies Boiron in z’n pillen draait.

De 200 K verwijst volgens Boirons boek Everyday homeopathy for pharmacists (1996) naar de Korsakoviaanse verdunning (Borions boek, ja. Boirons bijsluiter: nee!):

5mL of mother tincture are placed in a flask, which is shaken vigorously and then emptied by aspiration. This procedure leaves 1% of the initial volume in the flask. Purified water is added to dilute the traces of the mother tincture adhering to the sides of the flask, the flask is shaken again, and then the first Korsakovian dilution (1K) is thus obtained. A repetition of the operation gives the second Korsakovian dilution, and so on. (p. 18)

200 keer and so on, dus. De kans is wel heel klein dat er nog één molecule werkend bestanddeel in het middel zit. Meer informatie over de verdunning vindt u hier.

Ik kan me anderzijds best inbeelden dat heel wat mensen opgelucht zijn nu ze weten dat hun globuli waarschijnlijk géén restjes eendenhart of -lever bevat! Maar eerlijk gezegd is ook dat een deels naïeve gedachte: aards water is zelden puur puur puur H2O en bevat dus bijna steeds te verwaarlozen minieme en minuscule restanten van tal van stoffen. Denk daar maar eens aan wanneer u uw buurman hoort zingen, douchen of doortrekken.

Resten ons natuurlijk de aanwezige bestanddelen: sucrose en lactose. Sucrose is een anglicisme voor sacharose (C12H22O11), een disacharide dat bestaat uit een glucose-eenheid en een fructose-eenheid (vruchtensuiker). Tafelsuiker in het Nederlands. Lactose, melksuiker, is een disacharide van galactose en glucose (C12H22O11) en zit in, u raadt het, melk.

Samengevat: Boiron stelt dus dat het innemen van een stuk eend (dat waarschijnlijk niet meer aanwezig is), sucrose en lactose (“de hulpstoffen”, de suikerpil dus) u kan beschermen tegen de winter en dat deze combinatie griep snel de das omdoet. Aldus de bijsluiter. Ik verzin het niet, maar ik vraag me wel een beetje af wat “zich beschermen tegen de winter” nu precies inhoudt.

Nog één detail: volgens de Nederlandse bijsluiter is “[d]e werkzaamheid van dit homeopathische middel door het college ter beoordeling van geneesmiddelen niet met wetenschappelijke criteria beoordeeld”. De Belgische bijsluiter hoeft hier blijkbaar niets over te vertellen.

Track 3: Economisch – Homeopathie is even “natuurlijk” en “chemisch” (maar dit zijn in zekere zin bijna synoniemen) als water, alcohol, sacharose, lactose of eender welke andere stof in dit universum.

Verder is homeopathie geen kruidengeneeskunde. In een kruidenmiddel zit een actief bestanddeel, in een homeopathisch middel per definitie meestal niet meer. Nochtans voeren tal van mensen aan dat pakweg Sint-Janskruid zowel per stengel als per molecule (of niet) kan geslikt worden met hetzelfde resultaat: genezen. Heel logisch is dat niet, ook al omdat een stengel groot en een molecule heel klein is. Maar écht heel klein.

Economisch zit er dan weer wel een zekere logica in: als men bij het produceren de hoeveelheid grondstoffen, in dit geval het vermoede werkende bestanddeel, kan beperken tot nul molecules en als voor het eindproduct, een geneesmiddel volgens het bedrijf, geen enkele dure tests moeten uitgevoerd worden, dan kan u de winst ook wel uittellen.

Ik heb geen idee waar liefelijk, alternatief, natuurlijk, elfachtig, magisch genezen eindigt en Big Pharma begint, maar misschien kan een lezer die economisch wél onderlegd is dit eens even uitpluizen in de sectie Shareholders and investors op de website van Boiron. De beurskoers op de NYSE Euronext kan u hier volgen .

Track 4: Vragen – Op drie uiterst prangende vragen vond ik geen antwoord:

  1. Hoeveel eenden heeft Boiron nodig om de productie van oscillococcinum op peil te houden?
  2. Waar haalt Boiron de eendenhartjes en eendenlevers?
  3. Kunnen vegetariërs en veganisten oscillococcinum innemen?

Op één vraag, namelijk hoe homeopathie werkt, vond ik wel een antwoord. Eentje dat zeker voor herziening vatbaar is, maar enkel op basis van rationele en wetenschappelijke argumenten.

Bonustrack – Ik besef ook wel dat elke winter talloze soortgelijke blogartikels worden gepubliceerd. Seizoen na seizoen, jaar na jaar. En de meeste daarvan beter geschreven en beter gedocumenteerd. Ik besef ook wel dat bloggen over homeopathie ongeveer hetzelfde is als eendjes vangen op de kermis: kinderlijk gemakkelijk. Daarom geven wij zelf dit blogartikel een quotering van 30C.