Kwakzalverij en Artsen voor Vrijheid (1)

In februari 2020 publiceerden de hardwerkende dokters achter Gezondheid en Wetenschap een factcheck naar aanleiding van een brief van de organisatie ‘Artsen voor Vrijheid’. Die brief stond volgens G&W vol met misleidende informatie over coronavaccins. De volledige factcheck, “Ook artsen op het verkeerde been gezet”, vindt u hier terug.

‘Artsen voor Vrijheid’ (AVV) reageerde met een zeventien pagina tellende tekst. Deze factcheck van de factcheck laat ik voor de mensen van Gezondheid en Wetenschap.

Mijn aandacht werd getrokken door een lijst van artsen die volgens opper-AVV’er Hilde de Smet mee aan die tekst zouden gewerkt hebben. Ook Tom Buytaert en Carla Van den Broek zetten met veel enthousiasme hun tanden in die opsomming. Ik heb dankbaar gebruik gemaakt van hun opzoekwerk en tweets.

AVV’er De Smet legt er de nadruk op dat niet al die dokters voor AVV zouden werken. Naar het kernteam van vaste AVV-medewerkers hebben we nog altijd het raden. De opsomming van De Smet geeft uitstekend aan waar AVV zichzelf situeert.

De focus van dit blogartikel ligt niet zozeer op de artsen zelf, mensen die een jarenlange wetenschappelijke opleiding hebben kunnen volgen omdat ze én uiterst verstandig zijn én dankzij de gemeenschap die daarvoor betaald heeft. Dezelfde gemeenschap die ze nu verraden met hun voorliefde voor onbewezen en zelfs schadelijke alternatieve behandelingen.

De nadruk ligt wel op de verschillende vormen van absurde, soms gevaarlijke en ondertussen goed gedocumenteerde kwakzalverij die deze AVV’ers aanhangen. Het Belgische SKEPP en de Nederlandse organisaties Stichting Skepsis en de Vereniging tegen de Kwakzalverij verrichten op dat gebied belangrijk werk.

Een tweede insteek zijn de ongecontroleerde uitbarstingen van advocaat Michael Verstraeten van viruswaanzin vzw. Hoewel hij zijn rol en de banden tussen Viruswaanzin in eerste instantie trachtte te ontkennen, om ze dan af te zwakken, gaf hij wel degelijk de aanzet om AVV op te richten in zijn eigen kantoor. Hij voelde dat er vanuit de doktersgilde nood was aan een kanaal dat ongefilterde en ongecontroleerde berichten zou kunnen verspreiden. U leest daarover alles in het artikel van Brecht Castel Hoe Viruswaanzin radicaliseert en artsen gebruikt in campagne tegen vaccins. Zijn uitspraak dat er een “Chinese Muur” staat tussen Viruswaanzin en AVV klopt alleen als we rekening houden met het feit dat 22% van de Lange Muur verdwenen is.

Dokter Lyme

Dr. Eric Beeth werkte zich in de kijker als fervente gelover in een van de talrijke complottheorieën rond de aanslagen op de WTC-torens op 11 september 2001. Hij was een van de oprichters van het ondertussen opgedoekte Medical Professionals for 9/11 Truth.

Daarnaast blijkt hij volgens de uitstekende website LymeScience een zogenaamde ‘chronic Lyme doctor’ te zijn. En dat vraagt een woordje uitleg.

De ziekte van Lyme is een veel voorkomende infectie, overgedragen door teken. De bacterie die de ziekte veroorzaakt, Borrelia, werd weergevonden in 15 miljoen jaar oude, in amber gevangen teken. Ook ijsman Ötzi was geïnfecteerd. Deze informatie heb ik gevonden in het artikel van Luc Bonneux, Chronische Lymeziekte.

Blijkbaar zijn er nog parasieten in het spel. Bonneux gaat verder:

Na het vaststellen van een chronische variant van deze ziekte is de diagnose “Chronische Lymeziekte” een aantrekkingspool geworden voor mensen met SOLK (somatisch onverklaarde lichamelijke klachten) en de daarbij horende kwakzalvers die als teken parasiteren op kwetsbare mensen om hun financiële bloed te zuigen.

Neuroloog in opleiding Wietse Wiels, eveneens verbonden aan SKEPP, is duidelijk. Zijn pleidooi om de oplichters in het Lyme-circuit een halt toe te roepen kan u nalezen in Knack.

Homeopathie

Dr. Anne De Clerck benadert de gezondheid van haar patiënten met homeopathie en orthomoleculaire ‘geneeskunde’. Zij gooit ook nog eens voetreflexologie, iridologie en energetische geneeskunde in de mix, aldus haar LinkedIn-profiel. Dat is een halve Woordenboek van de Skepticus verenigd in één persoon, genoeg om een nummer van het Nederlands Tijdschrift tegen de Kwakzalverij te vullen.

