Vzw Viruswaanzin en complotdenken, een inkijkje

“De feiten van de viruswaanzin zijn gekend, onze argumentaties bijzonder sterk”, lees ik op de website van vzw Viruswaanzin. “Intellectuele armoede van argumentatie is verbijsterend”, stelde de rechter in het eerste vonnis daar tegenover. Diezelfde rechter verklaarde verder: “De zetel heeft meer vertrouwen in peer-reviewed wetenschappelijk onderzoek dan in de complottheorieën van de eisers.”

Op 15 augustus nam ik de claim van Viruswaanzins advocaat meester Verstraeten letterlijk. Die beweerde namelijk: “wij zijn geen complottheoristen”. Voor mijn blogartikel heb ik toen niet gekozen voor de titel “Maar”, wel voor “De januskop van viruswaanzinBE”.

De conclusie in dat en latere stukken: terwijl de advocaat de pers bespeelt, draaien de mensen binnen de top van de organisatie hun hand niet om voor een nep- of samenzweringsverhaal meer of minder. Wat meester Verstraeten ook beweert, zijn teamgenoten verspreiden zeer bewust fake news en complotverhalen via hun communicatiekanalen. Zie ook De januskop van ViruswaanzinBE, een update en Het is een… vals berichtje! Bij de geboorte van fake news.

En deze week verscheen dan de secretaris van vzw Viruswaanzin/folie virus op Twitter, een uitgelezen gelegenheid om ook dit onderwerp aan hem voor te leggen. In een vorig stuk heb ik zijn ideeën over vrijheid van meningsuiting belicht in verband met een artikel waarin mensen van de organisatie hun strijd vergeleken met die van A. Hitler tegen de Grote Leugen. Blijkt dat de man er eveneens aparte ideeën op nahoudt wat betreft complottheorieën en het verspreiden ervan via de communicatiekanalen van zijn organisatie. Kort: opnieuw geen graten.

Dit is zowat de eerste kans die ik had om langere tijd te praten met een intelligente persoon over de rol van complottheorieën in zijn sociale mediabubbel, of beter, in zijn online actiegroep met selectief en relatief gelijkgezinden. Uiteraard is wat volgt anekdotisch, maar het werpt mijn inziens toch een licht op de houding van de Belgische viruswaanzinnigen ten aanzien complottheorieën. En dat is nog altijd de focus van mijn teksten over deze organisatie.

De vragen die ik wilde aankaarten:

1. Wat met leden in de Facebook-groep die complottheorieën verspreiden. In hoeverre wordt dat toegelaten, gedoogd door de moderatoren?

2. Wat met de kernleden van de vzw die zelf complottheorieën promoten en verspreiden?

‘Complottheorie geeft hoop’

N.B. Ik heb hier en daar wat berichten in mijn tekst opgeschoond en vooral de schrijffouten die onvermijdelijk zijn bij het tweeten, stilzwijgend gecorrigeerd. Onderaan vindt u de integrale tweets waarop ik mij gebaseerd heb.

Volgens de secretaris is een complottheorie als die rond Qanon een uitlaatklep en houvast voor mensen die wanhopig zijn en lijden onder werkloosheid door globalisering en drugscrisis (1). Verder geven complottheorieën veel mensen hoop, en dat vindt hij positief want Deep State heeft altijd bestaan (2). Dat zijn heel veel veronderstellingen in 2 x 240 tekens. De man gaat verder:

hoop is belangrijk voor de psyche, zonder hoop worden mensen angstig en krijgen ze ook gezondheidsklachten. Ik wil dat iedereen, en vooral de jeugd een mooie toekomst tegemoet gaat. De economie is een puinhoop gen-z zal het heel zwaar hebben door de schade van de viruswaanzin. (3)

Verder benadrukt de secretaris dat hij Qanon gedoogt “omdat het de mensen hoop geeft in donkere dagen” (4). Generatie-Z, die het zwaar zal hebben, kan hoop putten uit complottheorieën die vzw Viruswaanzin aanbiedt. Zoiets?

Vrijheid van meningsuiting

Ook dit element komt terug ter sprake: mensen zijn vrij om op Facebook te posten wat ze willen. Tot daar heeft hij enigszins een punt. Maar ook vrij om de meest gore complottheorieën te dumpen in de online praatgroep van de vzw. We spreken hier over het communicatiekanaal van een vzw met een actieplan. Ingrijpen is voor de secretaris-moderator echter een no go, “want anders moet ik de rol van Napoleon uit Animal Farm van George Orwell overnemen en dat doe ik nooit van mijn leven. Iedereen is vrij om te zeggen wat ze willen binnen het kader van de wetgeving” (5). Opnieuw die libertaire invulling van het begrip ‘vrijheid van meningsuiting’.

