Altmed in het land van de ayatollahs, deel 5

Of kwakzalverij en alternatieve medische behandelingen een monopolie van de Iraanse geestelijken is? Natuurlijk niet. Bepaalde segmenten van de betere middenklasse mogen dan hun al dan niet esthetisch geopereerde neus ophalen voor alternatieve geneeskunde op z’n moellahs, geïmporteerde kwakzalverij en esoterie uit het westen, oosten en pseudo-oosten zijn in hun kringen dan weer razend populair.

Online verkopers daarentegen lijken op alle mogelijke paarden te wedden en mixen in hun verkooppraatjes oosterse en westerse ideeën, lokale en internationale tradities, Indische chakra’s en de islamitische overlevering.

Bij onze zoektocht naar ‘rode suiker’ (zie vorig deel) stootten we op meerder websites zoals beytoote (witte nacht, vergelijk met nuit blanche).

De rubriek ‘gezondheid en hygiëne’ van dit allround e-magazine is een goede introductie in de wereld van de alterneuterij. Naast advertenties voor orthodontisten en esthetisch-plastisch chirurgen (de oranje kaders), vinden we ook links naar verkopers van supplementen (blauwe kader en volgende afbeelding), uitleg over tal van ‘natuurproducten’ (groene kader).

Plastisch chirurgen, verkopers van kwakzalverij en esoterie: u dacht toch niet dat dit alleen in België een succesformule zou zijn?

De informatie in het rode kader bevindt zich eerder in de marge van ons onderwerp. Niet dat het een al te grote verrassing mag zijn, maar de website toont aan dat ook in Iran alterneuterij en andere pseudowetenschappen verweven zijn. De twee afbeeldingen links leiden naar astrologische websites. De twee afbeeldingen rechts zijn de Iraanse varianten van orakelboeken als de I Tjing.

Bij Hafez-waarzeggerij wordt een willekeurig vers gekozen uit het oeuvre van Perziës grootste dichter en ‘geïnterpreteerd’ naargelang de persoon en de situatie. Vaak wordt het eerder beschouwd als een woorden- en betekenisspel door de deelnemers dan als een ernstig te nemen orakel, zeker in de periode rond nieuwjaar. In verschillende steden klampen straatkinderen toeristen aan om tegen een handvol centen zo’n willekeurig vers te laten kiezen door een parkiet. Bij “estekhareh met de Koran” duidt het toeval een vers uit de Koran aan. Geen veelkleurige parkieten hier, wel moellahs in zwart-wit. Wat de resultaten betreft een verwaarloosbaar detail.

* * *

De website health.tosinso.com, die immuun lijkt te zijn tegen automatische vertalingen, biedt een staalkaart aan cursussen. Naast opleidingen traditionele, Iraanse geneeskunde worden er ook lessen aangeboden in verband met traditionele Chinese geneeskunde, de ayurvedische traditie, de temperamentenleer enzovoort.

De man achter de website is geen geestelijke, maar wel een onderzoeker op het gebied van de traditionele islamitische geneeskunde. Hij verwijst graag naar de gebruikelijke mix van traditionele geneeskundeteksten, hadiths over medische onderwerpen en het gebruik en archivering van medicinale planten en hun werkingsmechanismen in de moderne en traditionele geneeskunde. Maar eerder dan élke vorm van kwakzalverij te beschrijven, laat staan van alle wellness- en lifestyle fenomenen waaronder vijftig tinten yoga, meditatie en ‘chakrakunde’ die gangbaar zijn in hedendaags Iran, pikken we er twee uit die een idee geven van de overeenkomsten en verschillen met de westerse altmed-tradities.

* * *

Water schudden

We beginnen bij de officiële website van de Iraanse Homeopathische Associatie (IHA). Homeopathie is ook in het land van de ayatollahs razend populair. Deze kwakkelgeneeskunde werd zo’n 25 jaar geleden in Iran geïntroduceerd door ene dr. Mirzazadeh, een Iraans-Duitse arts.

In 1995 erkende de Hoge Evaluatieraad van het Ministerie van Volksgezondheid en Medisch Onderwijs homeopathie als een behandelingsmethode. Drie jaar later werden vanuit het ministerie van Volksgezondheid onderwijsinstructies uitgevaardigd. De IHA werd in 2002 opgericht. “Het is een niet-gouvernementele non-profitorganisatie die haar activiteiten heeft gewijd aan de ontwikkeling en bevordering van homeopathie”, lees ik op de website. De vereniging werkt op gespecialiseerde gebieden van wetenschappelijk en educatief onderzoek. Het mag geen verrassing zijn dat de bestuursleden stuk voor stuk een dokterstitel voor hun naam hebben staan.

De claims die gemaakt worden op de website kan u waarschijnlijk zelf raden, de overdrijvingen en de kromme logica, het beroep op vaag wetenschappelijk onderzoek ook. Verwijder de referenties naar lokale toestanden en een (toegegeven, betere) vertaling kan u zo op een doorsnee Euromese pro-homeopathiewebsite plaatsten. Enkele citaten:

Homeopathie wordt momenteel gebruikt in de behandelingsnetwerken van veel ontwikkelde landen van de wereld als een van de belangrijkste methoden voor de behandeling van acute en chronische ziekten en heeft academische opleidingsfasen.

En:

Een van de belangrijkste symptomen van paracetamolvergiftiging is koorts, en in de geneeskunde wordt paracetamol gebruikt om een patiënt met koorts te behandelen. Dit is ook een homeopathisch middel. Daarom, hoewel paracetamol is geclassificeerd als een koortswerend medicijn, is het gebruik ervan bij koorts een homeopathisch middel.

En:

Overmatige verdunning van homeopathische middelen is controversieel en heeft sommige critici ertoe gebracht te beweren dat homeopathische middelen niet effectief zijn. Geloofwaardig onderzoek naar lichaamscellen toont aan dat ultra-verdunde homeopathische geneesmiddelen cellulaire reacties kunnen veranderen.

Het volledige artikel vindt u hier.

Interessanter is een aankondiging voor het eerste Iraanse Congres voor Positieve Psychologie, ofte een workshop homeopathische psychotherapie (september 2019). In de lijst met onderwerpen vinden we ‘kwantummechanica’ en ‘kwantumgeneeskunde’, ‘vitale kracht’, het sine qua non van de alternatieve geneeskunde. Het valt niet uit te maken of ‘de opkomst van trillingspatronen op persoonlijkheidslagen’ nu een slechte vertaling is of niet; de originele zin in het Perzisch is óók nonsensicaal.

Eigenaardig genoeg figureert hier ook de vier-sappenleer van Galenus, die we in een eerder deel van deze reeks waren tegengekomen. Tijdens het congres werd blijkbaar die humorenleer gecombineerd met de zogenaamde miasmatheorie. Deze pseudowetenschap stelt dat slechte lucht, bijvoorbeeld de stank van rottende materie, de verhoudingen tussen de vier menselijke sappen, humores, kan beïnvloeden, uit balans kan brengen en dus ziek maken. De naam malaria (letterlijk slechte lucht) herinnert nog aan deze ondertussen achterhaalde wetenschappelijke theorie.

Onderaan op de affiche herkennen we het logo van een organisatie van studenten in de wetenschappen (derde van links) en het logo van een universitaire faculteit psychologie. Deelname aan de workshop levert een certificaat op, dat wordt uitgereikt door “de Wetenschappelijk Secretaris van het Congres met het logo en embleem van de Faculteit Educatieve Wetenschappen en Psychologie van de Shahid Beheshti Universiteit, de Organisatie voor Psychologie van de Islamitische Republiek Iran en de Iraanse Vereniging van Klinische Psychologie van kinderen en adolescenten”. De Shahid Beheshti Universiteit geldt in Iran als een van de academische topinstellingen.

De conclusie van het wetenschappelijk aandoend artikel Homeopathy satisfaction in Iran (2014) concludeert dat homeopathie effectief én goedkoop is:

After using homeopathy for several years, patients’ satisfaction was found to be still high. Shifting the area of satisfaction from general health to relief of symptoms could be related to physicians’ experiments for remedy selection. Scientific centers should do more surveys about the effectiveness of homeopathic treatment. Integration of homeopathy with medicine may bring in more success at less cost. It seems rational to support homeopathy as an effective practice. (Mijn nadruk)

Uiteraard is er ook tegenwind. Bij wijze van voorbeeld een no-nonsense artikel van ene dr. Touraj Nayernouri, verbonden aan de Academy of Medical Sciences of the I.R. of Iran: Homeopathy, Ritual and Magic (2017). Met het ritueel bedoelt hij de urenlange consulatie, de magie is het homeopathie is middel dat al placebo fungeert. Zijn conclusie:

The hope is that science and logic will prevail and we might be able to discard superstitious alternatives and a rational system of information processing might replace our evolutionarily acquired suggestibility and its irrational consequences.

Helende stenen

Iran is de derde grootste leverancier van (half)edelstenen en decoratieve stenen, na India en Brazilië. Wereldberoemd is firoezeh. Wij kennen het onder de naam van het land waar ze verkocht werden aan Europese handelaars: turkoois. Mochten we alle (Iraanse) bronnen geloven die helende eigenschappen toekennen aan die stenen, dan zou Iran ook een van de gezondste en gelukkigste landen ter wereld zijn. Het zou ons veel opzoek- en schrijfwerk bespaard hebben.

Ook hier weinig verrassingen, wel enkele andere accenten. Zoals ongeveer elke verkoper van alternatieve geneeskunde en pseudowetenschap, blijft de verwijzong naar (vaag) wetenschappelijk onderzoek de ultieme betrachting. Uiteraard blijft het niet daarbij: er wordt eveneens beroep gedaan op geschiedenis, religie en traditie om klanten te overtuigen van de helende kracht van stenen, mineralen en kristallen. Op verschillende websites passeren de usual suspects de revue. Een voorbeeld:

Steentherapie is geen nieuwe wetenschap en wordt al sinds de oudheid in het menselijk leven gebruikt. In het oude Iran, India, China en Rome waren artsen zich ook bewust van de genezende eigenschappen van stenen. In Iran kunnen we Ibn Sina noemen [Avicenna] die de eigenschappen van edelstenen gebruikte voor genezing. De meest waardevolle en belangrijkste boeken over de Iraanse edelsteenkunde zijn het boek Al-Jamahir Fi Al-Jawahir van Abu Rihan al-Biruni.

Dat bepaalde stenen en minerale worden gebruikt in al dan niet medische technologie, is ook voor de Iraanse zelfverklaarde experts een bewijs dat bepaalde “stenen magnetische en helende eigenschappen hebben”.

De auteurs op de website sangshenas.com gebruiken verder ook een (verkoops)truc die we ook vaak op Vlaamse spirituele beurzen horen: wíj kennen onze business, wíj zijn de echte connaisseurs, die anderen daar zijn oplichters die onze eerlijke handel ondermijnen.

Helaas zien we tegenwoordig in ons dierbare land verschillende interpretaties over de verbazingwekkende en helende eigenschappen van stenen en edelstenen. Sommige mensen beweren de genezende eigenschappen van stenen te kennen door een bedrijf te starten.

Niet getreurd: als de stenen worden gebruikt in overeenstemming met hun specifieke fysische en chemische eigenschappen en weg van bijgeloof of fraude, dan kunnen ze worden gebruikt in de medische en gezondheidswetenschappen, aldus de website.

Maar dat heeft een keerzijde: net omdat stenen helende en genezende eigenschappen hebben, kunnen ze door hun complexe chemische formules giftige en zelfs dodelijke stoffen en elementen bevatten. “In feite is edelsteentherapie een academische wetenschap en alleen specialisten op dit gebied mogen deze wetenschap gebruiken”, besluiten ze hun hoofdstuk over fraudeurs en confabuleurs. Om verder te gaan met relatie tussen stenen en chakra’s (rode kader).