Over homeopathie bestaan vrij veel misverstanden. Vaak wordt het verward met kruidengeneeskunde, wat eigenlijk net het tegenovergestelde is van homeopathie. Vaak wordt het gebruikt als een verzamelnaam voor elke behandeling uit de reguliere geneeskunde. Niets van dattum, dus.

Homeopathie gaat uit van een verstoring van een veronderstelde ‘levenskracht’, “een immaterieel beginsel dat verantwoordelijk is voor het harmonisch functioneren van alle delen van het lichaam”, aldus C.P. van der Smagt van Vereniging tegen de Kwakzalverij. Die levenskracht, dat vitalisme, komt men in verschillende vormen tegen bij zogenaamde alternatieve geneeswijzen.

Ik bespaar u de volledige manier waarop homeopathische middelen gemaakt worden. Kort: een al dan niet actieve stof waarvan men denkt dat ze gelijkaardige symptomen kan oproepen als de aandoening, wordt ritueel verdund, vaak met behulp van water, steeds geschud, tot er geen molecule van die stof meer overblijft. Hoe vaker men verdunt, hoe effectiever het middel. Ik vertaal dat als “hoe minder koffie in uw tas water, hoe straffer uw ‘koffie’”.

Die actieve stoffen kunnen gaan van kinine, belladonna, petroleum, tot de zuidpool van een magneet, een scheepswrak, het licht van de planeet Venus. U kan het misschien niet verzinnen, een beetje homeopaat wel!

De vierdelige artikelenreeks van de eerder vermelde C.P. van der Smagt is een uitstekende, kritische introductie. Voor de reeks ‘De Skeptische Kijk’ schreef Filip Van Beurden het boek 200 jaar homeopathie. Een onverdund kritische bespreking, zeker ook een aanrader. Filip beschrijft in voldoende detail de geschiedenis van de homeopathie sinds Samuel Hahnemann (1755-1843), de manier waarop homeopathische middelen gemaakt (kunnen) worden en het schrijnende gebrek aan onderzoeken die de werking van de magische waterkunde onderbouwen. In 2012 schreef ik een stuk over een homeopathisch middel waarin ik de principes van de alternatieve geneeswijze uitleg.

Naast De Clerck laten ook Bart Lambert, Geert Verhelst, Hilde De Smet, Jean-Luc Vanderlinden, Jo Linmans, Johan Denis, Kris Gaublomme, Leo Van den Bossche, Pieter Lanoye zich in met magisch geschud water en eindeloze verdunningen.

Voetrefeloxologie

Dokter De Clerck speelt graag op een andere manier met de voeten van haar patiënten. Zij biedt voetrefeloxologie aan. Deze pseudowetenschappelijke behandelwijze gaat ervan uit dat alle delen van het lichaam overeenkomen met een zone op de voetzool. Door een bepaalde zone te manipuleren, bijvoorbeeld door massage, kan de reflexoloog de energiedoorstroming naar het zogezegd corresponderende lichaamsdeel evalueren en indien nodig herstellen.

Mocht u nog twijfelen: op de website van SKEPP wordt de diagnostische waarde van reflexologie uit de doeken gedaan (TL;DR: ’t is waardeloos). Ook de Nederlandse collega’s van Stichting Skepsis zijn eerder kritisch tegen dit soort manipulatie van de voetzool en de patiënt: Voetreflexologie. Een tenenkrommende wetenschap.

Acupunctuur

Onder de artsen van AVV vinden we ook wat mensen die acupunctuur gebruiken of aanraden: o.m. dr. Anne De Clerck, dr. Anne Fierlafijn, dr. Bertie Zoete, dr. Pieter Lanoye.

Acupunctuur gaat uit van een mysterieuze, ongedefinieerde, nooit vastgestelde ‘energie’ (qi) en ‘energiebanen’ (meridianen). Door op bepaalde plaatsen op het lichaam te prikken met naalden, kan die energie gemanipuleerd worden, wat zou leiden tot beterschap van de kwaal. Eigenaardig genoeg zijn er bijna evenveel ‘prikbare’ locaties op het lichaam als er acupuncturisten zijn, een omslachtige manier om te suggereren dat het een kwestie van totale willekeur is.