Hoe hij dat verder interpreteert, illustreerde de secretaris een tweet later aan de hand van “Agenda 21”. Agenda 21 is inderdaad een bestaand, reëel programma opgestart door de Verenigde Naties, zoals hij ook opmerkt. Het is een niet-bindend actieplan met betrekking tot duurzame ontwikkeling.

Als u hier nu uit concludeert dat een eenvoudige zoektocht via Google ons bij dat VN-actieplan brengt, dan zit u verkeerd. De eerste resultaten in mijn browser leiden bijvoorbeeld naar de complotversie van Agenda 21 door de notoire leugenfabriek Alwareness, dat ook de platte-aarde propageert en de Protocollen van de Wijzen van Sion voor echt verklaart.

Volgens de secretaris van vzw Viruswaan zijn de interpretaties van Agenda 21, ook de onware, mogelijke schadelijke complotversies, vrij voor iedereen (6). Ergo, zulke samenzweringsinterpretaties kunnen zonder probleem door iedereen, ook door dokter Jeff Hoeyberghs, beleden en gedeeld worden in de communicatiekanalen van de vzw. Enkel bij klachten wil men eventueel ingrijpen.

Op de vraag of dat de integriteit, de boodschap van de vzw niet schaadt, kwam er een andere aap uit de mouw: iedereen doet het, want het systeem is rot. Waarom vzw Viruswaanzin dan ook niet? (7) Het rotte systeem wordt dus bekampt met technieken van dat rotte systeem. Iemand bijt hier in de eigen staart.

Ingenieurs, architecten en dansende Israëli’s

Uit het gesprek blijkt zijn grote interesse voor complottheorieën, heel herkenbaar moet ik toegeven. Anderzijds kent de secretaris ook zijn klassieke boutades: men kan niet elke kritische denker wegzetten als een complotdenker. Verwijzen doet hij naar de aanslag van 11 september 2001, en meer bepaald naar “Architects & Engineers for 9/11 Truth”, volgens hem “3000 professionals en experten in hun domein”. En dat kunnen niet allemaal complotgekken zijn (8).

En dat brengt mij in twee muisklikken bij Pepijn Van Erp, die ondertussen al een server of drie heeft volgeschreven over 9/11 en over deze en andere groepen van 911-Truthers. Dichter bij huis: ik citeer graag Brecht Decoene uit een verslag dat we samen schreven over de discussie tussen Maarten Boudry en de Nederlandse complotdenker Coen Vermeeren over 9/11 ruim twee jaar geleden:

Hoewel het argument van de 3000 experts niet echt geldig was, kunnen we evenwel niet onvermeld laten dat er zich in die groep van bouwkundige experts, die Vermeeren zo gretig naar voren bracht, onder meer theologen bevinden (met expertise in de bouwkundige aspecten van de vernietiging van die toren te Babel?), docenten religieuze studies (o.a. ene Graeme MacQueen) en landschapsarchitecten (zoals Sarah Chaplin, die zich bezighoudt met feministische visuele cultuur). Een grondige screening van de groep Architects & Engineers for 9/11 Truth, eveneens dankzij het internet, toont aan dat slechts een vijftigtal mensen voldoende deskundigheid hebben. Dat is één zestigste van 3000 en dus andere koek. Het mogelijke tegenargument dat er honderdduizenden ingenieurs zijn die het officiële verhaal wél bevestigen, heeft op zich eveneens geen meerwaarde. Het toont enkel aan dat zulke populistische schijnargumenten geen plaats verdienen in een ernstig debat.

In het verslag nog meer informatie over die architecten en ingenieurs.

Ook zijn verwijzing naar de “dancing Israelis” (9), wat ik dan maar eens moest googelen, doet vermoeden dat er een complotdenker in de secretaris schuilt. Anders gezegd, ik heb het opgezocht en om een of andere reden en kom ik uit op 911myths.com waar het verhaal van die dansende Israëli’s tot in detail uit de doeken wordt gedaan, de claims, de tweedehandse rapporten, de verslagen van ooggetuigen. Van de claims die samenzweringsdenkers aanvoeren, schiet niets meer over. Dat overkomt mij wel vaker wanneer een complotdenker mij aanspoort om “het eens te googelen”.