Het dient gezegd, de mensen van de website sangshenas.com geven aan dat steentherapie uiteindelijk een complementaire therapie is: “een van de belangrijkste principes is dat de therapeut niet het recht heeft om de de reguliere therapie van de patiënt en de voorgeschreven reguliere medicijnen aan te passen.” Ondanks alle nonsens getuigt dit toch van meer ethisch inzicht dan men doorgaans op soortgelijke websites aantreft.

Als we kijken naar Irans beroemdste steen, turkoois, dan merken we dat de lijst van helende eigenschappen schier oneindig is, zoals het ook in deze regio van de kwakzalverij betaamt. De absurde, disparate opsomming van alle vermeende positieve eigenschappen heeft de edit niet gehaald, maar ze kunnen in de gebruikelijke categorieën opgedeeld worden.

De steen zou helpen bij lichamelijke klachten, al dan niet in combinatie met de juiste chakra. Vooral oog- en keelaandoeningen zouden er wel bij varen. De steen helpt tegen vergiftigingen allerhande, ook bij insecten- en slangenbeten. Het is antiviraal én antibacterieel. Bij mentale problemen biedt turkoois eveneens soelaas: depressie, nervositeit, angst en waanzin.

Een stapje verder, het spirituele: turkoois zorgt voor vreugde en vitaliteit, absorbeert positieve krachten en verwijdert negatieve, schadelijke en storende krachten en trillingen van mensen.

Het grotere plaatje komt ook in het vizier: de steen beschermt tegen rampen, ongelukken en auto-accidenten. Wat eerlijk gezegd nodig is in Iran. Verder creëert het een gevoel van liefde, genegenheid, wetenschap en kunst bij mensen. Het beschermt de mens tegen elektrische schokken, slechte meningen en moord en gedood worden. Het beschermt ook tegen verdrinking, hoewel men in dit geval onduidelijk is over de dosis.

Maar ook hier ontbreekt het religieuze niet en verwijzen de auteurs naar verschillende hadith en vertellingen over de Profeet, de engel Gabriël, Imam Sadegh, Imam Hadi. In die vertellingen en hadith wordt verwezen naar voorkomen van armoede, “een effectief kind creëren”, verhoorde gebeden e bevrediging van God weet welke behoeften.

Een website als sharafonline.ir geeft een even absurde lijst van vermeende positieve eigenschappen, maar legt dan weer de nadruk op de religieuze overlevering en de hadith. Bij een andere steen, een zogenaamde Sharaf al-Shams (ongeveer ‘nobelheid van de zon’) wordt in de FAQ de vraag beantwoord of de steen ook in islamitische geschriften vermeld wordt. Ik zal u niet in spanning houden, maar het antwoord is een volmondig ‘ja’, gevolgd door een lange opsomming.

* * *

Of ik een conclusie heb, een uitleiding? Niet echt. Zou men de islamitische elementen uit de online teksten schrappen, dan is het verschil met Engels- of Nederlandstalige websites zeer klein. Altmed-speak is zeer internationaal, altmed-verkopers gebruiken dezelfde technieken en argumenten. Dezelfde (kromme) redeneringen, hetzelfde beroep op een weliswaar ander glorieus verleden. Flirt men op een westerse website met een Griekse filosoof of een middeleeuws genie, dan zal een doorsnee Iraanse online verkoper een of andere Imam of theologisch auteur vermelden. Af en toe de Profeet Himself.

* * *

Ook nu wil ik Neda Nasrabadi bedanken voor de hulp bij het zoeken van online materiaal en het bijwerken van de automatische vertalingen. Mede door haar hulp heb ik het oorspronkelijke plan om drie korte stukjes over kwakzalverij in Iran mogen uitbreiden tot vijf steeds langere lappen tekst. Kheili mamnoen, Neda djaan.

Altmed in het land van de ayatollahs, deel 4

Opnieuw een kheili mamnoen, Neda Nasrabadi.

* * *

Olie van violetjes, ‘traditioneel’ middel tegen COVID-19

“Islamitische geneeskunde” is niet zozeer een vlag dan wel een lappendeken dat een heel gamma aan mogelijke ladingen dekt. Elke beoefenaar kan er zijn stukje aan vasthechten, eigen dada’s incorporeren, andere negeren. In dit artikel willen we een poging ondernemen om de verschillende aspecten die tot het domein ‘islamitische geneeskunde’ behoren, te belichten. Wat niet wil zeggen dat elke adept al deze elementen samen aanvaardt of op dezelfde manier onterpreteert.

Hadith

Het is onmogelijk om niet te verwijzen naar de zogenaamde geneeskunde van de Profeet. Dit bestaat in de eerste plaats uit adviezen van Mohamed v.a.v. hygiëne, ziekte en behandelingen. Uitspraken van de Profeet (en van anderen uit zijn directe entourage) vindt men terug in de Hadith (meervoud). Voor zover ik het durf samenvatten, lijken de Hadith op een web van verzamelingen van netwerken van uitspraken van de Profeet c.s. te zijn over alle aspecten van het leven.

De Hadith bevatten niet alleen de woorden van de profeet, maar ook verwijzingen naar de personen die ze overgeleverd, doorgegeven hebben. De sjiitische traditie, die overheerst in Iran, volgt deels een andere reeks verzamelingen dan de meeste soennitische. In de Iraans-sjiitische traditie wordt uiteraard heel veel aandacht besteed aan de overlevering van hun twaalf imams en compagnons.

De uitspraken zijn van zo’n aard dat men er zeer zinnige adviezen uit kan destilleren, bijvoorbeeld oproepen tot een goede persoonlijke hygiëne, gezonde voeding, gematigdheid en andere zeer praktische en toepasbare raadgevingen. Voor zover ik het begrijp, putten heel wat regeringen, maar ook gezondheidscampagnes in moslimlanden uit deze voorraad van vrij algemene maar verstandige aanbevelingen.

Helaas lijken de meeste fundamentalistische hard-core aanhangers van de islamitische geneeskunde zich te laten verleiden tot het propageren van meer omstreden uitspraken: de promotie van kamelenurine als medicijn is een klassieker in het genre. In deel 3 haalde ik al een uitspraak aan van Abbas Tabrizian: als kinderen geboren uit seks tijdens de menstruatie lepra krijgen, dan ligt de schuld bij de man. In mijn stuk Soupe à l’iranniene van 2014 vinden liefhebbers nog enkele voorbeelden.

Veel problematischer dan de soms smeuïge uitspraken, zijn de overgeleverde interpretaties en heel lang moet men niet zoeken om tegenstrijdige ideeën te vinden. Dat de Profeet zou gezegd hebben dat genezing door drie handelingen kan bekomen worden, daar zijn de meesten het over eens. Het gaat over honing, ‘cupping’ en cauterisatie, het verbranden van weefsel of het te verwijderen of af te sluiten. Volgens de ene overlevering verbiedt de Profeet het, volgens de andere houdt hij er niet van. Gelukkig is dit heden ten dage een marginaal fenomeen.

Dit soort discrepanties zijn helaas niet zeldzaam en dragen niet alleen bij tot onduidelijkheid en  willekeur, maar ook tot het vormen van verschillende, elkaar beconcurrerende theologisch-medische stromingen.

“In de islamitische geneeskunde bestaat niet zoiets als onmogelijk”, verklaarde Hojjatoleslam Sahib al-Amri, een lid van het Imam Reza-Instituut voor Traditionele Islamitische Geneeskunde in Mahshahr tijdens een conferentie over islamitische geneeskunde. “Islamitische geneeskunde is het sterkste medicijn ter wereld en er is op geen enkele school zo’n medicijn. De traditionele Iraanse geneeskunde is afgeleid van de traditionele geneeskunde van de Ahl al-Bayt.” Ahl al-Bayt verwijst naar de Mensen van het Huis en in de sjiitische traditie zij dat Mohammed, dochter Fatima, en de latere Imams Ali, Hassan en Hoessein.

Iraanse traditionele geneeskunde

Muhammad ibn Zakariya al-Razi
Wellcome Images. Copyrighted work available under Creative Commons Attribution only licence CC BY 4.0

Zoals beschreven in deel 2 werd de Perzische geleerde Ibn Sina (ca. 980) hoog aangeschreven. Hij bracht de toenmalige medische kennis van de Grieks-Romeinse, Perzische, Chinese en Indische tradities samen in de Canon van de geneeskunde.

De iets oudere Muhammad ibn Zakariya al-Razi (geboren in 865) was naast een zeer veelzijdige geleerde ook een medische expert in zijn dagen. Hij was een uitstekend observator en beschreef zo’n 900 ziektes in detail en hield zich bezig met pediatrie, oogheelkunde, immunologie. Hij wordt ook al wel eens de vader van de psychologie genoemd. Al-Razi was een van de eersten die ethanol bij behandelingen gebruikte. Zijn belang kan niet overschat worden.

Dat beiden Perzisch en moslims waren, wordt vanzelfsprekend uitgebuit door de Iraanse altmedmoellahs. Het is evenwel overdreven, om niet te zeggen onzinnig, om hun vergaarde kennis als islamitisch te bestempelen. Dat een van de bases van de traditionele Iraanse geneeskunde de Klassiek-Griekse humorenleer is, wordt minder luidt verkondigd. In ons laatste deel, over de seculiere versie van traditionele geneeskunde en het belang van de vier sappen, komen we hier trouwens op terug.

Islamitische geneesmiddelen

Het is ons minder duidelijk waar de talloze middeltjes en alternatieve behandelingen vandaan komen. Waarschijnlijk behoren zij deels tot oudere geschriften (honing en zoetigheden zijn daarin heel populair), deels tot de immer veranderende ‘traditionele’ volksgeneeskunde met zijn talloze hercombinaties van gekende ingrediënten, eigen aan elke gemeenschap.

Volgens Mohammad Javad Akbarain, een Frans-Iraanse expert op het gebied van de verschillende sjiitische scholen, worden bepaalde ‘originele’ recepten in bepaalde geschiedenisboeken toegeschreven aan de Profeet of aan de sjiitische Imams, maar de authenticiteit daarvan is zeer omstreden. Religieuze extremisten als Abbas Tabrizian malen niet om authenticiteit en presenteren de middelen als islamitische geneeskunde.

Een van de middelen tegen COVID-19 waarmee deze moellah wereldwijd beroemd werd, is olie geëxtraheerd uit viooltjes. Hij raadde zijn volgers aan om een katoenen doek te drenken in de olie en die tijdens de slaap in de anus te steken. De reacties waren navenant.

Toen het nieuws bekend werd, brak er een storm van verontwaardiging uit. Spot en hoongelach bleven niet uit, zowel in het thuisland als onder de Iraanse diaspora. Ook minder getalenteerde cartoonisten beleefden hoogdagen.

Zelfs de Arabischtalige e-krant Al-Monitor liet de kans niet onbenut om de Perzische geestelijke te ridiculiseren: A cleric’s cure for coronavirus becomes butt of jokes in Iran (maart 2020).

Andere aanbevelingen van moellah Abbas Tabrizian: eet veel appelen, uien en rapen, rode Tabarzad-suiker en veel Imam Kazems medicijn (zie lager). Hij raadt aan om kruiden te verbranden in de eerste maand van het jaar (pas op: de automatische vertaling geeft ‘roken’).

Het zogenaamde ‘Imam Kazem-medicijn’ bleek een instant-klassieker en is om meerdere redenen interessant. Het middel is een mengeling van ‘zwarte myrobalan’ (Terminalia chebula), Arabische gom en bruine suiker en werd reeds van in het begin van de coronacrisis voorgesteld als geneesmiddel. Terminalia chebula is een bekende ingrediënt voor tal van traditionele middelen, vooral in India, Nepal en Sri Lanka. Het wordt onder meer gebruikt om constipatie te verlichten.