Kort door de bocht: “(d)e kernleer van de huidige acupunctuur is dat door het prikken met dunne naalden in specifieke punten allerlei gezondheidsproblemen kunnen worden opgelost”, aldus Jan Willem Nienhuys. In zijn artikel Indrukwekkende acupunctuur beschrijft hij het als een theatrale placebobehandeling. Diezelfde Nienhuys schreef over het experiment met ‘echte’ acupunctuur, waarbij naalden door de huid werden gestoken, en ‘valse’ acupunctuur, waarbij (gemaskeerde) tandenstokers enkel prikten. Voor de patiënt maakte het niets uit. Het verhaal kan u nalezen in Namaak-acupunctuur verschilt niet van “echte”.

Wetten van kwakzalverij

“Hoelang wil u leven onder de wetten van kwakzalverij?”, toeterde de groep van de Willebroeks-Gentse advocaat Michael Verstraeten? Laat ons niet vergeten dat het moederschip van AVV, de rechts-libertaire bende slippendragers rond doodstrafpleiter Verstraeten genaamd Viruswaanzin vzw, geen kans onbenut laat om naar virologen en reguliere dokters te verwijzen als kwakzalvers (bijvoorbeeld hier, hier).

Wel, meester, hoelang wil u uw gezondheid laten regelen door de handelaars in magisch water, voetmasseurs en naaldenprikkers die u een podium heeft gegeven?

In een volgende deel bespreek ik andere vormen van alternatieve ‘geneeskunde’ die gebezigd worden door de dokters van AVV: osteopathie en chelatietherapie (en deze zal ik voldoende proberen te nuanceren), energetische geneeskunde (beter gekend als kwantumkwak), biopunctuur, homotoxocologie, intraveneuze vitaminetherapie. In het laatste deel wil ik het hebben over de rabiate antivaxers onder deze artsen, eigenaardige denkbeelden over 5G en andere nonsens die ze verspreiden over COVID-19-vaccins en over ontgiften.

De januskop van ViruswaanzinBE, een update

Op 15 augustus postte ik een artikel over de ambigue communicatie van ViruswaanzinBE. Kort: advocaat Michael Verstraeten verkondigt in de media dat vzw viruswaanzin niet bestaat uit een bende complotdenkers, de communicatie van de vzw toont duidelijk aan dat dat wél het geval is.

Vandaag moet ik daar twee correcties, twee kanttekeningen bij maken.

De eerste aanvulling gaat over Gerald Westhoff. Zijn rol binnen de vzw viruswaanzin heb ik in het vorige artikel fout ingeschat. Dankzij een tip op twitter kwam ik terecht bij de zachtjes kabbelende livestream van de ‘mensifestatie’ van zondag 16 augustus 2020, gefilmd door Westhoff. Zulke uitzendingen zijn meestal dodelijk saai en overbodig, maar deze veranderde na ruim een uur in een ontluisterend stukje tragikomisch straattoneel met een zeer hoog ‘In de Gloria’-gehalte.

Blijkt dat de man uit de raad van bestuur van de (toekomstige) vzw is gezet onder meer omwille van zware fouten tegen de privacy wetgeving. Met klikken en klakken. Westhoff op zijn beurt heeft Bram Christiaens, de woedende secretaris (rechts) van de Facebook-pagina gegooid, zodat deze de livestream en de publicatie van de pijnlijke scene niet kan verhinderen. De secretaris en zijn hulpje lijken dan te alluderen op de excessieve achterdocht en het complotdenken van Westerhoff. Mocht ik in vorige artikelen nog niet verwezen hebben naar het kinderlijk lage niveau van deze bende, dan lijkt mij dit het moment.

Het tweede dat ik verkeerd heb ingeschat, is de houding van dokter Jeff Hoeyberghs tegenover complottheorieën. Dat hij óveral het Rode Gevaar meent te moeten ontwaren, is niet nieuw. Blijkt dat ook deze man afglijdt richting ordinair complotdenken en de voorbeelden liggen voor het rapen.

“Wij zijn geen complottheoristen” aldus advocaat Michael Verstraeten van viruswaanzinBE! Behalve dan dat officieuze woordvoerder Hoeyberghs geloof hecht aan de complottheorie van ‘Agenda 21’ en daarbij naar notoir fake newsfabriek ‘commonsense tv’ verwijst.

Wikipedia, omdat ik vandaag lui ben:

Agenda 21 is een niet bindend programma van de Verenigde Naties met betrekking tot duurzame ontwikkeling. Het is een uitvoerig actieplan dat globaal, nationaal en plaatselijk door organisaties van de V.N., de overheden, en de belangrijkste organisaties op elk gebied waarbij de mensen het milieu beïnvloeden kan worden nageleefd. 21 verwijst naar de 21e eeuw.