Net zoals in mijn vorig artikel wil ik niet op de man spelen, maar ik echt niet anders kan dan concluderen dat de viruswaanzinnige zelf bepaalde complottheorieën aanhangt.

Conclusie

Opnieuw krijg ik de indruk dat de libertaire ideologie van de secretaris van vzw Viruswaanzin lijkt op een manteltje der Liefde dat primair en elementair gedrag, eigen aan hedendaagse toetsenbordstrijders, moet bedekken, of beter, inkleden. Als men de ideologische poespas wegschraapt, en zo moeilijk is dat niet, dan blijkt vzw Viruswaanzin gewoon een verspreider te zijn van fake news en complottheorieën. Net zoals tal van andere activistische organisaties die sociale media gebruiken om volgelingen aan te trekken, te binden en te bewerken, gedoogt én verspreidt vzw Viruswaanzin complotverhalen. Zie ook de ‘serieuzere’ anti-5G-activisten, de alomtegenwoordige tegenstanders van vaccinatie, ggo’s, noem maar op.

Complottheorieën roepen in de eerste plaats emoties op. Voor feiten is er weinig ruimte. Meer nog, feiten roepen bij complotdenkers door de band zo mogelijk nog méér wrevel en boosheid op. Waar complottheorieën de vrije baan krijgen, worden feiten versmacht. Het is oud en al te menselijk basiselement in groepsvorming, online of niet. Een gegeven waarmee de in-groep zich van de uit-groep onderscheidt.

Andere conclusie: terwijl de advocaat in de media het idee dat zijn bende viruswaanzinnigen een stelletje complotdenkers zijn, wil wegdweilen, blíjven de secretaris-moderator en de zijnen de kraan openzetten. Het houdt niet op. Dan moet je niet janken dat je weggezet wordt in de rechtbank en elders als een stelletje complottheoristen.


(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

(7)

(8)

(9)

Kampf der Wahnsinnigen, 2. Teil

Exact een maand geleden schreef ik Kampf der Wahnsinnigen: viruswaanzinBE vs het maffiose verplegend personeel. Mijn stuk was een reactie op “Open brief aan de zwijgers”, een tekst die verscheen op de website viruswaanzin(.)be op 24 juli 2020. Ondertekend door Luc Conrardy en Michel Mulder, mij verder onbekend.

Samengevat: zij (of beter ,“we bij viruswaanzin/folie virus”) verwezen door middel van een bijna-citaat naar de Grote Leugen en Mein Kampf. Ze beschuldigden eveneens de meerderheid van het Belgische medisch personeel ervan medeplichtig te zijn aan “de grootste zwendel die de mensheid ooit heeft mogen aanschouwen” en mee te werken aan een calamiteit die de auteurs enkel maar konden vergelijken met de resultaten in de Duitse vernietigingskampen tijdens het nazi-regime. Dat veronderstelt planning door een een groep mensen, een bureaucratisch apparaat, een bewuste uitvoering door mensen die weten dat hun werk destructief is. Kortom: geen lichte beschuldigingen.

Het coöperatieve principe

Deze week verscheen dan de secretaris van viruswaanzin/folie virus op Twitter, een uitgelezen kans om dit onderwerp voor te leggen aan iemand die het reilen en zeilen binnen de organisatie kent.

De hoofdvraag was eenvoudig: staat de secretaris achter de inhoud van de open brief?
De deelvragen lagen evenzeer voor de hand:

1. Staat de secretaris achter de beschuldiging dat het verzorgend personeel behoort tot de georganiseerde misdaad en zijn ze medeplichtig aan iets dat vergeleken moet worden met de vernietigingskampen?
De light versie hiervan is of het medisch personeel überhaupt ook maar aan iets medeplichtig is dat ruikt naar een misdaad.

2. Staat de secretaris achter het bijna-citaat uit Mein Kampf en de vergelijking van hun strijd met die van Hitler tegen de zogenaamde Grote Leugen?
Hier is geen light versie van en het ruikt naar gas.

Net zoals in andere gesprekken met soortgelijke activisten (bijvoorbeeld anti-ggo-demonstranten, antivaccinatie-activisten, fundamentalistische platte-aarders met een bekeringsdrang), durf ik te stellen dat ook tijdens deze conversatie het zogenaamde coöperatieve principe niet nagestreefd werd. Dat principe houdt de veronderstelling in dat de deelnemers aan een gesprek proberen informatief, waarheidsgetrouw, relevant en duidelijk te zijn. Niet dus.