Ondanks het feit dat Kazems medicijn gerekend wordt tot de traditionele Iraanse, islamitische geneeskunde, veroordeelde het ministerie van Volksgezondheid de naam van de onconventionele behandeling. “We zouden best vermijden om handgemaakte geneesmiddelen te noemen naar heilige personen, zelfs als ze ook maar min of meer effectief zouden kunnen zijn. Mochten er zich complicaties voordoen door het gebruik van het medicijn, dan kan dat leiden tot het beledigen van onze Imams”, aldus een voorzichtige woordvoerder. De altmedgoeroe Abbas Tabrizian en zijn volgelingen-verkopers legden deze aanmaning naast zich neer.

Het belette evenmin een opportunistische Instagrammer om in zijn verkooppraatje te stellen dat het én een middel is ter voorkoming van COVID-19 (i.e. het jaar 2019) én dat imam Kazem het reeds voorschreef. Imam Moesa-ye Kazem (ofte al-Kazim), nummer zeven van twaalf, haalde het jaar 800 net niet.

Eerder grappig dan van belang voor dit artikel: ik vond het product zelfs terug in een antwoord, out of the blue, op een Belgische fietsliefhebber die een tweet wijdde aan coronaproof fietsen.

Ook bepaalde Iraanse dokters probeerden er een slaatje uit te slaan en prezen het aan in hun YouTube-filmpjes, al dan niet geholpen door een strengkijkende religieuze sidecick.

De Arabische buren waren er in april 2020 minder gerust in: Charlatans and conspiracy theorists undermine Iranian scientists’ fight against pandemic, kopte de Arab Weekly, die geen spaander heel laat van de reputatie van altmedmoellah Abbas Tabrizian en zijn acolieten. De e-krant haalt het hoofd van de Vereniging van Herbalisten van (de provincie) Khorasan aan die het gebruik van het “elixir van Imam Kazim” scherp veroordeelt en de mensen smeekt om de raad van het ministerie van Volksgezondheid te volgen, eerder dan die van de “profiteurs van de traditionele geneeskunde”.

Bescherming vanuit heilige steden

De website van France 24 meldde eind maart 2020 dat de religieuzen in Qom, één van de eerste coronahotspots in Iran, weigerden zich aan de quarantainemaatregelen te houden. Sommigen vonden het zelfs nodig om auto’s te desinfecteren met ongekende substanties. Of beter, één kant van de auto te behandelen.

Mohammad Javad Akbarain ziet een verband tussen het verzet tegen de quarantaine en de promotie van traditionele middelen in Qom, het theologische centrum van Iran. Vóór de Islamitische Revolutie (1978-79) was het een marginaal fenomeen. Het nieuwe politieke regime begon echter al snel geld te pompen in de promotie ervan. Fundamentalisten beschouwen verder de vele heilige bedevaartplaatsen met hun schrijnen en mausoleums als plaatsen waar mensen komen, niet alleen om te genezen van een ziekte, maar om te helen, wat ook de islamitische geneeskunde promoot.

Voor hardliners als Ayatollah Noorullah Tabarsi, vertegenwoordiger van de Opperste Leider in Mazandaran is het duidelijk. De imams waren de beste op het gebied van behandeling en geneeskunde van hun tijd én hun nalatenschap moet gekoesterd en geëerd worden.

Een van de maatregelen die in Islamitisch Iran worden genomen, is om de erfenis van ons verleden nieuw leven in te blazen, en in de traditionele geneeskunde heeft Iran veel middelen en er zouden plannen voor de heropleving van de traditionele geneeskunde moeten zijn.

Veel tijd vraagt het niet om een sliert cursussen traditionele, islamitische, Iraanse geneeskunde terug te vinden die worden gedoceerd door geestelijken in Qom of Mashad, omwille van het mausoleum van Imam Reza (imam acht van twaalf) de belangrijkste Iraanse bedevaartstad.

Op sabk.org vinden we een mooi voorbeeld. Razavi lifestyle trainingen in samenwerking met het Imam Reza Centrum voor Cultureel Onderzoek, in aanwezigheid van een ayatollah. Bij de onderwerpen vinden we ‘de relatie tussen geneeskunde en religie’, ‘toegepaste stemming en stemmingspsychologie’, ‘irisologie’, ‘diagnose met de hand en tong’. En dat brengt ons terug bij deel een van deze reeks.

Onderaan vinden we een portaal naar een nieuwe altmed-hel. Op de website eslamteb.com, het geesteskind van Ebrahim Ibn Alian, een moellah en onderzoeker van de Iraanse islamitische, bevind ik me op vertrouwder terrein. De alternatieve, pseudomedische raadgevingen worden hier netjes afgewisseld met de gebruikelijke complottheorieën die we ook bij een doorsnee conspiritueel gezelschap als onze Artsen voor Vrijheid terugvinden.

Vraag: “Wie is de grondlegger van de chemische geneeskunde?​”
Het antwoord zal u verbazen: het is de analfabete en frauduleuze, maar intelligente, ambitieuze alchemist Paracelsus! Wie anders dan Bill Gates organiseert de uitbraak van HIV in een Iraanse provincie met het doel om van Iran een nieuw Afrika te maken?

Ook deze verspreiders van fake news en complottheorieën doen gretig een beroep op de wanstaltige illustraties van David Dees.

De Westerse geneeskunde is niets anders dan het gebrekkige kind van de oorspronkelijke geneeskunde, de islamitische geneeskunde. En hiermee zijn we terug bij de vader van de Islamitische Republiek Iran, ayatollah Khomeini.

* * *

In het laatste stuk van deze reeks kijken we naar meer seculiere vormen van kwakzalverij. In bepaalde segmenten van de betere middenklasse wordt nogal eens neergekeken op de boerenkinkels van moellahs, de akhoend. Terwijl westerse en al dan niet nep-oosterse vormen van alternatieve geneeskunde (en spiritualiteit) omarmd worden.

Altmed in het land van de ayatollahs, deel 3

Opnieuw bedank ik Neda Nasrabadi voor de genereuze hulp bij het opzoeken, het bijstellen van de vertalingen.

* * *

Het parfum van de profeet

In april 2020 verscheen op YouTube een filmpje waarin moellah Morteza Kohansal in een hospitaal “het parfum van de profeet” op de neus en lippen van een patiënt aanbracht. Samen met een collega had hij daarvoor op enkele andere afdelingen gebeden overledenen, wat in Iran vrij gebruikelijk is.

Kohansal maakte gebruik van de onoplettendheid van de bewakers om zijn alternatieve diensten aan te bieden op de corona-afdeling van het hospitaal. Volgens de beoefenaar van de islamitische geneeskunde zou zijn middel de patiënt doen niezen en beter doen worden. Dat bleek niet bepaald het geval.

Na de dood van de patiënt enige dagen later, werd de altmedmoellah gearresteerd. Niet dat men een causaal verband vermoedde tussen het toedienen van het ‘parfum’ en de dood van de patiënt. “Deze geestelijke werd geïndoctrineerd door islamitische propaganda”, aldus dr. Tahai, de directeur van het Anzali Ziekenhuis (in The Independent Persian).

Het ministerie van Gezondheid bekritiseerde eveneens de actie van de geestelijke. De woordvoerder verklaarde dat hij zonder toelating de bewuste afdeling van het ziekenhuis was binnengekomen. Hij had “zonder persoonlijke bescherming” verschillende patiënten bezocht, en de kans bestaat dat “hij nu een drager (van het COVID-19-virus) is”, aldus de website Radio Farda.

Journaliste Samaneh Qadrkhan haalt de vice-minister van Sociale Zaken en Criminaliteitspreventie aan in haar artikel Sommige geestelijken vallen de gezondheid van Iraniërs aan: “Elke persoon die ziekenhuizen en medische centra betreedt zonder aangepaste, beschermende kleding en die enige medische behandeling verricht of tussenbeide komt op een medische en illegale manier, wordt beschouwd als een crimineel. volgens de wet.” Het is onduidelijk of het bij woorden en vermaningen gebleven is.

Abbas Tabrizian

De discussie over de islamitische geneeskunde woedt al verschillende jaren in Iran. De laatste jaren rijzen instituutjes en commerciële websites die de traditionele geneeswijzen promoten en onderwijzen, als paddenstoelen uit de grond.

Een naam die zeer steevast opduikt is die van Abbas Tabrizian, van wie Morteza Kohansal een leerling is. Tabrizian is een Iraanse geestelijke, geboren in 1962 in de Iraakse stad Najaf, één van de heilige steden voor sjiieten. Tabrizian noemt zichzelf de vader van de islamitische geneeskunde hoewel hij waarschijnlijk nog geen enkele medische faculteit van binnenuit gezien heeft.

De Brits-Iraanse journaliste Samaneh Qadrkhan maakte in 2014 melding van een conferentie over islamitische geneeskunde die in 1994 in Yazd werd gehouden. Daar riep moellah Tabrizian op tot de heropleving van de “gebedstherapie”. Verder beweerde hij dat elke ziekte die niet door Surah al-Hamd (of Surah al-Fatihah, de openingsverzen van de Koran) werd genezen, nooit zou worden genezen. “De minister van Volksgezondheid riep toen op om de verspreiding van deze claim te voorkomen en noemde het een bedreiging voor de volksgezondheid”, aldus Samaneh Qadrkhan.

Net zoals tal van zijn collega’s en van ayatollah Khomeini houdt Tabrizian zich ook bezig met hygiënische en seksuele voorschriften die volgens hen van de profeet en z’n nakomelingen komen, maar aangedikt lijken te zijn met eigen interpretaties. Als kinderen geboren uit seks tijdens de menstruatie lepra krijgen, dan ligt de schuld bij de man. Dat genre.

Reeds in 2009 probeerde een bijzondere raad van geestelijken de directeur-generaal van het Bureau voor Toezicht en Accreditatie van Medische Zaken, een afdeling van het Ministerie van Volksgezondheid te overhalen om de medische centra en de apotheken in de invloedsfeer van Tabrizian te laten sluiten.

Begin 2020 kwam hij in het nieuws door de publieke verbranding van Harrison’s Principles of Internal Medicine, “arguably the most recognized book in all of medicine”, aldus pakweg Jama Network. Het handboek wordt ook gebruikt aan de Iraanse medische faculteiten.

Moderne geneeskunde serveert Tabrizian af als een poging van zionisten (en Amerikanen) om de superioriteit van de traditionele islamitische geneeskunde te ondermijnen, moslims te elimineren, de Iraanse Revolutie onderuit te schoffelen. Naast het gebruik van allerhande kruidenmiddelen, raadt deze moellah ook gebedsgenezing aan.

Sinds enige tijd geeft Tabrizian les via pod- en vodcasts en laat hij zijn gedachten de vrije loop over tal van medische en psychologische onderwerpen, die hij afkruidt met promotiepraatjes voor plantaardige middeltjes en loodzware Korancitaten. Het dient gezegd, zijn sessies zijn betaalbaar, spotgoedkoop zelfs. Maar een tikkeltje saai. Via zijn Telegramkanaal verkoopt hij de producten uit zijn online winkel in Qom. Op zijn virtuele winkelrekken ligt een ruim assortiment aan voedingsmiddelen, supplementen en medicijnen, ook voor de behandeling van Parkinson, MS en kanker. Tabrizian beweert dat hij dagelijks meer dan 150 mensen met ongeneeslijke ziekten behandelt met islamitische geneeskunde in Qom.

Eigenaardig genoeg vond hij bondgenoten in het entourage van Ali Khamenei, de hoogste leider van Iran, en geniet hij daardoor onschendbaarheid tegen de kritiek van het publiek, academici en zelfs van meer wetenschappelijk georiënteerde geestelijken.

Het mag geen verrassing zijn dat Tabrizian van de huidige pandemie gebruik maakte om nog meer bizarre ideeën te verspreiden én dat de pers in binnen- en buitenland daar gretig op inspeelt. De man is ook niet vies van een complottheorie meer of minder: “chemische” medicijnen zijn de hoofdoorzaak van kankers en veroorzaken herhaling van de ziekte omdat ze het beenmerg aantasten en het in kanker veranderen. Die producten worden de Iraanse gelovigen opgedrongen door de joden. In het begin van de crisis verklaarde hij dat het Coronavirus ontworpen was om het Chinese gen te bestrijden. Iraniërs zouden niet worden besmet.

