Karel de Grote Hogeschool, traditionele Chinese geneeskunde en partners

De postgraduaatsopleidingen die Karel De Grote Hogeschool aanbiedt, lijken zeer uitgebreid en interessant. En voor mij als leek met een milde maar gezonde vorm van asklepiofobie ergens een geruststelling. Schrik om naar een dokter of ziekenhuis te gaan, dus. Professionalisering neemt mijn angst alvast deels weg.

Twee springen er echter uit, in negatieve zin dan. Het gaat over de opleiding acupunctuur en de opleiding massage- en bewegingsleer. Over de opleiding acupunctuur van de Karel De Grote Hogeschool is er wat te doen geweest eerder deze week naar aanleiding van de blamage door SKEPP, zie mijn eerder artikel Skeptische Put 2019: Hogescholen vangen terecht veel wind. In dit artikel wil ik het vooral hebben over de opleiding massage- en bewegingsleer en over een hoogst mysterieuze partner van KDG Hogeschool.

Een eerste opmerking kwam van dokter Catherine de Jong van de Vereniging tegen de Kwakzalverij: “Massage is hoogstens een wellnessbehandeling en heeft niets met ‘medisch’ of geneeskunde te maken.” Dit zat niet in mijn origineel pakket met kritiek, maar ik neem het graag en dankbaar mee.

“Experts maken je wegwijs in de traditionele Chinese massage en bewegingsleer, jij verruimt je medische blik”, belooft de website van de KDG Hogeschool. Hoe die experts dat doen, vraagt u zich af. Leest u even mee op de website van een Vlaamse hogeschool anno 2020:

Een fundamentele kritiek op de traditionele Chinese geneeskunde (TCG) verscheen in Nature: “it is largely just pseudoscience, with no rational mechanism of action for most of its therapies”.

Constructive approaches to divining the potential usefulness of traditional therapies are to be welcomed. But it seems problematic to apply a brand new technique, largely untested in the clinic, to test the veracity of traditional Chinese medicine, when the field is so fraught with pseudoscience. In the meantime, claims made on behalf of an uncharted body of knowledge should be treated with the customary scepticism that is the bedrock of both science and medicine.

Een van de basiselementen van de traditionele Chinese geneeskunde is de overtuiging dat vitale levensenergie in een netwerk van energiebanen, meridianen, stroomt. Nog nooit zijn die wetenschappelijk aangetoond, laat staan bewezen. Maar dat is blijkbaar geen probleem voor de hogeschool, haar studenten en hún latere patiënten.

Cupping dan: een soort kommen, koppen zo u wil, worden meestal op de rug aangebracht nadat ze verwarm werden. Wanneer de lucht in de kom afkoelt, zorgt het voor een negatieve druk die als het ware de huid in de kom vastzuigt. Er bestaan methoden die werken met vacuumpompjes en rubberen peertjes. Het wordt algemeen afgebrand in de meer skeptische literatuur, zie bijvoorbeeld Rationalwiki.

Wat moxa-kruiden (Eng. moxibustion) betreft is de conclusie van sciencebasedmedicine.com duidelijk:

Moxibustion is yet another TCM modality with no utility for the treatment of any illness and has known complications from its use. Given the ludicrousness of its underlying mechanism I can see no reason to waste money on further clinical trials.

Waartegen beide behandelingen zouden helpen? Ach, verzin zelf maar een reeks aandoeningen. Dat doen verstrekkers van TCG tenslotte ook.

Wat mij als germanist dan weer mateloos ergert, is deze woordsalade:

In bewegingsleer ga je zelf energie opbouwen, om vanuit die ervaring je patiënt te kunnen aanvoelen.

Wat kan deze aaneenrijging van willekeurige woorden toch betekenen? Zelfs voor iemand die mee zou gaan in de esoterische poespas rond energie, zelfs voor iemand ervoor zou kiezen dit artikel van skepticus Jozef Van Giel over energie niet te lezen?

* * *

De partners dan. Over het Opleidingsinstituut voor Traditionele Chinese Geneeswijzen (“al 25 jaar trouw aan de vijf pijlers van de Traditionele Chinese geneeswijzen”) heb ik eerder geschreven.

De andere partner, voor zowel de opleiding acupunctuur als massage- en bewegingsleer had ik over het hoofd gezien, namelijk het Vervolmakingscentrum voor Verpleeg- en Vroedkundigen (VVC). En dat is voorlopig een specialleke.

Ik vind in eerste instantie geen website van die organisatie, wat in 2020 ongewoon is. Via Google vind ik verwijzingen naar organisaties met soortgelijke namen: “Vervolmakingscentrum voor Verpleeg- en Vroedvrouwen” of de variant “Vervolmakingscentrum voor Verpleegkundigen en Vroedvrouwen (VVC)”. Beide benamingen leiden me via oude beschrijvingen en dode links toch naar NVKVV, Nationaal Verbond van Katholieke Vlaamse Verpleegkundigen en Vroedvrouwen. Close, but is it a cigar?

Elders wel een verwijzing, namelijk in een oude presentatie van 2010/11 waarin VVC de derde pijler van het NVKVV wordt genoemd. In die presentatie een vermelding van een cursus acupunctuur. In een andere presentatie vind ik meer informatie terug: “Vervolmakingscentrum voor Verpleegkundigen en Vroedvrouwen Technologieën in de behandeling van pijn Acupunctuur i.s.m. KdG hs en OTCG”. Maar dat is zo’n tien jaar geleden. In een presentatie van 2015/16 over de werking van NVKVV wordt er geen woord gerept over een VVC of over opleidingen acupunctuur. Deze zoekterm geeft eveneens geen enkel resultaat meer op de huidige website van NVKVV. Ter vergelijking, ‘homeopathie’ geeft er ook maar twee.

Neen, de website loopt op het eerste zicht niet bepaald over van de alternatieve behandelingen. Integendeel zelfs: ik vind links naar EBMPractice Net, Evidence-based Nursing in de thuisverpleging, Federaal Kenniscentrum (KCE), Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV) – SCIENSANO. In mijn lekenogen is het trouwens schitterend wat er op de website van NVKVV terug te vinden is aan vak- en werkgroepen, opleidingen, (niet-TCG-)pijnpunten, aandachtspunten. Mijn respect voor het medisch personeel allerhande groeit enkel maar.

Wat die mysterieuze VVC op de website van KDG dan wel is, blijft mij voorlopig een raadsel. Een fossiel, een reliek, een naam die blijft rondslingeren en elke update overleeft? Een manier om een cursus acupunctuur te legitimeren?

Voor alle zekerheid heb ik ge-e-maild naar het NVKVV, en ik kijk uit naar hun antwoord met een positief gevoel dat zo’n vakvereniging zich niet (meer) inlaat met acupunctuur en TCG. Extra info omtrent het eerder mysterieuze “Vervolmakingscentrum voor Verpleeg- en Vroedkundigen (VVC)” dat momenteel nog zou samenwerken met KDG is meer dan welkom.