Wat een wandeling in het park had moeten zijn, een paar ja/nee-vragen hier, evenveel antwoorden daar, mondde uit in een vermoeiende en oersaaie, zigzaggende calvarie met onnodig veel uitweidingen. Een twee dagen durende poging om de secretaris van de vzw Viruswaanzin enkele eenvoudige vragen te laten beantwoorden in verband met een publicatie vanwege de vzw op de website van de vzw.

Meningen zijn vrij

Waarschuwing: bevat inspiratie voor viruswaanzinnigen

Mocht u nu denken dat alleen al het feit dat de open brief geschreven is door Viruswaanzin én gepubliceerd is door Viruswaanzin, op zich tekenen zouden zijn dat de organisatie achter de inhoud van de open brief staat, dan bent u eraan voor de moeite!

De secretaris verduidelijkte dat de bezoeker van de website enkel moet kijken naar de doelstellingen van de vzw. Daarin staan zulke beschuldigingen niet, dus de vzw is vrij van elke blaam ten aanzien van vileine beweringen die elders door de vzw verspreid worden.

Deze hoogst eigenaardige redenering maakt dat de status van de teksten op de website zeer dubieus en ambigue worden. Zijn artikelen die duidelijk geschreven zijn in naam van de organisatie, effectief ook mededelingen, de verwoording van ideeën die de organisatie wil uitdragen? Indien niet, wat is dan de status van zo’n tekst op de website en waarom zou die organisatie met een uitgesproken activistische agenda zo’n tekst dan publiceren?

Het is allemaal een kwestie van ‘vrijheid van meningsuiting’, probeerde de uitgesproken libertaire secretaris nog. Maar in de context van de conversatie was dat niet van toepassing. Verder heeft niemand ook maar gesuggereerd dat de ideeën in die tekst niet mogen uitgesproken worden of moeten verdwijnen. Wat mij betreft integendeel zelfs: ik beschouw die open brief als welkom lees- en studiemateriaal.

Praatjes, geen cojones

Na twee dagen zwetsen werd het duidelijk dat de secretaris van de organisatie die de “Open brief aan de zwijgers” schreef en publiceerde, niet kon zeggen of hij die tekst nu wilde verdedigen dan wel afvallen. En dat is aan de bedenkelijke kant, aangezien de open brief aantoont dat er in de cockpit van vzw Viruswaanzin mensen zitten met een serieus Hitler- en Große-Lüge-complex.

Hij kon of wilde niet verklaren dat hij de idee aanhing dat het verplegend personeel “de coronaleugens” mee “in stand houdt”, dat ze zich medeplichtig moeten voelen “aan de grootste zwendel die de mensheid ooit heeft mogen aanschouwen”. Ook op de vraag die “coronaleugens” het niveau halen van de Grote Leugen die Hitler beschreef in Mein Kampf, wist de secretaris geen duidelijk antwoord te formuleren. Zijn redenering leek te zijn dat het artikel binnen een interpretatie van ‘vrije meningsuiting’ valt en dat hij daar derhalve geen (moreel) oordeel over te vellen heeft. Een andere manier om te zeggen dat de naam Haas is, overgoten met een smakeloze libertaire instantsaus.

‘Vrijheid van meningsuiting’ is een degelijk beginsel, daar twijfelt niemand aan. Maar dat beginsel sluit niet uit dat men zich niet kan uitspreken over de inhoud van de controversiële tekst met zeer scherpe en verregaande beschuldigingen en vergelijkingen.

Schrijnend en tegelijkertijd fascinerend om zien is dat ook binnen de Nederlandse tak van de familie Viruswaanzin-Viruswaarheid eenzelfde deficit gaapt. Voorman daar, Willem Engel, vond het niet nodig om afstand te nemen van de moordfantasieën met betrekking tot de Nederlandse premier Rutte door twee van zijn geestesgenoten: “Geen idee wat ik daar van moet vinden” en “(a)ls dat een optie is… Dat is altijd een theoretische optie. Daar kan ik niet zoveel over zeggen.” Opnieuw libertaire viruswaanzin, gespeend van het meest elementaire moreel besef.

Conclusie

Uiteraard kan de secretaris van de Belgische troep geen oordeel voor of tegen uitspreken op een medium dat zo publiek en onvergeeflijk is als Twitter: geen van de twee opties spelen in zijn voordeel. Zijn schijnbare onduidelijkheid tast misschien zijn beeld naar de buitenwereld toe aan, het laat de groepscohesie wel intact. Geen onderlinge strubbelingen of discussies over moreel zeer betwijfelbare uitingen, da’s slecht voor de moraal van de groep.