Dat staat in schril contrast met de ravage die de ziekte in Iran heeft aangericht in de echte wereld: 1.897.314 bevestigde gevallen, 62.759 doden, aldus Worldometers.info. “Op 18 februari 2020 rapporteerde het land het eerste geval van COVID-19 in de stad Qom”, volgens de website van Flanders Investment and Trade (in juli 2020). “Sindsdien verspreidt het virus zich razendsnel over het hele land en is Iran een van de zwaarst getroffen gebieden wereldwijd.” Het reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken toont aan dat Iran niets aan het toeval wil overlaten.

Ook de komst van de eerste vaccins greep moellah Tabrizian aan om van zich te laten horen. Van het artikel Reactie op de bewering van de Tabrizians over de relatie tussen het coronavaccin en homoseksualiteit onthoud ik:

Benader geen mensen die zijn gevaccineerd. Ze hebben microchips ingeplant gekregen en genetische veranderingen ondergaan. Ze behoren niet meer tot het menselijk ras en gedragen zich als een gecontroleerde robot, waarbij ze de genen van geloof, moraliteit en fatsoen verloren hebben en homoseksueel worden.

We kunnen nergens terugvinden wat ’s mans ideeën over andere vaccins zijn.

In de marge: de woordvoerders van de regering uiten dan weer hun afkeer van Amerikaanse en Britse COVID-19-vaccins (respectievelijk de Grote Satan en de Kleine). Iran zet z’n geld in op de Russische, Chinese en Indische vaccins. Iran zou ook bezig zijn met de ontwikkeling van een eigen vaccin.

The Empire strikes back, een beetje en niet met volle goesting

De houding van religieuze machthebbers tegenover mensen als Tabrizian is niet eenduidig. De eerder aangehaalde poging in 2009 om de instituten van Tabrizian te laten sluiten is duidelijk niet gelukt. Hoewel het ministerie van Gezondheid regelmatig andere klachten over traditionele genezers te verwerken krijgt, stelt radiofarda.com dat “alle studenten geneeskunde, tandheelkunde en farmacologie verplicht worden om cursussen traditionele, Islamitische geneeskunde te volgen”. En dat ondanks de grote bezorgdheden omtrent de volksgezondheid.

Verder bestaat er ook iets als de Wetenschappelijke Organisatie voor Traditionele Geneeskunde, maar zelfs die sociëteit heeft geconstateerd dat sommige centra die traditionele of islamitische methoden gebruiken, niet over de nodige kennis en expertise beschikken om in de medische wereld te werken, aldus Samaneh Qadrkhan in The Independent Persian.

Anderzijds ontlokte de berichten over de moellah die het parfum van de profeet toediende, een volgeling van Tabrizian trouwens, heel wat sterke reacties, ook op de sociale media. Het ministerie van Volksgezondheid voelde zich genoodzaakt om te reageren en riep de rechterlijke macht op om in te grijpen.

De ene woordvoerder stelt dat volgens de Iraanse grondwet “de behandeling door niet-artsen in strijd is met de wet en de sharia”. Er gingen stemmen op om het medicijn van Imam Kazem, de wierook van Hazrat Maryam en het medicijn van Imam Reza niet meer in naam van de religie voor te schrijven. Toch legt de Hoogste leider van de Islamitische Republiek Iran al jaren de nadruk op het erkennen, verklaren, promoten, ontwikkelen en institutionaliseren van traditionele Iraanse geneeskunde door algemeen gezondheidsbeleid. Er zijn geen aanwijzingen voor een mentaliteitswijziging in de hoogste regionen van de Islamocratische republiek.

De actie van moellah Morteza Kohansal bracht soortgelijke verhalen naar boven. De kinderen van Hashemi Shahrouri en Ayatollah Haeri Shirazi, twee hooggeplaatste geestelijken van de Islamitische Republiek, namen ene Rawazadeh, ook een islamitische genezer, zwaar op de korrel. Hun vaders stelden te veel vertrouwen in deze altmedmoellah, die hen er blijkbaar van overtuigde om de adviezen van de reguliere dokters op te geven. Beide ayatollahs stierven, aldus voanews.ir.

Naar aanleiding van een andere ophefmakende zaak werd duidelijk dat het de pers, die normaal gezien zeer streng gecontroleerd wordt, ook heel hoog zat. Bij het begin van de coronacrisis in Iran deed een YouTube-filmpje de ronde waarin een man een heilig schrijn in bedevaartsoord Mashad likte. Zijn hondstrouwe devotie voor Imam Reza, nummer acht op de lijst van twaalf imams die door sjiitische moslims vereerd worden, maakten hem immuun voor COVID-19 en eender welke andere ziekte, liet hij weten.

In de online storm die daarop volgde, werd duidelijk dat de schrijnenlikker zich gesteund wist door eerdere uitspraken van de beheerder van een bedevaartplaats in Qom. Deze man, uiteraard ook een geestelijke, beweerde dat mensen naar het heiligdom komen om te genezen én dat de infrastructuur antibacterieel is.

De reactie in de Iraanse online krant Donya-e Eqtesad is interessant én verrassend hard. Een langer citaat (met een aangepaste vertaling, zie onderaan):

Het is echt een schande dat in de 21e eeuw sommige mensen in spirituele kleding op deze manier tegen rede en wetenschap zijn. Hoewel de trots van de islam en het sjiisme altijd is geweest dat het de rede en de mening van experts waardeert.
Als het slechts een theoretische discussie was, zouden we het kunnen negeren. Maar het feit is, dat in deze confrontatie mensenlevens op het spel staan. Het is verbazingwekkend en beschamend dat ze beweren dat de structuren van het heiligdom antibacteriële eigenschappen hebben. Laten we eens kijken hoe een gebouw antibacterieel kan zijn, en laat de heren opmerken dat het coronavirus in wezen geen bacterie is, maar een virus, en dat dat twee verschillende dingen zijn.

Mikedrop.

Na de komst van het Coronavirus in het land, in het gebied van het heilige heiligdom van Imam Reza (AS) werd daar beweerd ​​onder toezicht te staan van het Ministerie van Volksgezondheid. Dit wordt verwacht van de sjiitische geestelijkheid: respect voor de mening van experts en zorg voor het leven van de mensen

Dat een krant deze harde, ongewoon cynische woorden gepubliceerd krijgt, wil vrij waarschijnlijk zeggen dat een hooggeplaatste nog een eitje te pellen had met de beheerder van het mausoleum en de krant in bescherming neemt. Het kan ook zijn dat dit stuk door de mazen van het net glipte. Censuur is een rekbaar en tijdsgebonden begrip in Iran.

De druk op het ministerie van Gezondheid lijkt groot: intern lijkt er heel wat onenigheid te zijn onder de moellahs en hun clans. We mogen niet vergeten dat de geestelijken misschien wel één klasse vormen, maar zeker niet één blok. Ook dokters, wetenschappers, academici en verpleegkundige experts voeren regelmatig de pressing op. We mogen verder ook niet de macht, of beter, de druk van de sociale media onderschatten.

Overschatten ook niet: COVID-19 heeft diepe wonden geslagen, de economische boycot hakt in op de bevolking, de schaarste aan medisch materiaal en medicijnen is voelbaar. In zulke omstandigheden is het niet ondenkbaar dat de overheid religieus geïnspireerde lapmiddelen en hun promotoren gedoogd, net omdat ze hoop lijken te bieden, hoe ijdel ook. Hoewel het een gevaarlijk en cynisch spel is, lijkt men te rekenen op vaccins uit buiten- en binnenland. Maar ook al lang voor de crisis is de invloed van de altmed-lobby zeer groot, vooral op het platteland, waar de medische zorg ontoereikend is. Voorlopig zijn alle beschikbare middelen goed om de bevolking door de crisis te sleuren, of dat nu beproefde farmaceutische middelen zijn of kamelenpis.

Dit en andere natuurproducten zijn het onderwerp van een volgend stuk in de reeks.

* * *

Naschrift

Twee caveats bij de Perzischtalige artikelen waarnaar ik link. Spring in de eerste plaats zéér voorzichtig om met de automatische vertalingen gegenereerd door Google Translate. Vaak zit de vertaling er een nuance of drie naast (vb. justify is niet rectify), in sommige gevallen worden passieve zinnen ‘vertaald’ als actieve zinnen. ‘Man verscheurt leeuw’ is niet helemaal hetzelfde als ‘man verscheurd door leeuw’. Raadpleeg in geval van twijfel uw dichtstbijzijnde Iraanse, meertalige, geduldige én geïnteresseerde soulmate.

Een tweede probleem: voor buitenstaanders is het niet steeds duidelijk waar het artikel vandaan komt. De Iraanse pers wordt zéér strenge gecontroleerd door de religieuze overheid. Er is weinig marge voor afwijkende meningen. Er zijn tal van websites en e-magazines die volgeschreven worden door Iraanse politieke vluchtelingen en activisten die zeer sterk tegen het regime gekant zijn, tegen het religieuze en de politiek. Bronnen als BBC Persia en The Independent Persian lijken ons in het algemeen objectiever, neutraler, maar uiteraard niet gans ontdaan van vooringenomenheid tegenover de Islamitische Republiek.

Altmed in het land van de ayatollahs, deel 2

Deze reeks heb ik samen met Neda Nasrabadi geschreven.

* * *

Reguliere gezondheidszorg

We willen er geen misverstand over laten bestaan: wetenschappelijk en medisch gezien staat Iran in de bovenste helft van de wereldranking. Zeker in stedelijke gebieden is de medische zorg meer dan dik in orde. In Teheran bevinden zich tal van topklinieken en ook stedelijke privépraktijken halen een enorm hoog niveau.

Anderzijds klagen beginnende dokters, die na hun studies twee jaar naar het platteland worden uitgestuurd, over de gebrekkige medische infrastructuur buiten de grote steden, aldus Wilma Wolf in haar artikelenreeks Artsen in Iran.

De Iraanse overheid probeert de lokale productie van bijvoorbeeld elementaire geneesmiddelen en vaccins te garanderen. Verder houdt de staat de prijs van medicatie zo laag mogelijk ten koste van zeer zware financiële inspanningen. Ondertussen ook een kwestie van moeten, zeker met de jarenlange zware economische boycot tegen Iran.

Nochtans leidt Iran zeer zwaar onder de huidige coronacrisis. Het vertrouwen van de bevolking in de regering is sowieso erg laag. Heel wat staatslui zagen er in de beginmaanden van de crisis geen graten in om enerzijds de omvang van de epidemie te minimaliseren en anderzijds om allerhande complottheorieën te verspreiden over Covid-19. Deze leugens bleken zeer dodelijk bleken te zijn. Het grootste pijnpunt is evenwel het schrijnende gebrek aan medische voorraden, één van de gevolgen van de wurgende boycot. De tekorten laten zich vooral op het platteland voelen.

Toch een prettigere anekdote om dit deel af te sluiten: een website als Persia Tour biedt “medische paketten” aan, in de praktijk reclame voor esthetische plastische chirurgie. Daar is heel wat vertrouwen in eigen kunnen voor nodig. We hebben geen idee of de Britse pornoster Candy Charms in 2016 een beroep heeft gedaan op deze package deal voor een nose job, een zogenaamde neuscorrectie, in Teheran. Haar verhaal zorgde niet alleen voor een gniffel, maar ook voor heel wat aandacht voor het medisch toerisme naar Iran. Toegeven, een Candy Charm is geen eenheid van medisch welbevinden, maar het toont wel aan dat kenners de medische standaarden hoog genoeg achten.

Het zou ons te ver leiden, maar op de website van BBC vindt u een leuk artikel over de heisa die de komst van Hare rondborstigheid in het land van religieuze zeloten, veroorzaakte.