In de collectieve geest van complotdenkers betekent het plan echter dat de wereld (lees: de elite) zich enkel kan redden door de wereldbevolking uit te reduceren, onder meer door middel van chemtrails, vaccins en oorlogen. Zoals het echte complotdenkers betaamt, zijn er ondertussen geüpdatete versies van dit samenzweringsverhaal in de omloop. De fakenewsbedenkers van JDReport vragen zich af “Heb jij al eens gehoord van de V.N. Agenda 2030, de oude Agenda 21 en de 17 globale einddoelen?”

“Wij zijn geen complottheoristen” aldus advocaat Michael Verstraeten van viruswaanzinBE! Behalve dan dat officieuze woordvoerder Hoeyberghs geloof hecht aan de complottheorie van de Bilderberggroep en daarbij naar notoir fake newsaccount ‘Opinieleader’ verwijst.

Ja, de Bilderbergconferentie bestaat:

De Bilderbergconferenties zijn politieke bijeenkomsten met een besloten en streng geheim karakter waarbinnen internationale beeldvorming en ideeën centraal staan. Deelnemers zijn invloedrijke figuren uit de Westerse wereld, voornamelijk uit het bedrijfsleven, politiek, wetenschap, media en de financiële wereld.

En ja, al decennia lang gaan complotdenkers over hun nek: geheim en besloten, wat uiteraard een zeer dubieuze werkwijze en houding is, geeft hen ruimte om de conferentie te bestempelen als een gelegenheid waar de wereldwijde verknechting van de mens besproken wordt. In sommige versies van het verhaal door de machtigen der aarde, de joden, of zelfs David Icke-achtige reptielmensen.

Vzw Viruswaanzin, dat zijn de mensen die de volksgezondheid en de Belgische economie willen redden, en daarvoor rekenen op uw steun en vooral uw geld. Dat zullen ze dan gebruiken om de natste droom van hedendaagse complotwappies en antivaxxers te realiseren: Bill Gates voor de rechter brengen!

Mijn gok: vooral uw geld.

De januskop van ViruswaanzinBE

Nog maar eens een artikel over viruswaanzinBE, over hoe de claims die ze verspreiden, afhangen van het medium en dus het publiek tot wie ze gericht zijn. Ook over wie voorlopig tot de kern van de club lijkt te behoren. Kort: weinig consequent, minstens tweekoppig, zeker meerstemmig. Doublespeak, doublethink, gespleten tong. Hier wordt het handboek Modern internet-activisme voor dummies gevolgd.

ViruswaanzinBE, vzw in wording, wil dat u boos bent en dit weekend naar Brussel komt. “Alle maatregelen die de economie beschadigen en onze vrijheid inperken, zoals de lockdown, waren paniekmaatregelen die genomen zijn op basis van modellen die niet kloppen”, aldus hun advocaat meester Verstraeten. Er is een toelating voor de mars, protesteren is een recht en er zijn inderdaad maatregelen genomen die meer dan één wenkbrauw kunnen doen fronsen.

Het is niet bijzonder dat in aanloop van zo’n evenement de woordvoerder van een actiegroep een pagina in de pers krijgt om zijn verhaal te doen. Evenmin is het bijzonder dat de woordvoerder van dat type actie- en protestgroepen zijn uitleg in de pers lardeert met zeer dubieuze uitspraken die een toetsing aan de werkelijkheid niet gans of weinig glansrijk doorstaan.

Op 13 augustus verklaarde Michael Verstraeten, advocaat van viruswaanzinBE aan Het Laatste Nieuws: “Wij zijn geen complottheoristen”. Dit idee is ook terug te vinden op de eigen website (14 augustus):

Laten we duidelijk zijn: wij zijn geen complot theoretici (sic), wij distantiëren ons van de 5G-polemiek, wij zijn geen anarchisten maar democraten, wij zijn politiek neutraal, wij zijn geen ontkenners van deze ziekte.

En hier wringt meer dan één schoen, maar ik hou het bij de eerste twee: complottheoretici en 5G-polemiek.

Het eerste probleem is natuurlijk de vraag wie “wij” zijn. Het is momenteel zeer onduidelijk wie er in de cockpit zit. Deze vaagheid werkt in het voordeel van activisten, maar het Staatsblad zal klaarheid bieden wanneer de vzw officieel opgericht is. Het vraagt niet veel en zeker geen diepgravend zoekwerk om in tussentijd een kernteam te ontwaren.

Naast meester Verstraeten, die in dit verhaal verder geen rol van betekenis speelt, is er de onvermijdelijke Jeff Hoeyberghs, officieuze woordvoerder van de vzw in wording. Dokter en controversieel media-figuur Hoeyberghs is medisch opgeleid én heel vocaal als het gaat over wetenschap. Grote voorstander, luide verdediger van de wetenschap. Het dient gezegd: de dokter heeft zich het laatste decennium niet bepaald populair gemaakt in de media en lijkt naar de achtergrond te zijn verdwenen. Al bij al geen slechte keuze gezien zijn gedeukte reputatie als plastisch chirurg en als mens, althans volgens Wikipedia.