Hoe strak en duidelijk de intentieverklaringen en doelstellingen ook mogen zijn, de bijkomende verklaringen, teksten, artikelen zijn pas écht bedoeld zijn om sympathisanten te werven, vast te houden en te bewerken. En dat gebeurt anno Internet 2.0 nog altijd met behulp van rekbare emoties eerder dan met fragiele feiten. Gevoelens kunnen we bespelen, manipuleren en oppoken, en dat leren we allemaal vóór we ‘pap’ kunnen zeggen.

Feiten moet men niet alleen kritisch onderzoeken, de keerzijde van de medaille is ook dat men de eigen feiten falsifieerbaar, kwetsbaar moet durven maken. En dat door middel van argumenten die eerlijk zijn, hout snijden en zeker niet drog zijn. Maar dat is zelden een goed idee als je de Waarheid in pacht beweert te hebben, revolte predikt en pretendeert een volksbeweging op te starten.

* * *

Het volgende artikel, dat eveneens over het gesprek met de secretaris van viruswaanzinBE gaat, zal ik op een gelijkaardige manier eindigen, maar met toevoeging van de idee dat feiten versmacht worden en dat de emoties bespeeld worden door middel van fake news en complottheorieën die men gedoogt dan wel zelf actief verspreidt.

De januskop van ViruswaanzinBE, een update

Op 15 augustus postte ik een artikel over de ambigue communicatie van ViruswaanzinBE. Kort: advocaat Michael Verstraeten verkondigt in de media dat vzw viruswaanzin niet bestaat uit een bende complotdenkers, de communicatie van de vzw toont duidelijk aan dat dat wél het geval is.

Vandaag moet ik daar twee correcties, twee kanttekeningen bij maken.

De eerste aanvulling gaat over Gerald Westhoff. Zijn rol binnen de vzw viruswaanzin heb ik in het vorige artikel fout ingeschat. Dankzij een tip op twitter kwam ik terecht bij de zachtjes kabbelende livestream van de ‘mensifestatie’ van zondag 16 augustus 2020, gefilmd door Westhoff. Zulke uitzendingen zijn meestal dodelijk saai en overbodig, maar deze veranderde na ruim een uur in een ontluisterend stukje tragikomisch straattoneel met een zeer hoog ‘In de Gloria’-gehalte.

Blijkt dat de man uit de raad van bestuur van de (toekomstige) vzw is gezet onder meer omwille van zware fouten tegen de privacy wetgeving. Met klikken en klakken. Westhoff op zijn beurt heeft Bram Christiaens, de woedende secretaris (rechts) van de Facebook-pagina gegooid, zodat deze de livestream en de publicatie van de pijnlijke scene niet kan verhinderen. De secretaris en zijn hulpje lijken dan te alluderen op de excessieve achterdocht en het complotdenken van Westerhoff. Mocht ik in vorige artikelen nog niet verwezen hebben naar het kinderlijk lage niveau van deze bende, dan lijkt mij dit het moment.

Het tweede dat ik verkeerd heb ingeschat, is de houding van dokter Jeff Hoeyberghs tegenover complottheorieën. Dat hij óveral het Rode Gevaar meent te moeten ontwaren, is niet nieuw. Blijkt dat ook deze man afglijdt richting ordinair complotdenken en de voorbeelden liggen voor het rapen.

“Wij zijn geen complottheoristen” aldus advocaat Michael Verstraeten van viruswaanzinBE! Behalve dan dat officieuze woordvoerder Hoeyberghs geloof hecht aan de complottheorie van ‘Agenda 21’ en daarbij naar notoir fake newsfabriek ‘commonsense tv’ verwijst.

Wikipedia, omdat ik vandaag lui ben:

Agenda 21 is een niet bindend programma van de Verenigde Naties met betrekking tot duurzame ontwikkeling. Het is een uitvoerig actieplan dat globaal, nationaal en plaatselijk door organisaties van de V.N., de overheden, en de belangrijkste organisaties op elk gebied waarbij de mensen het milieu beïnvloeden kan worden nageleefd. 21 verwijst naar de 21e eeuw.

In de collectieve geest van complotdenkers betekent het plan echter dat de wereld (lees: de elite) zich enkel kan redden door de wereldbevolking uit te reduceren, onder meer door middel van chemtrails, vaccins en oorlogen. Zoals het echte complotdenkers betaamt, zijn er ondertussen geüpdatete versies van dit samenzweringsverhaal in de omloop. De fakenewsbedenkers van JDReport vragen zich af “Heb jij al eens gehoord van de V.N. Agenda 2030, de oude Agenda 21 en de 17 globale einddoelen?”