Khomeini en traditionele geneeskunde

Ik weet het, u bent hier niet voor voluptueuze en extraverte dames, maar voor oude mannen met lange gewaden en baarden, en hun opvattingen over traditionele geneeskunde. Het spreekt vanzelf dat de praktijk en het geloof vele eeuwen ouder zijn dan de Islamitische Republiek.

We beginnen ons verhaal toch bij ayatollah Khomeini, vader van de Islamitische Republiek Iran. Ruim dertig jaar na zijn dood is hij nog steeds een baken bij maatschappelijke problemen. En in Iran zijn dat bijna zonder uitzondering automatisch ook religieuze problemen.

Hoewel Khomeini er niet zoveel over geschreven heeft, had hij toch uitgesproken meningen over de traditionele, islamitische geneeswijzen. Moderne geneeskundige methodes hebben de leiders zo bekoord dat ze de traditionele, islamitische geneeskunst hebben vergeten, aldus ayatollah K. Wars van het religieuze aspect, is dat een klacht die ook onder westerse alterneuten te horen is.

Volgens Khomeini heeft het westen de geneeskunst van de Perzische geleerde Ibn Sina (ofte Avicenna) weggenomen om dan eeuwen later doodleuk terug te verkopen aan Iran. Ibn Sina, geboren rond 980, schreef de Canon van de geneeskunde. In de Canon presenteert hij de toenmalige medische kennis van in de islamitische wereld die beïnvloed was door de Grieks-Romeinse, Perzische, Chinese en Indische traditie.

Ibn Sina nam onder meer Galenus’ versie van de humorenleer over. De menselijke conditie zou bepaald zijn door het evenwicht van vier stoffen in het menselijke lichaam. Claudius Galenus (geboren rond 129) had zijn mosterd (en nee, da’s niet de vijfde stof) gehaald bij Hippocrates van Kos (geboren rond 460 v.Chr.). Ik kom in een later deel zeker terug op de humorenleer. Ibn Sina’s Canon van de geneeskunde zou zo’n 1500 jaar lang de geneeskundige ideeën beïnvloeden, ook die in Europa.

Een eerste component van de Perzisch-Islamitische traditionele geneeskunde speelt dan ook in op de nationalistische gevoelens van elke Iraniër, zowel van de conservatieve diepgelovigen als van de seculiere progressieven. De Perzische medische kennis was superieur, ze werd de Iraniërs ontstolen én werd geüsurpeerd door het Westen.

Verder verweet Khomeini de moderne (lees: westerse), geïmporteerde geneeskunde dat ze er niet meer in slaagt om problemen op te lossen waarvoor de islamitische gezondheidsleer wél afdoende middelen had. Had, verleden tijd, want de kennis van de oude islamitische plantengeneeskunde is grotendeels verloren gegaan. Ook een handige zet, want zo kan je nieuwe verzinselen presenteren als verloren gegane kennis. Niemand die het kan controleren.

Waarschijnlijk zorgden de woorden van de ayatollah in zijn dagen voor heel wat applaus tijdens massabijeenkomsten, maar het lijkt er sterk op dat het land zijn advies stilzwijgend onder de Perzische mat heeft geschoffeld. Zoals eerder gezegd heeft Iran zijn medische faciliteiten fors uitgebouwd en heeft het land, hebben dokters en academici de moderne geneeskunde omarmd.

Pas de laatste jaren is er een markante beweging onder Iraanse geestelijken om traditionele, of beter, islamitische geneeskunde te promoten en uit te dragen. Vrij agressief, zelfs. En dat houdt meer in dan louter de aansporing om gewoon enkele huis-tuin-keukenmiddeltjes te gebruiken bij medische problemen. Niet alleen geestelijken, maar ook privé instanties overspoelen het internet met online cursussen traditionele plantengeneeskunde en pseudomedische behandelingen om patiënten te diagnosticeren. Dat is het onderwerp van de twee volgende artikelen.

De schijnbaar stormachtige opkomst van religieuze altmed lijkt deels in te haken in de jarenlange interesse in esoterie en pseudogeneeskunde bij bepaalde segmenten van de niet al te religieuze middenklasse. Daarover zullen meer vertellen in het laatste deel.

Altmed in het land van de ayatollahs, deel 1

Deze reeks heb ik samen met Neda Nasrabadi geschreven.

* * *

Of ik deze al gezien had, vroeg mijn Iraanse soulmate met skeptische inclinaties.

Geen idee hoe fris uw Perzisch is, maar we kijken hier naar een certificaat “Eskan-e dast”, letterlijk “scan van de hand (diagnose van ziektes via de handpalm)” (het rode kader). De man op de foto is een moellah, een islamitische geestelijke die zeker in Iran heel wat invloed kan uitoefenen op het dagelijkse reilen en zeilen. Dit exemplaar heeft met succes een cursus ‘handscannen’ van dertig uur beëindigd (het groene kader).

Het certificaat is uitgereikt in de stad Qom, in 1396 (het groene kader). Iran vierde vorige week het jaar 1400. Qom staat bekend als het religieuze centrum van Iran en is berucht voor z’n prostitutie. Een cabardouche heb ik er nooit bezocht. We zijn wel op de thee geweest bij de lokale mollah verantwoordelijk voor de communicatie en de goednieuwsshow voor Westerlingen. Maar dit artikel gaat niet over de avonturen van Kuifje in Perzië.

De foto van het certificaat doet al enige tijd de ronde op de Perzisch interwebs. Hij lijkt vaak gedeeld te worden door tegenstanders van het religieuze regime en mensen die graag spotten met de geestelijken, de akhoend, de snertmollahs.

Er zijn twijfels omtrent de echtheid van het certificaat. Zo is het bijvoorbeeld heel bizar dat de handtekeningen in het Latijns schrift geschreven zijn (de oranje kaders). Het lettertype is in een run-of-the-mill font en het zegel rechtsonder lijkt sterk op een copy-paste van een Office-sjabloon met een extra laagje zegellak. Anderzijds heb ik in Iran lelijkere broddelwerkjes gezien die wel degelijk de status van officieel document hadden.

Bij het zoeken naar extra informatie omtrent dat diploma, begon er zich een wereld te openen van bijgeloof en kwakzalverij, gepromoot door geestelijken. We kregen het idee om een langer artikel over de acceptatie en promotie van alternatieve geneeskunde in Iran te schrijven. Zowel door de religieuze overheid als door de bevolking.

Neda Nasrabadi nam het zoek- en graafwerk voor haar rekening en hielp me met het bijstellen van de (automatische) vertalingen van de Perzischtalige websites. Waarvoor mijn eeuwige dank.

Wordt dus vervolgd.

Oh ja, de authenticiteit van dit certificaat hebben we niet kunnen bevestigen. De vermelde instelling hebben we eveneens niet teruggevonden. Er worden evenwel al jaren lang genoeg cursussen handlezen voor diagnostische doeleinden georganiseerd in Qom. De organiserende instanties rijzen als paddenstoelen uit de grond, maar kunnen ook plots verdwijnen of opgaan in grotere organisaties. We weten ook dat er daarvoor officiële certificaten worden uitgereikt.

Dat zulke certificaten worden uitgereikt staat vast, dat dit een authentiek exemplaar is, kunnen we niet bevestigen.

Kwakzalverij en Artsen voor Vrijheid, deel 3

Vrijdag. Wel uitgezoomd, niet uitgeschreven. In deel 1 en deel 2 gaf ik basisinformatie over enkele van de dubieuze ‘geneeskundige’ praktijken van de zeventien artsen die zich schijnbaar tijdelijk verbonden aan Artsen voor Vrijheid. AVV is het online vehikel van Dr. Hilde De Smet, onderhouden door een lid van Viruswaanzin vzw en in gang geduwd door de woordvoerder en advocaat van diezelfde vzw Michael Verstraeten.

AVV offline

Ondertussen is de website van AVV van het web gehaald. De organisatie beweert dat ze een DDOS-aanval te verwerken heeft gekregen. Het lijkt erop dat de Nederlandse webhost het hele geval van hun servers heeft gezwierd, eventueel na zo’n aanval. Voor zover ik de internet-speak van enkele experts ter zake begrijp, zou ook de domeinnaam geblokkeerd zijn. En dat zou vrij drastische ingreep zijn.

Vast staat dat (1) de website offline is en (2) dat er een nieuwe, tijdelijke site is opgestart. Ik begrijp niet dat er geen back-up is gemaakt van de oude website. Ik ben dan ook maar een internetleek.

Een DDOS-aanval zou ik ten zeerste betreuren. Dat de website offline is gehaald ook.
Ja, een organisatie als AVV betekent een gevaar voor de volksgezondheid. Vandaar dat AVV héél wat weerwerk en kritiek nodig is. En dat kost helaas zeer veel tijd en geld dat nu helaas niet aan nuttigere dingen zou kan besteed worden.

Maar zoals het goede, moderne populisten betaamt, schiet AVV in een kramp wanneer blijkt dat hun twijfelachtige boodschappen reacties uitlokken. Verder klagen de dutskes van AVV, ocharme, dat kritische beschouwingen “in verschillende media, kranten, TV en social media, door de zogenaamde ‘experten’, journalisten en skepp-sympathisanten (o.a. de zogenaamde filosofen)” aanvallen zijn. “We are under attack”, is een doeltreffende boodschap in hun kringen.

Over AVV en viruswaanzin vzw later, waarschijnlijk na 10 mei, meer.

Hoe dan ook, terug naar mijn overzicht van bizarre medische therapieën die minstens gepromoot worden door de AVV’ers.

Orthomoleculaire behandelwijze

Al te dure supplementen die de urine een kleurtje geeft, dat is in een notendop waar het bij orthomoleculaire therapieën om draait. “De behandelwijzen zijn gebaseerd op pseudowetenschappelijke aannames”, lees ik op Wikipedia.

Nochtans leek men goed begonnen. De oorsprong van deze therapieën ligt in de jaren 50, in de psychiatrie. Abram Hoffer en Humphry Osmond behandelden hun patiënten met zeer hoge doses nicotinezuur en vitamine C. Al snel kreeg die behandelwijze de naam “megavitaminetherapie”. Linus Pauling muntte in de late jaren 1960 de term orthomoleculair. Nader onderzoek in de jaren 70 kon  de straffe claims niet aantonen.

Ondertussen werd het arsenaal en het toepassingsgebied uitgebreid: de orthomoleculaire therapieën werden buiten de psychiatrie populairder en omvatte voedingssupplementen bedoeld als aanvulling op de dagelijkse voeding.

Er zijn vitaminen (A, B1, B2, B3, B5, B6, biotine, foliumzuur, B12, C, D, E en K), mineralen zoals natrium, kalium, calcium, fosfor, ijzer, magnesium, koper, selenium, zink, chloor, chroom, fluor, jodium, mangaan, molybdeen, zwavel) en allerlei “natuurlijke” kruidendrankjes, tabletten en druppels (knoflookpillen, gisttabletten, ginseng…).

Bovenstaande opsomming komt uit een interview van Lieve Holvoet met Willem Betz voor Wonder uit 2009. Een dikke tien jaar later is het gamma schier oneindig, maar de kritiek van Betz blijft gelden. Tal van de opgesomde producten kunnen nuttig zijn in bepaalde, uitzonderlijke omstandigheden. Geen enkel product op zich is (on)schadelijk. Het probleem zit ‘em zoals steeds in de doses die worden voorgeschreven.

In 2009 hekelde professor dokter Willem Betz zaliger “de supplementenmaffia” en de misleidingstechnieken en flagrante onwaarheden van deze vorm van kwakzalverij.

Professor Betz laat verstaan dat al die beweringen en slogans in feite rammelende theorieën zijn die – en niet alleen bij goedgelovige mensen – de illusie creëren dat met het slikken van wat pillen, de balans in het lichaam hersteld wordt. “Echt gewetenloos is het wanneer er verkoopargumenten gebruikt worden die de wetenschap misbruiken om betrouwbaar over te komen. Ze doen aan immorele marketing zonder ethische dimensie. Als er maar geld te graaien valt.”