Maar van die voorkeur voor wetenschap is héél weinig terug te vinden op de website van viruswaanzinBE. Ik zal het anders zeggen: op hun website is er een aparte tab ‘wetenschap’, want ze “doen niet aan natte-vinger-werk of en zijn niet uit op sensatie”. Op die pagina 10 pdf’s, dat is de wetenschappelijke kant van viruswaanzinBE. Drie met commentaar op ‘artikel Nature’. Een link naar dat bewuste artikel is blijkbaar niet nodig. Verder reacties uit het Engelse parlement en nog wat schermafbeeldingen van websites. Kortom, in de sectie wetenschap op de website van viruswaanzinBE vinden we heel weinig ‘modellen’ die volgens hen wél kloppen. Dat is een beetje sneu.

De derde persoon is de man achter de website en waarschijnlijk ook achter de beeldvorming. Iemand met een indrukwekkend naamkaartje en een marketingbureau, want daar doen moderne e-activisten ook een beroep op. Sinds enkele weken duikt in de communicatie van viruswaanzinBE het personage van de pestdokter op. Eerder het comedia-dell’arte-achtige uniform dat u in carnavalswinkel aantreft, dan de historische representatie. Maar dat is open voor discussie.

De gedachtetrein is eenvoudig, in de betekenis van ‘kinderlijk’: we hebben een pandemie, zoals de pest, dus een pestdokter én (hier komt-ie) de pestende dokter die zorgt voor verstikkende maatregelen. Dat is dan weer dokter Marc Van Ranst. Dat hij de focus van aanstaande manifestatie is, wijst andermaal op een persoonlijke vendetta en op een gebrek aan intellectuele capaciteiten en integriteit. Hoe dan ook, de aanwezigheid van de dreigende, mysterieuze figuur van de pestdokter is een manier om het merk te laten opvallen en te onderscheiden.

Terug naar de webbeheerder, de strategic manager bij Adds2marketing. Hij beantwoordde alvast begin juli vragen gesteld via de website. Eerst als woordvoerder, een beetje later nog slechts ‘in opdracht van’. Opvallend is dat de naam Adds2marketing.com van de website aan het verdwijnen is. Ik begrijp dat men het bedrijf niet meer zo openlijk wil linken aan een website waar de verheerlijking van “een voormalig Duits leider”, slachtoffer en held van de Grote Leugen, niet geschuwd wordt. Ja, Hitler. Nee, geen Godwin, zie het artikel “Open brief aan de zwijgers” van 24 juli, dat ik hier besproken heb.

Die webbeheerder vormt de brug naar een tweede contingent van viruswaanzinnigen én naar het stuk van mijn artikel dat draait rond het dubieuze statement “wij zijn geen complottheoristen”. Twee Facebook-groepen zijn gelinkt aan viruswaanzinBE, een openbare (7,5K leden) en een privé groep (1,8K). De webbeheerder en strategic manager van het marketingbureau in kwestie is ook admin van beide groepen. Met andere woorden, die twee FB-groepen zijn geen losstaande entiteiten. Ze maken een wezenlijk deel uit van de communicatiestrategie van viruswaanzinBE. En hier botst men natuurlijk op de grenzen van het moderne, vaak online activisme.

In dit stuk van de 21ste eeuw gebruiken activisten, complotdenkers, verspreiders van fake news Facebook om medestanders te lokken en te binden. En net zoals bij een protestmars op straat, speelt het weinig rol wie er in zo’n groep zit en wat er gezegd wordt. Zolang de teneur richting boosheid en ongenoegen gaat. Dat creëert een groepsgevoel en de emotie maakt dat de inhoud van weinig belang is. Mensen met afwijkende meningen worden eruit geschoffeld. Ik denk dat het iemand als een Verstraeten of een Hoeyberghs geen malle moer kan schelen wat de achterban denkt of roept of gelooft, zolang men dat maar boos en misnoegd denkt, roept of gelooft. Of men nu zegt dat X is, of X niet is, maakt niet uit, als men maar de ontevredenheid en frustratie van de groep deelt én voedt. De druk moet op de ketel blijven in zulke online groepen van malcontenten. Dat maakt dat de rol van de wetenschap, reeds beperkt aanwezig op de website van viruswaanzinBE, op FB in het niets verdwijnt. Kan ook niet anders.