“Wij zijn geen complottheoristen” aldus advocaat Michael Verstraeten van viruswaanzinBE! Behalve dan dat officieuze woordvoerder Hoeyberghs geloof hecht aan de complottheorie van de Bilderberggroep en daarbij naar notoir fake newsaccount ‘Opinieleader’ verwijst.

Ja, de Bilderbergconferentie bestaat:

De Bilderbergconferenties zijn politieke bijeenkomsten met een besloten en streng geheim karakter waarbinnen internationale beeldvorming en ideeën centraal staan. Deelnemers zijn invloedrijke figuren uit de Westerse wereld, voornamelijk uit het bedrijfsleven, politiek, wetenschap, media en de financiële wereld.

En ja, al decennia lang gaan complotdenkers over hun nek: geheim en besloten, wat uiteraard een zeer dubieuze werkwijze en houding is, geeft hen ruimte om de conferentie te bestempelen als een gelegenheid waar de wereldwijde verknechting van de mens besproken wordt. In sommige versies van het verhaal door de machtigen der aarde, de joden, of zelfs David Icke-achtige reptielmensen.

Vzw Viruswaanzin, dat zijn de mensen die de volksgezondheid en de Belgische economie willen redden, en daarvoor rekenen op uw steun en vooral uw geld. Dat zullen ze dan gebruiken om de natste droom van hedendaagse complotwappies en antivaxxers te realiseren: Bill Gates voor de rechter brengen!

Mijn gok: vooral uw geld.

De januskop van ViruswaanzinBE

Nog maar eens een artikel over viruswaanzinBE, over hoe de claims die ze verspreiden, afhangen van het medium en dus het publiek tot wie ze gericht zijn. Ook over wie voorlopig tot de kern van de club lijkt te behoren. Kort: weinig consequent, minstens tweekoppig, zeker meerstemmig. Doublespeak, doublethink, gespleten tong. Hier wordt het handboek Modern internet-activisme voor dummies gevolgd.

ViruswaanzinBE, vzw in wording, wil dat u boos bent en dit weekend naar Brussel komt. “Alle maatregelen die de economie beschadigen en onze vrijheid inperken, zoals de lockdown, waren paniekmaatregelen die genomen zijn op basis van modellen die niet kloppen”, aldus hun advocaat meester Verstraeten. Er is een toelating voor de mars, protesteren is een recht en er zijn inderdaad maatregelen genomen die meer dan één wenkbrauw kunnen doen fronsen.

Het is niet bijzonder dat in aanloop van zo’n evenement de woordvoerder van een actiegroep een pagina in de pers krijgt om zijn verhaal te doen. Evenmin is het bijzonder dat de woordvoerder van dat type actie- en protestgroepen zijn uitleg in de pers lardeert met zeer dubieuze uitspraken die een toetsing aan de werkelijkheid niet gans of weinig glansrijk doorstaan.

Op 13 augustus verklaarde Michael Verstraeten, advocaat van viruswaanzinBE aan Het Laatste Nieuws: “Wij zijn geen complottheoristen”. Dit idee is ook terug te vinden op de eigen website (14 augustus):

Laten we duidelijk zijn: wij zijn geen complot theoretici (sic), wij distantiëren ons van de 5G-polemiek, wij zijn geen anarchisten maar democraten, wij zijn politiek neutraal, wij zijn geen ontkenners van deze ziekte.

En hier wringt meer dan één schoen, maar ik hou het bij de eerste twee: complottheoretici en 5G-polemiek.

Het eerste probleem is natuurlijk de vraag wie “wij” zijn. Het is momenteel zeer onduidelijk wie er in de cockpit zit. Deze vaagheid werkt in het voordeel van activisten, maar het Staatsblad zal klaarheid bieden wanneer de vzw officieel opgericht is. Het vraagt niet veel en zeker geen diepgravend zoekwerk om in tussentijd een kernteam te ontwaren.

Naast meester Verstraeten, die in dit verhaal verder geen rol van betekenis speelt, is er de onvermijdelijke Jeff Hoeyberghs, officieuze woordvoerder van de vzw in wording. Dokter en controversieel media-figuur Hoeyberghs is medisch opgeleid én heel vocaal als het gaat over wetenschap. Grote voorstander, luide verdediger van de wetenschap. Het dient gezegd: de dokter heeft zich het laatste decennium niet bepaald populair gemaakt in de media en lijkt naar de achtergrond te zijn verdwenen. Al bij al geen slechte keuze gezien zijn gedeukte reputatie als plastisch chirurg en als mens, althans volgens Wikipedia.

