Kwantum podcasts

kwantum podcasts - kwantumVeel illusies maak ik mij niet wat een diepgaande kennis omtrent kwantummechanica betreft: verder dan het stadium “eeuwige beginner/enthousiasteling” zal ik het wellicht niet schoppen. En niet alleen omdat de wiskunde mij ontbreekt. Maar opgeven? Naah…

Uiteraard zijn er tal van papieren en digitale bronnen, maar in dit artikel wil ik me beperken tot enkele excellente, inleidende podcasts.

In de ronduit fantastische Astronomy Cast tackelt Dr. Pamela Gay, astronome, podcaster en halfgodin, bijgestaan door Fraser Cain, oprichter van Universe Today, af en toe onderwerpen over of gerelateerd aan kwantummechanica:

#138: Quantum mechanics (4 juni 2009)

Quantum mechanics is the study of the very tiny; the nature of reality at the smallest scale. It’s a science that defies common sense, and delivers no helpful analogies. And yet it delivers the goods, making scientific predictions with incredible accuracy. Let’s look into the history of quantum theory, and then struggle to comprehend its connection to the Universe.

#139: Energy levels and spectra (15 juni 2009)

Last week we took a peek into the tiny world of quantum mechanics, and its unintuitive, but very accurate mathematical predictions. And although we all appreciate the physics lesson, you’re probably wondering what this all has to do with astronomy. Well, today we bring it all home and explain how quantum mechanics has given astronomers one of the most powerful tools they have to study the nature of the cosmos.

#140: Entanglement (29 juni 2009)

One of the most amazing aspects of quantum mechanics is quantum entanglement. This is the strange behavior where particles can become entangled, so they’re somehow connected to one another – no matter the distance between them. Interact with one particle and the other reacts instantly; even if they’re separated by billions of light-years.

Eveneens het beluisteren waard zijn de afleveringen over Wave particle duality (#83), Max Planck (#219) en Albert Einstein (#235#236). Ook de zogenaamde shownotes per aflevering zijn uw klikkende aandacht meer dan waard.

 *  *  *

In episode 136 van de Canadese podcast Skeptically Speaking gooit Desiree Schell en haar gasten het over een andere boeg. James Kakalios, natuurkundige en auteur van The Amazing Story of Quantum Mechanics: A Math-Free Exploration of the Science that Made Our World (2010) legt kwantummechanica uit aan de hand van de superkrachten van de dito helden uit Amerikaanse comics. Én het werkt verdomd goed.

De tweede gast in dezelfde aflevering is Victor Stenger, natuurkundige, skepticus en auteur van o.a. Quantum Gods. Creation, Chaos, and the Search for Cosmic Consciousness. Hij bespreekt in zijn typische no-nonsense stijl de alterneutenversie van de kwantumfysica die zo populair is bij de Deepak Chopra’s en de andere alternatieve, fluks ratelende geldmachines van deze aardkloot.

En in de titel staat de naam “Einstein” (bibliografie)

Wéken al zijn we moeizaam op zoek naar clevere grapjes en verheven woordspelletjes in verband met de sneller dan snelle neutrino’s en de iets tragere Albert Einstein. Maar bij KritischeMassa·be zijn we nu eenmaal niet van den haas gepoept. Trouwens, het duurt even om de 9.690.000 resultaten die Google geeft voor de zoekopdracht “neutrinos Einstein” te doorworstelen*. Wat we vooral onthouden hebben, is dat een artikel met een foto van Einstein of een titel die aan hem refereert op heel wat hits kan rekenen. Vooruit dan maar.

Aangezien KritischeMassa·be ook een blog is over bronnen, zijn we op zoek gegaan naar de originele teksten. In tal van artikels over de snelle neutrino’s wordt verwezen naar Einsteins theorie van de speciale relativiteit. Deze theorie werd geïntroduceerd in Zur Elektrodynamik bewegter Körper (1905) (On the Electrodynamics of Moving Bodies), een van de zogenaamde Annus Mirabilis-papers.

Van de speciale relativiteitstheorie naar de algemene is maar een kleine stap, voor ons, sterfelijke surfers, bedoel ik dan: Die Feldgleichungen der Gravitation (1915) (The Field Equations of Gravitation).

Gelukkig heeft Albert Einstein zelf snel gezorgd voor een vereenvoudigde versie (nu ja) voor lezers “who, from a general scientific and philosophical point of view, are interested in the theory, but who are not conversant with the mathematical apparatus of theoretical physics”: Über die spezielle und die allgemeine Relativitätstheorie (1917) (Relativity. The special and general theory).

Ach wat, in for a penny, in for a pound. Het valt al snel op dat niet alleen de theorieën van Einstein een gigantisch studiegebied op zich zijn, ook de zoektocht naar de ultieme Einstein bibliografie is blijkbaar niet voor watjes.

Het Institut für Physik van de Universiteit van Ausburg verzamelde in 2005 de zogenaamde Einstein’s Annalen [der Physik] Papers (EAP, 1900-1929), met tal van links naar de artikels zelf (in pdf-formaat).

De die-hard liefhebber kan haar hartje ophalen op twee andere interwebpagina’s:

  • Einstein Archives Online Website, “the first online access to Albert Einstein’s scientific and non-scientific manuscripts held by the Albert Einstein Archives at the Hebrew University of Jerusalem and to an extensive Archival Database, constituting the material record of one of the most influential intellects in the modern era”.
  • Princeton University Press, Albert Einstein, de uitgevers van The Collected Papers of Albert Einstein. (“Selected from among more than 40,000 documents contained in the personal collection of Albert Einstein (1879-1955), and 15,000 Einstein and Einstein-related documents discovered by the editors since the beginning of the Einstein Project”.)

Krijgt u, evenals ik, last van hartkloppingen bij het doornemen van bovenstaande bronnen, dan bieden de zoekresultaten bij Open Library misschien een alternatief op menselijker formaat.

 

* Als we dan toch een artikel moeten kiezen, dan gaan we voor Victor Stengers No Cause to Dispute Einstein (september 2011). Stenger heeft een heldere pen, als deeltjesfysicus weet hij waarover hij praat én hij linkt naar de originele studie die het woord neutrino ingang deed vinden in het dagelijkse taalgebruik, Measurement of the neutrino velocity with the OPERA detector in the CNGS beam (2011).