Chelatietherapie

Net zoals sommige supplementen in dramatische situaties nuttig kunnen zijn, zoals na bepaalde operaties of na erge ontberingen, kan ook chelatietherapie in bepaalde gevallen zeer nuttig zijn.

In de rubriek Kanker en alternatieve therapieën wordt het ook vermeld:

Chelatietherapie is een nuttige techniek om zware metalen uit het lichaam te verwijderen bij een vergiftiging (bijvoorbeeld bij loodvergiftiging). Een synthetische stof wordt in de bloedbaan gebracht waar het zich bindt aan zware metalen en dan via urine of stoelgang verwijderd wordt uit het lichaam.

Dat klinkt nog heel aannemelijk. Maar het schoentje wringt elders:

Sommige  alternatieve behandelaars beweren dat chelatie ook kan gebruikt worden om zowat alles, aderverkalking en ook kanker, te behandelen of te voorkomen door middel van het verwijderen van ‘toxines’ of schadelijke stoffen. Er is geen enkele aanwijzing voor de bewering dat chelatietherapie aderverkalking, kanker of enige ziekte kan voorkomen of behandelen, bovendien kan het gevaarlijk tot dodelijk zijn.

Dr. Jo Linmans is een homeopathische huisarts die zich naast orthomoleculaire therapieën ook bezig houdt met chelatietherapie. Op de website van de praktijk Polar lees ik dat dr. Linmans zich kwalificeerde tot chelatiearts in het International Biomedical Center (Nederland). Zowel op de website van Polar als van IBC worden heel bijzondere claims gemaakt, o.m. “dat kwik het lichaam binnenkomt via amalgaamvullingen, vaccinaties en sommige vissoorten”.

Dat van die vissen wordt door verschillende bronnen bevestigd. Het is wel heel bijzonder dat artsen in de Lage Landen zich zorgen maken over kwik in vaccins. Zowel Rijksvaccinatie.nl en het vaxinfopro.be verklaren dat kwik niet Belgische of Nederlandse vaccins voorkomt:

Thiomersal is een ethylkwikverbinding die soms in geïnactiveerde vaccins wordt gebruikt vanwege de desinfecterende werking. In 1997 werd de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) verplicht tot het samenstellen van een lijst met voedingsmiddelen en medicijnen waaraan kwikverbindingen waren toegevoegd. De maatregel was bedoeld om de blootstelling aan kwik te verminderen. Omdat er nog geen veilige norm was vastgesteld voor ethylkwik, werd besloten om ook het gebruik van ethylkwik in vaccins sterk terug te brengen.
Thiomersal zit niet meer in de vaccins die in België gebruikt worden.

en

Thiomersal is een ethylkwikverbinding die soms in geïnactiveerde vaccins wordt gebruikt vanwege de desinfecterende werking. Thiomersal zit niet in de vaccins die in het Nederlandse Rijksvaccinatieprogramma gebruikt worden. Thiomersal heeft ook nooit in vaccins die in het standaard Rijksvaccinatieprogramma gebruikt worden, gezeten.

In de tandheelkunde werd kwikamalgaan mondjesmaat (pun not intended) gebruikt in hoeveelheden die de meeste medische instanties ongevaarlijk achten, waaronder het Belgische FAGG, het Federaal Agentschap voor geneesmiddelen en gezondheidsproducten.

Nochtans behoort het in de praktijk waaraan Dr. Jo Linmans verbonden is, tot de standaardprincipes:

De Vereniging tegen de Kwakzalverij is minder optimistisch:

Hoewel honderdduizenden mensen met deze dure therapie zijn behandeld (8000 gulden per behandeling), ontbreekt wetenschappelijk bewijs voor de werkzaamheid ervan. Het is dus een gevaarlijke alternatieve therapie. Ze is in Nederland populair gemaakt door roddelbladen, en wordt ook ingezet tegen spataderen, hardhorendheid en concentratieproblemen. Ook wordt een heilzame werking geclaimd bij allerhande bloed- en vaatziekten, artritis, diabetes, gangreen, gewrichtsklachten, impotentie, kanker, multiple sclerose, nierziekten, psoriasis, ziekte van Parkinson en de ziekte van Alzheimer.

TROS Radar liet in 2012 dokter De Boer aan het woord, cardioloog in het UMC St. Radboud in Nijmegen en voormalig voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC). De cardioloog neemt in de uitzending geen blad voor de mond en gebruikt kwalificaties als ‘oplichters’.

Lea Bouwmeester, Tweede Kamerlid van de PvdA, heeft op 14 november, naar aanleiding van de uitzending, vragen gesteld aan de minister van VWS. Ze vraagt de minister onder meer hoe te rijmen valt dat de Gezondheidsraad adviseert chelatietherapie alleen toe te staan voor het behandelen van metaalvergiftiging, terwijl deze infuustechniek in een twintig privéklinieken wordt gebruikt als niet-werkend antikalk-schoonmaakmiddel.

Het artikel Sluit chelatietherapie-klinieken vermeldt de kliniek waar Jo Linmans zijn opleiding chelatietherapie gevolgd heeft.

Autohagiografie

“Dr. [ABC] realiseerde zich snel dat de klassieke geneeskunde niet altijd het gewenste resultaat bereikt en niet altijd tot het herstel van de gezondheid van haar patiënten leidt. Zij volgde en volgt nog steeds gespecialiseerde opleidingen in binnen en buitenland in homeopathie, [AltMed 2] en voeding, en studeert nieuwe behandelprotocols voor [gigantisch grote aandoening A] en [gigantisch grote aandoening B]. Doel is steeds weer het vinden van “de onderliggende oorzaak” van het ziekteproces.”

Het is een stereotiep verhaal dat regelmatig opduikt in de autohagiografieën van alternatieve genezers. De westerse “klassieke geneeskunde” is hen te beperkt. Hoe groot mijn bewondering voor artsen die negen jaar gestudeerd hebben ook is, dit lijkt mij een vorm van niet te verwaarlozen zelfoverschatting.

Vaak grijpen ze terug naar behandelingswijzen die ofwel uit datzelfde Westen komen, of door een Westerse mangel gehaald zijn, en nog ouder, klassieker zijn dan de meeste, courante behandelwijzen uit die reguliere geneeskunde. Homeopathie (Duitsland, eind 18de eeuw) is hierbij het typische voorbeeld.

Kwakzalverij en Artsen voor Vrijheid, deel 2

In dit tweede deel ga ik verder met de opsomming van alternatieve en niet-erkende behandelingswijzen die toegepast en gepromoot worden door dokters verbonden aan Artsen voor Vrijheid.

Die organisatie, die het blijkbaar tot taak heeft om ongeverifieerde berichten te verspreiden, werd opgestart door de woordvoerder en advocaat van Viruswaanzin vzw, beheerd door een oude medewerker van Peter “kijk daar een chemtrail” Verstraeten en bestierd door dokter Hilde De Smet.

In het eerste deel kwamen homeopathie, acupunctuur en voetreflexologie aan bod.

Hormoonyoga

Dokter An De Vis heeft, net zoals vele anderen op de lijst van Hilde De Smet, een eigen centrum met een brede activiteitenwaaier: van het verhuren van de feestzaal voor uw pensioenfeestje tot de organisatie van hormoonyoga. Net zoals bij vele andere misnoegde zelfstandigen tasten de coronamaatregelen haar inkomsten waarschijnlijk fors aan en staat de ruime parkeergelegenheid leeg.

Maar het gaat me hier over de behandelingswijzen en therapieën van de AVV’ers. De claims rond hormoonyoga (hormone yoga therapy), gebaseerd op de bevindingen van de Braziliaanse filosofe en psychologe Dinah Rodrigues, zijn fors. Je kan je “hormonen in balans houden via een set specifieke yogaposes, ademhalingstechnieken en visualisaties,” lees ik in een enthousiast Knack-artikel. Het zou ook geschikt zijn “(v)oor vrouwen met hormonale klachten – van menopauzeleed tot schildklierklachten – maar net zo goed voor wie preventief wil ingrijpen.”

Ik neem aan dat het beoefenen van yoga heel wat voordelen kan hebben. Heel veel inlevingsvermogen moet een mens niet hebben om te begrijpen dat het yogaën in groep, het sociale gebeuren op zich dus, positieve effecten kan hebben. Ik neem anderzijds ook aan dat de zin “we gaan eens rustig en leuk samen enkele yogaposes aanleren die rust en kalmte verschaffen” minder spannend klinkt dan “we gaan via eeuwenoude Indische wijsheid het universum in uzelf te laten doordringen tot ver voorbij uw endeldarm en oh ja, het is ook nog goed voor uw hormonen”.

Op welke manier is het samen yogaën een voordeel voor de hormonenspiegel, menopauzeleed, schildklierklachten ten opzichte van bijvoorbeeld samen rustig wandelen in een mooi stukje natuur, een namiddagje genieten op een rustig stukje strand, of een deken uitspreiden in een wei onder een boom? Of moet ik de kans grijpen om de term “Hormone Picknick Therapy” te registreren en uit te buiten?

Energetische geneeskunde

“Energie heelt en energiesystemen worden geheeld.” Als u dit begrijpt, dan mag u het mij steeds uitleggen in de commentaarsectie.

We vinden heel wat belijders van de energetische geneeskunde terug, o.m. Anne De Clerck, Bertie Zoete. Afgezien van het feit dat de term “energetische geneeskunde” op zich al een zeker appeal uitstraalt bij liefhebbers van alternatieve therapieën, is het ook een vlag die enorm veel ladingen dekt. Anders gezegd, de aantrekkelijkheid van de term maakt de nood aan een precieze, definieerbare inhoud overbodig. In het land van altmed-verkopers is vaagheid een niet te onderschatten voordeel.

“Energy Medicine is de kunst en wetenschap van het bevorderen van fysieke, psychologische en spirituele gezondheid en welzijn”, aldus Donna Eden, grondlegster en waarschijnlijk ook uitvindster van de term. Verander “Energy Medicine” in “Een terrasje doen”, “In het park zitten met vrienden”, “Samen naar zee” en de zin blijft even geldig.

Op de website een andere energetische-gezondheidsfan alvital lezen we:

Energetische geneeskunde is een nieuwe vorm van geneeskunde. Dit [sic] werkt met energie op basis van de (quantum-) natuurkunde en biologie. Het richt zich op de diepere oorzaak van klachten. Het is een andere benadering dan de reguliere geneeskunde. Dat [sic] werkt met medicijnen op scheikundige basis en is gericht op het beheersen van ziekteverschijnselen.

Met andere woorden, het is een vrij herkenbare woordsalade die we op enkele specifieke ingrediënten na, op talloze andere websites van alt-med-verkopers tegenkomen: nieuw, anders dan de reguliere (verkoopsargument nummer één). Een woord als “kwantum” geeft het zijn vermeende eigenheid.

Op de website van De Lelieboom, de organisatie waar dokter Hilde De Smet van AVV aan verbonden is, heeft ook heel wat energetische geneeskunde in huis:

[H]et woord energie wordt tegenwoordig erg liberaal gebruikt. In het boek Energy Medicine van Donna Eden wordt het als volgt omschreven: Energy Medicine is een verzamelnaam die wordt gebruikt om het groeiend aantal behandelvormen aan te duiden waarin er als vertrekbasis wordt van uitgegaan het lichaam als een geheel van energie systemen [sic] te bekijken’. In al deze benaderingen worden de lichamelijke energieën gebruikt als uitgangspunt voor het bevorderen van de gezondheid, de genezing en het levensgeluk.

De Lelieboom pakt het nog leper aan dan de vorige energetisch kwakzalver: “Energy Medicine is een nieuw veld, met zeer oude wortels.” “Nieuw” om het af te zetten tegen de reguliere, ‘traditionele’ geneeskunde, de beschrijving “met oude wortels” appelleert dan weer aan al de spiritueel geïnclineerden voor wie wijsheid oud moet zijn.