Maar van die voorkeur voor wetenschap is héél weinig terug te vinden op de website van viruswaanzinBE. Ik zal het anders zeggen: op hun website is er een aparte tab ‘wetenschap’, want ze “doen niet aan natte-vinger-werk of en zijn niet uit op sensatie”. Op die pagina 10 pdf’s, dat is de wetenschappelijke kant van viruswaanzinBE. Drie met commentaar op ‘artikel Nature’. Een link naar dat bewuste artikel is blijkbaar niet nodig. Verder reacties uit het Engelse parlement en nog wat schermafbeeldingen van websites. Kortom, in de sectie wetenschap op de website van viruswaanzinBE vinden we heel weinig ‘modellen’ die volgens hen wél kloppen. Dat is een beetje sneu.

De derde persoon is de man achter de website en waarschijnlijk ook achter de beeldvorming. Iemand met een indrukwekkend naamkaartje en een marketingbureau, want daar doen moderne e-activisten ook een beroep op. Sinds enkele weken duikt in de communicatie van viruswaanzinBE het personage van de pestdokter op. Eerder het comedia-dell’arte-achtige uniform dat u in carnavalswinkel aantreft, dan de historische representatie. Maar dat is open voor discussie.

De gedachtetrein is eenvoudig, in de betekenis van ‘kinderlijk’: we hebben een pandemie, zoals de pest, dus een pestdokter én (hier komt-ie) de pestende dokter die zorgt voor verstikkende maatregelen. Dat is dan weer dokter Marc Van Ranst. Dat hij de focus van aanstaande manifestatie is, wijst andermaal op een persoonlijke vendetta en op een gebrek aan intellectuele capaciteiten en integriteit. Hoe dan ook, de aanwezigheid van de dreigende, mysterieuze figuur van de pestdokter is een manier om het merk te laten opvallen en te onderscheiden.

Terug naar de webbeheerder, de strategic manager bij Adds2marketing. Hij beantwoordde alvast begin juli vragen gesteld via de website. Eerst als woordvoerder, een beetje later nog slechts ‘in opdracht van’. Opvallend is dat de naam Adds2marketing.com van de website aan het verdwijnen is. Ik begrijp dat men het bedrijf niet meer zo openlijk wil linken aan een website waar de verheerlijking van “een voormalig Duits leider”, slachtoffer en held van de Grote Leugen, niet geschuwd wordt. Ja, Hitler. Nee, geen Godwin, zie het artikel “Open brief aan de zwijgers” van 24 juli, dat ik hier besproken heb.

Die webbeheerder vormt de brug naar een tweede contingent van viruswaanzinnigen én naar het stuk van mijn artikel dat draait rond het dubieuze statement “wij zijn geen complottheoristen”. Twee Facebook-groepen zijn gelinkt aan viruswaanzinBE, een openbare (7,5K leden) en een privé groep (1,8K). De webbeheerder en strategic manager van het marketingbureau in kwestie is ook admin van beide groepen. Met andere woorden, die twee FB-groepen zijn geen losstaande entiteiten. Ze maken een wezenlijk deel uit van de communicatiestrategie van viruswaanzinBE. En hier botst men natuurlijk op de grenzen van het moderne, vaak online activisme.

In dit stuk van de 21ste eeuw gebruiken activisten, complotdenkers, verspreiders van fake news Facebook om medestanders te lokken en te binden. En net zoals bij een protestmars op straat, speelt het weinig rol wie er in zo’n groep zit en wat er gezegd wordt. Zolang de teneur richting boosheid en ongenoegen gaat. Dat creëert een groepsgevoel en de emotie maakt dat de inhoud van weinig belang is. Mensen met afwijkende meningen worden eruit geschoffeld. Ik denk dat het iemand als een Verstraeten of een Hoeyberghs geen malle moer kan schelen wat de achterban denkt of roept of gelooft, zolang men dat maar boos en misnoegd denkt, roept of gelooft. Of men nu zegt dat X is, of X niet is, maakt niet uit, als men maar de ontevredenheid en frustratie van de groep deelt én voedt. De druk moet op de ketel blijven in zulke online groepen van malcontenten. Dat maakt dat de rol van de wetenschap, reeds beperkt aanwezig op de website van viruswaanzinBE, op FB in het niets verdwijnt. Kan ook niet anders.