Meer administrators, nóg minder wetenschap. We vinden Gerald Westhoff terug onder de beheerders, een man die zich in het ware leven bezighoudt met “aarden healing veld”, acupunctuur, adavita vedanta, aura cleaing, biodynamisch craniosacraal, chakra healing, coaching (natuurlijk), cranio sacraal therapie, cranio in water, energetisch healen, enneagram, massage, mediatie (Osho en niet-Osho), mindfulness, nondualisme, pedicure, quantum touch, reiki, satsang, shiatsu, somato emotioneel release, viscerale manipulatie, voetreflexologie. Kortom, op pedicure na, een half woordenboek van de Skepticus verenigd in één persoon.

Ene JHR is dan weer de man die er zich op beroept complotgoeroe David Icke naar de Lage Landen te halen, al dan niet via de internetkabel. David Icke is een voormalig Britse sportcommentator die sinds zijn carrièreswitch wereldberoemd is geworden met de meest absurde complottheorieën. Hij is de man die talloze samenzweringsgevoeligen doet geloven dat de ware heersers der mensheid een bende reptielachtigen van een andere planeet zijn. Mocht u niet vertrouwd zijn met dat concept dan leest u die laatste zin best nog een keer. JHR, bij wie u ook terecht kan voor “bevrijding van de piramide” en “zoomsessies met mediums” komt ook ter sprake in mijn artikel “Het is een… vals berichtje! Bij de geboorte van fake news”. Ene MJM is dan weer soundhealer, mindfulness coach, reikimaster, numeroloog, time & color coach.

Wie gaat op dit punt verbaasd zijn dat de Facebook-pagina’s van viruswaanzinBE, ondanks de tien, elf moderatoren in totaal, dagelijks bestookt worden met berichten van gekende en notoire complot- en fake news-websites? Russisch fake-newsfabriekje RT? Check. Ninefornews? Check. Xandernieuws? Check. Ook journalist Roeland Termote van De Standaard trapt er niet in. “De vzw Viruswaanzin houdt zondag een betoging in Brussel tegen de coronamaatregelen. De groep demonstranten surft mee op de steeds sterkere golf van samenzwerings­theorieën,” schrijft hij in het artikel Nog besmettelijker dan corona: de complottheorieën van 14 augustus.

“Of Bill Gates echt microchips wil inplanten bij kinderen, dat kunnen wij niet weten”, aldus meester Verstraeten in HLN. Een advocaat die er zelfs niet in slaagt de juiste rechtbank terug te vinden, aldus de rechter in HLN, kan dat misschien niet weten. Iemand die een halve keer nadenkt of, hej, gek idee, een expert raadpleegt, wel. Maar geen nood, zowat elke dag kan u deze en andere complotnonsens lezen op de Facebook-pagina’s van viruswaanzinBE. Integriteit is ver zoek. De vraag of die latere raad van bestuur nú al niet best de filosofie, de kernideeën van de vereniging zou uitdragen én verdedigen, ook als dat betekent dat men tegen de haren van de leden of de sympathisanten moet instrijken, wordt hier duidelijk beantwoord.

Dat het moderne toetsenbordactivisme, ook dat van viruswaanzinBE, zeer schizoïde is, is niet bepaald een verrassing. Steeds extremere uitingen van volgelingen moeten gedoogd worden (“virussen bestaan niet”), terwijl de pers de andere kop van Janus te zien krijgt (“de ziekte is echt”). Recht uit het tekstboek. Meester Verstraeten mag dan wel verklaren dat ze zich distantiëren van de 5G-corona-polemiek, maar het Knack-artikel ‘Dissidente experts’ over corona: hoe gevaarlijk is Viruswaanzin.be? van Rien Emmery toont dan weer aan dat de FB-pagina van zelfde actiegroep het mogelijk stompzinnigste ‘wetenschappelijk’ artikel van 2020 over COVID-19 en 5G verspreidt, meer bepaald “5G Technology and induction of coronavirus in skin cells”, van M. Fioranelli, A. Sepehri e.a., dat onder andere besproken wordt door Factcheck Vlaanderen en Retraction Watch.

“We zijn geen x, maar… (we zijn x)”. Populisten geraken er gemakkelijk mee weg. Ook die van viruswaanzinBE. Nee, ze zijn geen “complot theoretici”, maar ze gaan wel als volleerde complotwaanzinnigen tekeer tegen onder meer Bill Gates, waartegen ze óók een proces willen beginnen. Wil men de opstart van een protestbeweging ondersteunen met een FB-pagina, dan is wetenschap het tweede dat sneuvelt. Waarheid is en blijft het eerste. Een comateus democratisch bewustzijn helpt ook. En dan móet men wel een beroep doen op wappies en tokkies.