Blijkbaar gebruikt men ook “kinesiologisch spiertesten”, waardoor het eenvoudig vast te stellen is welk onderdeel van het energiesysteem uit balans is. Hoe die kinesiologische dingen echt werken, kan u in dit vermakelijke filmpje van de Australische skeptici zien.

Intermezzo – De Lelieboom

Heel interessant om even door de lijst van medewerkers van de Lelieboom te scrollen. We vinden daar een orthomoleculair therapeute terug, een sjamane die werkt aan “breathwork (rebirthing)”, een craniosacraal therapeut, een klinisch psycholoog die “energetisch lichaamswerk” doet, een water- en stralingsdeskundige (en nee, da’s geen andere benaming voor uroloog, het gaat hier over een ingenieur die zich specialiseert in wichelroede lopen), een zielsmissiecoach en een specialist in “karma [sic] en zielsgerichte astrologie”.

De astroloog en hypnotherapeut van de Lelieboom ben ik al eens tegengekomen op de pagina’s van AVV. De brave man ziet een wereldwijd complot dat aangedreven wordt door (massa)hypnose:

Mondiale toepassing van hypnose technieken werd getoond op een ongeziene schaal betreffende zowel de “therapeut”, de “cliënt”, de tijdspanne en de intensiteit.,De cliënt is hier de wereldbevolking,  die aanneemt wat het beleid en de officiële media berichten vanuit of vertrouwen, of een apathische attitude, of beperkingen in  ontwikkeling of  interesse,  zonder hierover een oordeel uit te spreken. Toch wel een makkelijke prooi.

Biopunctuur

“Biopunctuur is een geneeswijze, die bestaat uit het inspuiten van biologische remedies op zeer specifieke plaatsen.” Dit identieke zinnetje lees ik op tientallen websites van dokters, veelal sportartsen, die deze behandeling toepassen. Het klinkt beter opwindender dan “biopunctuur is een therapie op basis van homeopathische injecties”.

Meer nog, “[b]asically, it’s homeopathy combined with acupuncture”, aldus David Gorski (Orac) op ScienceBlogs. “[I]t appears that basically homeopathic remedies are injected into acupuncture points.”

De infame tv-dokter Oz, niet bepaald een idool in kringen van skeptische quack-watchers bevestigt:

Biopuncture is a therapy using mostly plant-based ultra-low dilution product formulas which are injected into specific body regions to relieve pain and inflammation. The majority of injections are micro-injections with a very small needle just under the skin or into the muscle. One of the benefits of directly injecting the area of pain appears to be a “turbo effect,” or a much faster healing response.

Het is niet de enige nonsens uit de koker van dokter Oz.

Kwakzalverij en Artsen voor Vrijheid, deel 1

In februari 2020 publiceerden de hardwerkende dokters achter Gezondheid en Wetenschap een factcheck naar aanleiding van een brief van de organisatie ‘Artsen voor Vrijheid’. Die brief stond volgens G&W vol met misleidende informatie over coronavaccins. De volledige factcheck, “Ook artsen op het verkeerde been gezet”, vindt u hier terug.

‘Artsen voor Vrijheid’ (AVV) reageerde met een zeventien pagina tellende tekst. De factcheck van de factcheck laat ik voor de mensen van Gezondheid en Wetenschap.

Mijn aandacht werd getrokken door een lijst van artsen die volgens opper-AVV’er Hilde de Smet mee aan die tekst zouden gewerkt hebben. Ook Tom Buytaert en Carla Van den Broek zetten er met veel enthousiasme hun tanden in die opsomming. Ik heb dankbaar gebruik gemaakt van hun opzoekwerk en tweets.

AVV’er De Smet legt er de nadruk op dat niet al die dokters voor AVV zouden werken. Naar het kernteam van vaste AVV-medewerkers hebben we nog altijd het raden. De opsomming van De Smet van  geeft natuurlijk uitstekend aan waar AVV zichzelf situeert.

De focus van dit blogartikel ligt niet zozeer op de artsen zelf, mensen die een jarenlange wetenschappelijke opleiding hebben kunnen volgen omdat ze én uiterst verstandig zijn én dankzij de gemeenschap die daarvoor betaald heeft. Dezelfde gemeenschap die ze nu verraden met hun voorliefde voor onbewezen en zelfs schadelijke alternatieve behandelingen.

De nadruk ligt wel op de verschillende vormen van absurde, soms gevaarlijke en ondertussen goed gedocumenteerde kwakzalverij die deze AVV’ers aanhangen. Het Belgische SKEPP en de Nederlandse organisaties Stichting Skepsis en de Vereniging tegen de Kwakzalverij verrichten op dat gebied belangrijk werk.

Een tweede insteek zijn de ongecontroleerde uitbarstingen van advocaat Michael Verstraeten van viruswaanzin vzw. Hoewel hij zijn rol en de banden tussen Viruswaanzin in eerste instantie trachtte te ontkennen, om ze dan af te zwakken, gaf hij wel degelijk de aanzet om AVV op te richten in zijn eigen kantoor. Hij voelde dat er vanuit de doktersgilde nood was aan een kanaal dat ongefilterde en ongecontroleerde berichten zou kunnen verspreiden. U leest daarover alles in het artikel van Brecht Castel Hoe Viruswaanzin radicaliseert en artsen gebruikt in campagne tegen vaccins. Zijn uitspraak dat er een “Chinese Muur” staat tussen Viruswaanzin en AVV klopt alleen als we rekening houden met het feit dat 22% van de Lange Muur verdwenen is.

Dokter Lyme

Dr. Eric Beeth werkte zich in de kijker als fervente gelover in een van de talrijke complottheorieën rond de aanslagen op de WTC-torens op 11 september 2001. Hij was een van de oprichters van het ondertussen opgedoekte Medical Professionals for 9/11 Truth.

Daarnaast blijkt hij volgens de uitstekende website LymeScience een zogenaamde ‘chronic Lyme doctor’ te zijn. En dat vraagt een woordje uitleg.

De ziekte van Lyme is een veel voorkomende infectie, overgedragen door teken. De bacterie die de ziekte veroorzaakt, Borrelia, werd weergevonden in 15 miljoen jaar oude, in amber gevangen teken. Ook ijsman Ötzi was geïnfecteerd. Deze informatie heb ik gevonden in het artikel van Luc Bonneux, Chronische Lymeziekte.

Blijkbaar zijn er nog parasieten in het spel. Bonneux gaat verder:

Na het vaststellen van een chronische variant van deze ziekte is de diagnose “Chronische Lymeziekte” een aantrekkingspool geworden voor mensen met SOLK (somatisch onverklaarde lichamelijke klachten) en de daarbij horende kwakzalvers die als teken parasiteren op kwetsbare mensen om hun financiële bloed te zuigen.

Neuroloog in opleiding Wietse Wiels, eveneens verbonden aan SKEPP, is duidelijk. Zijn pleidooi om de oplichters in het Lyme-circuit een halt toe te roepen kan u nalezen in Knack.

Homeopathie

Dr. Anne De Clerck benadert de gezondheid van haar patiënten met homeopathie en orthomoleculaire ‘geneeskunde’. Zij gooit ook nog eens voetreflexologie, iridologie en energetische geneeskunde in de mix, aldus haar LinkedIn-profiel. Dat is een halve Woordenboek van de Skepticus verenigd in één persoon, genoeg om een nummer van het Nederlands Tijdschrift tegen de Kwakzalverij te vullen.

Over homeopathie bestaan vrij veel misverstanden. Vaak wordt het verward met kruidengeneeskunde, wat eigenlijk net het tegenovergestelde is van homeopathie. Vaak wordt het gebruikt als een verzamelnaam voor elke behandeling uit de reguliere geneeskunde. Niets van dattum, dus.

Homeopathie gaat uit van een verstoring van een veronderstelde ‘levenskracht’, “een immaterieel beginsel dat verantwoordelijk is voor het harmonisch functioneren van alle delen van het lichaam”, aldus C.P. van der Smagt van Vereniging tegen de Kwakzalverij. Die levenskracht, dat vitalisme, komt men in verschillende vormen tegen bij zogenaamde alternatieve geneeswijzen.

Ik bespaar u de volledige manier waarop homeopathische middelen gemaakt worden. Kort: een al dan niet actieve stof waarvan men denkt dat ze gelijkaardige symptomen kan oproepen als de aandoening, wordt ritueel verdund, vaak met behulp van water, steeds geschud, tot er geen molecule van die stof meer overblijft. Hoe vaker men verdunt, hoe effectiever het middel. Ik vertaal dat als “hoe minder koffie in uw tas water, hoe straffer uw ‘koffie’”.

Die actieve stoffen kunnen gaan van kinine, belladonna, petroleum, tot de zuidpool van een magneet, een scheepswrak, het licht van de planeet Venus. U kan het misschien niet verzinnen, een beetje homeopaat wel!

De vierdelige artikelenreeks van de eerder vermelde C.P. van der Smagt is een uitstekende, kritische introductie. Voor de reeks ‘De Skeptische Kijk’ schreef Filip Van Beurden het boek 200 jaar homeopathie. Een onverdund kritische bespreking, zeker ook een aanrader. Filip beschrijft in voldoende detail de geschiedenis van de homeopathie sinds Samuel Hahnemann (1755-1843), de manier waarop homeopathische middelen gemaakt (kunnen) worden en het schrijnende gebrek aan onderzoeken die de werking van de magische waterkunde onderbouwen. In 2012 schreef ik een stuk over een homeopathisch middel waarin ik de principes van de alternatieve geneeswijze uitleg.

Naast De Clerck laten ook Bart Lambert, Geert Verhelst, Hilde De Smet, Jean-Luc Vanderlinden, Jo Linmans, Johan Denis, Kris Gaublomme, Leo Van den Bossche, Pieter Lanoye zich in met magisch geschud water en eindeloze verdunningen.

Voetrefeloxologie

Dokter De Clerck speelt graag op een andere manier met de voeten van haar patiënten. Zij biedt voetrefeloxologie aan. Deze pseudowetenschappelijke behandelwijze gaat ervan uit dat alle delen van het lichaam overeenkomen met een zone op de voetzool. Door een bepaalde zone te manipuleren, bijvoorbeeld door massage, kan de reflexoloog de energiedoorstroming naar het zogezegd corresponderende lichaamsdeel evalueren en indien nodig herstellen.

Mocht u nog twijfelen: op de website van SKEPP wordt de diagnostische waarde van reflexologie uit de doeken gedaan (TL;DR: ’t is waardeloos). Ook de Nederlandse collega’s van Stichting Skepsis zijn eerder kritisch tegen dit soort manipulatie van de voetzool en de patiënt: Voetreflexologie. Een tenenkrommende wetenschap.

Acupunctuur

Onder de artsen van AVV vinden we ook wat mensen die acupunctuur gebruiken of aanraden: o.m. dr. Anne De Clerck, dr. Anne Fierlafijn, dr. Bertie Zoete, dr. Pieter Lanoye.

Acupunctuur gaat uit van een mysterieuze, ongedefinieerde, nooit vastgestelde ‘energie’ (qi) en ‘energiebanen’ (meridianen). Door op bepaalde plaatsen op het lichaam te prikken met naalden, kan die energie gemanipuleerd worden, wat zou leiden tot beterschap van de kwaal. Eigenaardig genoeg zijn er bijna evenveel ‘prikbare’ locaties op het lichaam als er acupuncturisten zijn, een omslachtige manier om te suggereren dat het een kwestie van totale willekeur is.

Kort door de bocht: “(de)e kernleer van de huidige acupunctuur is dat door het prikken met dunne naalden in specifieke punten allerlei gezondheidsproblemen kunnen worden opgelost”, aldus Jan Willem Nienhuys. In zijn artikel Indrukwekkende acupunctuur beschrijft hij het als een theatrale placebobehandeling. Diezelfde Nienhuys schreef over het experiment met ‘echte’ acupunctuur, waarbij naalden door de huid werden gestoken, en ‘valse’ acupunctuur, waarbij (gemaskeerde) tandenstokers enkel prikten. Voor de patiënt maakte het niets uit. Het verhaal kan u nalezen in Namaak-acupunctuur verschilt niet van “echte”.