Én ze komen ermee weg in de reguliere media! De dolle, vaak gore waanzin van hun volgers, hun basis, worden nette, keurige volzinnen door de heren in maatpak voor de pers. Van een samenzweringsextravaganza op het ene medium schakelt men feilloos over naar een schijnbaar redelijk en acceptabel discours op het andere. Het is een klassieker bij verdedigers van homeopathie en andere altmed. Ik heb dat mogen meemaken met het anti-ggo-debat van enkele jaren geleden, klimaatactivisten rond Anuna De Wever, de anti-5G-demonstraties eerder dit jaar en nu dus opnieuw.

Vraag is hoelang ze deze spreidstand kunnen volhouden, hoelang ze de woede kunnen blijven kanaliseren. De verbindende factor van de deelnemers is immers boosheid en ongenoegen. Voorlopig niet de organiserende vzw. Dat spreekt. Voor hun oprichtingsvergadering liep het niet storm en modern online-activisme lijkt niet zo gek te zijn op lidkaarten of vrijwillige donaties. Maar achteraf zal de deelname aan de mars wél door de vzw gebruikt worden om de eigen agenda te pushen. Zo gaat dat.

Of dat gevaarlijk is? Ik denk zeer, maar Rien Emmery van Knack krijgt het laatste woord.

De website en socialemediakanalen van Viruswaanzin zijn een hutspot van het minimaliseren van de ernst en besmettelijkheid van het coronavirus en waarschuwingen voor de schadelijkheid van de de coronamaatregelen zelf, waarbij er een significante overlap is met de antivaccinatiebeweging en andere complottheorieën. Viruswaanzin stelt onder andere dat ‘mondmaskers doden’ en dat de verplichting ervan bijdraagt tot een ‘virologische genocide’. Ze deinzen er niet voor terug om de credentials van sommige experts uit de GEES in twijfel te trekken. ‘Staatsviroloog’ Steven Van Gucht wordt dan bijvoorbeeld als onbetrouwbaar afgeschilderd omdat hij geen arts is maar afstudeerde als doctor in de diergeneeskunde. Andere experts en politici staan volgens Viruswaanzin op de loonlijst van Microsoft-oprichter Bill Gates en zijn stichtingen – in de marge van de coronacrisis is Gates samen met de Amerikaans-Hongaarse filantroop George Soros uitgegroeid tot de favoriete schietschijf van complotdenkers.

Karel de Grote Hogeschool, traditionele Chinese geneeskunde en partners

De postgraduaatsopleidingen die Karel De Grote Hogeschool aanbiedt, lijken zeer uitgebreid en interessant. En voor mij als leek met een milde maar gezonde vorm van asklepiofobie ergens een geruststelling. Schrik om naar een dokter of ziekenhuis te gaan, dus. Professionalisering neemt mijn angst alvast deels weg.

Twee springen er echter uit, in negatieve zin dan. Het gaat over de opleiding acupunctuur en de opleiding massage- en bewegingsleer. Over de opleiding acupunctuur van de Karel De Grote Hogeschool is er wat te doen geweest eerder deze week naar aanleiding van de blamage door SKEPP, zie mijn eerder artikel Skeptische Put 2019: Hogescholen vangen terecht veel wind. In dit artikel wil ik het vooral hebben over de opleiding massage- en bewegingsleer en over een hoogst mysterieuze partner van KDG Hogeschool.

Een eerste opmerking kwam van dokter Catherine de Jong van de Vereniging tegen de Kwakzalverij: “Massage is hoogstens een wellnessbehandeling en heeft niets met ‘medisch’ of geneeskunde te maken.” Dit zat niet in mijn origineel pakket met kritiek, maar ik neem het graag en dankbaar mee.

“Experts maken je wegwijs in de traditionele Chinese massage en bewegingsleer, jij verruimt je medische blik”, belooft de website van de KDG Hogeschool. Hoe die experts dat doen, vraagt u zich af. Leest u even mee op de website van een Vlaamse hogeschool anno 2020:

Een fundamentele kritiek op de traditionele Chinese geneeskunde (TCG) verscheen in Nature: “it is largely just pseudoscience, with no rational mechanism of action for most of its therapies”.

Constructive approaches to divining the potential usefulness of traditional therapies are to be welcomed. But it seems problematic to apply a brand new technique, largely untested in the clinic, to test the veracity of traditional Chinese medicine, when the field is so fraught with pseudoscience. In the meantime, claims made on behalf of an uncharted body of knowledge should be treated with the customary scepticism that is the bedrock of both science and medicine.

Een van de basiselementen van de traditionele Chinese geneeskunde is de overtuiging dat vitale levensenergie in een netwerk van energiebanen, meridianen, stroomt. Nog nooit zijn die wetenschappelijk aangetoond, laat staan bewezen. Maar dat is blijkbaar geen probleem voor de hogeschool, haar studenten en hún latere patiënten.

Cupping dan: een soort kommen, koppen zo u wil, worden meestal op de rug aangebracht nadat ze verwarm werden. Wanneer de lucht in de kom afkoelt, zorgt het voor een negatieve druk die als het ware de huid in de kom vastzuigt. Er bestaan methoden die werken met vacuumpompjes en rubberen peertjes. Het wordt algemeen afgebrand in de meer skeptische literatuur, zie bijvoorbeeld Rationalwiki.

Wat moxa-kruiden (Eng. moxibustion) betreft is de conclusie van sciencebasedmedicine.com duidelijk:

Moxibustion is yet another TCM modality with no utility for the treatment of any illness and has known complications from its use. Given the ludicrousness of its underlying mechanism I can see no reason to waste money on further clinical trials.

Waartegen beide behandelingen zouden helpen? Ach, verzin zelf maar een reeks aandoeningen. Dat doen verstrekkers van TCG tenslotte ook.

Wat mij als germanist dan weer mateloos ergert, is deze woordsalade:

In bewegingsleer ga je zelf energie opbouwen, om vanuit die ervaring je patiënt te kunnen aanvoelen.

Wat kan deze aaneenrijging van willekeurige woorden toch betekenen? Zelfs voor iemand die mee zou gaan in de esoterische poespas rond energie, zelfs voor iemand ervoor zou kiezen dit artikel van skepticus Jozef Van Giel over energie niet te lezen?

* * *

De partners dan. Over het Opleidingsinstituut voor Traditionele Chinese Geneeswijzen (“al 25 jaar trouw aan de vijf pijlers van de Traditionele Chinese geneeswijzen”) heb ik eerder geschreven.

De andere partner, voor zowel de opleiding acupunctuur als massage- en bewegingsleer had ik over het hoofd gezien, namelijk het Vervolmakingscentrum voor Verpleeg- en Vroedkundigen (VVC). En dat is voorlopig een specialleke.

Ik vind in eerste instantie geen website van die organisatie, wat in 2020 ongewoon is. Via Google vind ik verwijzingen naar organisaties met soortgelijke namen: “Vervolmakingscentrum voor Verpleeg- en Vroedvrouwen” of de variant “Vervolmakingscentrum voor Verpleegkundigen en Vroedvrouwen (VVC)”. Beide benamingen leiden me via oude beschrijvingen en dode links toch naar NVKVV, Nationaal Verbond van Katholieke Vlaamse Verpleegkundigen en Vroedvrouwen. Close, but is it a cigar?

Elders wel een verwijzing, namelijk in een oude presentatie van 2010/11 waarin VVC de derde pijler van het NVKVV wordt genoemd. In die presentatie een vermelding van een cursus acupunctuur. In een andere presentatie vind ik meer informatie terug: “Vervolmakingscentrum voor Verpleegkundigen en Vroedvrouwen Technologieën in de behandeling van pijn Acupunctuur i.s.m. KdG hs en OTCG”. Maar dat is zo’n tien jaar geleden. In een presentatie van 2015/16 over de werking van NVKVV wordt er geen woord gerept over een VVC of over opleidingen acupunctuur. Deze zoekterm geeft eveneens geen enkel resultaat meer op de huidige website van NVKVV. Ter vergelijking, ‘homeopathie’ geeft er ook maar twee.

Neen, de website loopt op het eerste zicht niet bepaald over van de alternatieve behandelingen. Integendeel zelfs: ik vind links naar EBMPractice Net, Evidence-based Nursing in de thuisverpleging, Federaal Kenniscentrum (KCE), Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV) – SCIENSANO. In mijn lekenogen is het trouwens schitterend wat er op de website van NVKVV terug te vinden is aan vak- en werkgroepen, opleidingen, (niet-TCG-)pijnpunten, aandachtspunten. Mijn respect voor het medisch personeel allerhande groeit enkel maar.

Wat die mysterieuze VVC op de website van KDG dan wel is, blijft mij voorlopig een raadsel. Een fossiel, een reliek, een naam die blijft rondslingeren en elke update overleeft? Een manier om een cursus acupunctuur te legitimeren?

Voor alle zekerheid heb ik ge-e-maild naar het NVKVV, en ik kijk uit naar hun antwoord met een positief gevoel dat zo’n vakvereniging zich niet (meer) inlaat met acupunctuur en TCG. Extra info omtrent het eerder mysterieuze “Vervolmakingscentrum voor Verpleeg- en Vroedkundigen (VVC)” dat momenteel nog zou samenwerken met KDG is meer dan welkom.