Wetten van kwakzalverij

“Hoelang wil u leven onder de wetten van kwakzalverij?”, toeterde de groep van de Willebroeks-Gentse advocaat Michael Verstraeten? Laat ons niet vergeten dat het moederschip van AVV, de rechts-libertaire bende slippendragers rond doodstrafpleiter Verstraeten genaamd Viruswaanzin vzw, geen kans onbenut laat om naar virologen en reguliere dokters te verwijzen als kwakzalvers (bijvoorbeeld hier, hier).

Wel, meester, hoelang wil u uw gezondheid laten regelen door de handelaars in magisch water, voetmasseurs en naaldenprikkers die u een podium heeft gegeven?

In een volgende deel bespreek ik andere vormen van alternatieve ‘geneeskunde’ die gebezigd worden door de dokters van AVV: osteopathie en chelatietherapie (en deze zal ik voldoende proberen te nuanceren), energetische geneeskunde (beter gekend als kwantumkwak), biopunctuur, homotoxocologie, intraveneuze vitaminetherapie. In het laatste deel wil ik het hebben over de rabiate antivaxers onder deze artsen, eigenaardige denkbeelden over 5G en andere nonsens die ze verspreiden over COVID-19-vaccins en over ontgiften.

2021, een preview

De laatste jaren waren de Contacten een beetje verwaterd, maar uiteindelijk heeft de Aartsengel na de energetische zuivering van de redactiekantoren ons derde oog opnieuw toegang verschaft tot de 5de Dimensie. Hoog tijd voor een blik op 2021.

Januari
Een verbeterde versie van het vaccin wordt voorgesteld door het nieuwe Puurse consortium Pfizer-Moortgat. Cabal-watchers spreken hun ongerustheid uit.

Februari
Nigeriaanse prinsen bezorgd over de slechte naam die corona-oplichters en hun advocaten aan de sector geven.

Maart
Urk verslaat eigen record nieuwjaarsvuurwerkafsteken van vorig jaar niet. Meeste inwoners hebben nog net genoeg vingers over om de maanden naar volgende recordpoging af te tellen.

April
Hemd van Paul Codde kleurt indigo. Onderzoek op YouTube toont aan dat het een kwestie van chakra’s is, eerder dan van fout wasprogramma, aldus nieuwetijdskind Codde.

Mei
Nederland kent zijn 24ste burgeroorlog op rij. Vluchtelingen uit het noorden op zoek naar voedsel, drank en bescherming overspoelen Antwerpse terrassen.

Juni
Na Bill Gates, George Soros, de EU, de WHO en de VN begint viruswaanzin vzw nu ook een rechtszaak tegen de Ouderen van Sion. Illuminati ongerust.

Juli
Bescherming van huurders moet herzien worden, aldus president Harris tijdens officiële opening van het Nieuwe Witte Huis.

Augustus
Antwerpen nog steeds in lockdown, aldus officiële post-it van de stad. Stemming op de redactie van kritischemassa.be omgekeerd evenredig aan die bij de onderburen.

September
Nieuwe recordpoging afschieten van nieuwjaarsvuurwerk gestart in Urk.

Oktober
Advocaat van viruswaanzin vzw vraagt extra donaties voor eerste interplanetaire rechtszaak. Reptiloïden ongerust.

November
Nederland heeft eindelijk zijn Buskruitverraad en Bonfire Night. Urk tevreden met Engeltjesnacht!

December
2020 was zo slecht nog niet, reminisceert redacteur van kritischemassa.be.

Kritischemassa.be wenst u een jaar vol spirituele groei, heldere, stofvrije chakra’s en genoeg energie om ook dit jaar mee te mediteren voor de grote Reset.

Steun ook de prille economische sector aangestuurd door advocaten waarbij uw donaties viruswaanzinnige rechtbankgieren onderhouden!

Platte aarde revisited

Marleen Finoulst interviewde me voor het herfstnummer van 2020 van Wonder en is gheen Wonder, het ledenblad van SKEPP.

* * *

Ze bestaan echt. Mensen die geloven dat de aarde plat is. Meer nog, het geloof in een platte aarde lijkt dankzij sociale media op te flakkeren. Skepticus Frank Verhoft is gefascineerd door deze ‘flat earthers’ die met volle overtuiging een wel bijzondere theorie verspreiden. Hij verdiepte zich in hun denken, bezocht hun congres en schreef een interessant en amusant boekje met een spitsvondige titel De platte aarde, een rondleiding.

Marleen Finoulst: Frank, vanwaar jouw interesse in platte-aarders?

Frank Verhoft: Ik vermoed dat de algoritmes van de sociale media mijn belangstelling voor spirituele beurzen en esoterische internetforums begin 2016 opgepikt hebben. Ik bezoek die met passie én ik beschrijf graag op mijn blog hoe het er daar aan toe gaat. Eén advertentie op Facebook en voor ik het goed en wel besefte, zat ik twee dagen in Noord-Holland tussen een 60-tal platte-aarders te luisteren naar de lokale grossier in complotverhalen. Ook aanwezig was een welbespraakte holle-aarder en dat gaf vonken. Twee voor de prijs van één, plus vuurwerk. Een mens zou voor minder. Toegegeven, op dat moment wist ik heel weinig over dat platte-aardegedoe. Het echte lees- en kijkwerk is pas daarna gekomen. Urenlang naar YouTube-filmpjes gestaard. Geen pretje.

Wat me ook snel opviel, en ik hoop dat de lezers het mij vergeven: de onwetendheid omtrent de platte-aardebewegingen in ‘onze’ hoek is groot. Ik was maar wat blij toen Johan Braeckman mij de mogelijkheid gaf om er een boekje over te schrijven en om die onwetendheid te doen kenteren. Dat boekje is dus ondertussen gelukt.

Marleen Finoulst: Eeuwenlang geloofde de mensheid dat de Aarde plat was. Wanneer kwam de kentering en hoe werd die toen onthaald?

Frank Verhoft: Maak daar gerust millennia van. De oudste culturen lijken te zijn uitgegaan van een platte aarde. Pas na eeuwenlang Grieks gefilosofeer is men tot de conclusie gekomen dat de aarde een bol is. Denk aan de usual suspects: misschien Pythagoras, zeker Plato, vooral Aristoteles. De ideeën van Plato’s latere volgers zijn opgepikt door onder meer opper-kerkvader Sint-Augustinus en hebben zich verspreid in de christelijke wereld. Dus nee, de Kerk was geen promotor van de platte aarde. Nooit geweest. En ook tijdens de middeleeuwen gingen althans de geschoolden uit van een bol. De prille westerse academia kreeg daarbij een extra boost door zowel de introductie van Aristoteles’ geschriften als door de kennismaking met de rijke Arabische wetenschappelijke astronomische tradities.

Het heeft tot Copernicus geduurd voordat de mensheid besefte dat die bal ook nog eens rond de zon draaide. Waarom ik dat vermeld? Omdat afschuw ten opzichte van het heliocentrisme een wezenlijk onderdeel van elke platte-aardetheorie is. En omdat ik wil benadrukken dat wat wij nu vanzelfsprekend achten, pakweg bol rond zon, het resultaat is van een eeuwenlang gevecht van de slimste koppen in ons zonnestelsel tegen ondoordachte menselijke indrukken en dito intuïtie. Mijn overgrootvader was een platte-aarder aldus de familiekronieken. Ik denk niet hij de traditie van die enkele dissidente kerkvaders uit de vierde eeuw volgde. Eerder zijn al te menselijk buikgevoel.

Wie wel voor een kentering heeft gezorgd, is de Brit Samuel Rowbotham. Rond 1850 introduceerde hij opnieuw de platte aarde in het publieke debat. Als oud-leider van een utopisch-socialistische gemeenschap kende hij de verzuchtingen van de lagere, vaak misnoegde, steeds onderbetaalde arbeidersklassen. En de man had zelf ook geld nodig. Via lezingen en debatavonden wist hij aanvankelijk dat deel van de bevolking te bespelen dat steeds beter moest worden geschoold en opgeleid in de zich industrialiserende maatschappij, maar toch niet te veel. De media was aanvankelijk gefascineerd. Rowbotham sprak niet alleen over de platte aarde, maar ook over wetenschappers en hun entourage, die hoegenaamd geen geldzorgen hadden. We zouden nu zeggen de 1%, de elite. Hij wilde de wetenschap uit hun klauwen redden en teruggeven aan de gewone mensen.

Rowbotham kon goed overweg met mensen, gebruikte graag dure woorden en, heel belangrijk, hij kende zijn Bijbel! Pas wanneer hij aansluiting vond bij organisatoren van debatavonden en lezingen, en religieuzen uit de hogere echelons, ging zijn bal echt aan het rollen.

Marleen Finoulst: Platte-aarders blijken niet gevoelig voor bewijzen dat de Aarde rond is. Hoe verklaar je dat?

Frank Verhoft: Ik beschrijf en geef indrukken, verklaringen laat ik aan experts die interessante termen gebruiken als “epistemologische rebellie”. Maar als je aandringt…

Uiteraard past het platte-aardegebeuren in een ruimere tegencultuur die drijft op wantrouwen ten opzichte van elke vorm van autoriteit. Ook wetenschappelijke expertise en consensus beschouwen kennisrebellen vaak als onaanvaardbare en zelfs ondraaglijke uitingen van dat gezag. Onderschat het emotionele aspect niet.

Het alternatief is dan de eigen mening, die even gelijkwaardig moet beschouwd worden als de persoon die ze uitdraagt. Die eigen mening wordt veelal gevormd door het “eigen onderzoek”, wat tegenwoordig vaak een eufemisme is voor online gedab in pseudowetenschappelijke ideeën en de kritiekloze aanname ervan. Ver weg van betweterige wetenschappers of, godbetert, pedante schoolmeesters, dicht bij gelijkgestemden die elkaar overladen met accolades en virtuele hartjes. Een milde vorm van love bombing.

Verder is dat platte-aardegedoe als een hippe koffiebar. Zonder koffie weliswaar maar met een schier eindeloze lijst aan opties die in staat stellen om de eigen keuze, de eigen mening of theorie zo je wil, tot in het absurde te personaliseren. Enkele toetsenbordaanslagen later kan je de wereld kond doen van je waardevolle persoonlijke mening en als je het goed aanpakt, dan krijg je daar nog eens een hele hoop likes voor in de plaats. Ex-platte-aarders geven aan dat dit beloningsysteem (aantal likes, views, comments op de sociale media) hun overtuiging alleen maar sterkte. Evenals gehoon van smalende criticasters, tussen haakjes.

Een laatste aspect is het religieus-spirituele: de mens heeft een speciale plaats gekregen van God (of een spirituele vertaling daarvan) op een platte, onbeweegbare wereld in het centrum van het universum, dat voor hem geschapen is. Ga daar maar eens tegenaan staan met je theorietje dat we op een bol doelloos door het heelal zweven. Ook het idee dat wij mensen voor onszelf en elkaar zin en waarde kunnen creëren in een zinloos heelal, dringt zelden door.

Marleen Finoulst: Hangen platte-aarders ook andere onzin aan? Zijn ze gevoeliger voor complottheorieën?

Frank Verhoft: Platte-aarders zíjn complotdenkers en complotdenkers houden het zelden bij één complotverhaal. Noem een samenzweringstheorie en de kans is zeer groot dat een platte-aarder er rotsvast in gelooft. Zonder lang uitgesponnen clusters van complotverhalen kan het geloof in een platte aarde niet overeind blijven.

Eén uitzondering: complottheorieën over Amerikaanse militaire bases op Mars of andere complotverhalen die ruimtevaart veronderstellen, accepteren ze meestal niet. En dat is dan ook meteen het enige goede nieuws: platte-aarders geloven niet blindelings élke complottheorie.

Verder lezen: Frank Verhoft: De platte aarde, een rondleiding (Uitgeverij ASP, 2020)