Meer administrators, nóg minder wetenschap. We vinden Gerald Westhoff terug onder de beheerders, een man die zich in het ware leven bezighoudt met “aarden healing veld”, acupunctuur, adavita vedanta, aura cleaing, biodynamisch craniosacraal, chakra healing, coaching (natuurlijk), cranio sacraal therapie, cranio in water, energetisch healen, enneagram, massage, mediatie (Osho en niet-Osho), mindfulness, nondualisme, pedicure, quantum touch, reiki, satsang, shiatsu, somato emotioneel release, viscerale manipulatie, voetreflexologie. Kortom, op pedicure na, een half woordenboek van de Skepticus verenigd in één persoon.

Ene JHR is dan weer de man die er zich op beroept complotgoeroe David Icke naar de Lage Landen te halen, al dan niet via de internetkabel. David Icke is een voormalig Britse sportcommentator die sinds zijn carrièreswitch wereldberoemd is geworden met de meest absurde complottheorieën. Hij is de man die talloze samenzweringsgevoeligen doet geloven dat de ware heersers der mensheid een bende reptielachtigen van een andere planeet zijn. Mocht u niet vertrouwd zijn met dat concept dan leest u die laatste zin best nog een keer. JHR, bij wie u ook terecht kan voor “bevrijding van de piramide” en “zoomsessies met mediums” komt ook ter sprake in mijn artikel “Het is een… vals berichtje! Bij de geboorte van fake news”. Ene MJM is dan weer soundhealer, mindfulness coach, reikimaster, numeroloog, time & color coach.

Wie gaat op dit punt verbaasd zijn dat de Facebook-pagina’s van viruswaanzinBE, ondanks de tien, elf moderatoren in totaal, dagelijks bestookt worden met berichten van gekende en notoire complot- en fake news-websites? Russisch fake-newsfabriekje RT? Check. Ninefornews? Check. Xandernieuws? Check. Ook journalist Roeland Termote van De Standaard trapt er niet in. “De vzw Viruswaanzin houdt zondag een betoging in Brussel tegen de coronamaatregelen. De groep demonstranten surft mee op de steeds sterkere golf van samenzwerings­theorieën,” schrijft hij in het artikel Nog besmettelijker dan corona: de complottheorieën van 14 augustus.

“Of Bill Gates echt microchips wil inplanten bij kinderen, dat kunnen wij niet weten”, aldus meester Verstraeten in HLN. Een advocaat die er zelfs niet in slaagt de juiste rechtbank terug te vinden, aldus de rechter in HLN, kan dat misschien niet weten. Iemand die een halve keer nadenkt of, hej, gek idee, een expert raadpleegt, wel. Maar geen nood, zowat elke dag kan u deze en andere complotnonsens lezen op de Facebook-pagina’s van viruswaanzinBE. Integriteit is ver zoek. De vraag of die latere raad van bestuur nú al niet best de filosofie, de kernideeën van de vereniging zou uitdragen én verdedigen, ook als dat betekent dat men tegen de haren van de leden of de sympathisanten moet instrijken, wordt hier duidelijk beantwoord.

Dat het moderne toetsenbordactivisme, ook dat van viruswaanzinBE, zeer schizoïde is, is niet bepaald een verrassing. Steeds extremere uitingen van volgelingen moeten gedoogd worden (“virussen bestaan niet”), terwijl de pers de andere kop van Janus te zien krijgt (“de ziekte is echt”). Recht uit het tekstboek. Meester Verstraeten mag dan wel verklaren dat ze zich distantiëren van de 5G-corona-polemiek, maar het Knack-artikel ‘Dissidente experts’ over corona: hoe gevaarlijk is Viruswaanzin.be? van Rien Emmery toont dan weer aan dat de FB-pagina van zelfde actiegroep het mogelijk stompzinnigste ‘wetenschappelijk’ artikel van 2020 over COVID-19 en 5G verspreidt, meer bepaald “5G Technology and induction of coronavirus in skin cells”, van M. Fioranelli, A. Sepehri e.a., dat onder andere besproken wordt door Factcheck Vlaanderen en Retraction Watch.

“We zijn geen x, maar… (we zijn x)”. Populisten geraken er gemakkelijk mee weg. Ook die van viruswaanzinBE. Nee, ze zijn geen “complot theoretici”, maar ze gaan wel als volleerde complotwaanzinnigen tekeer tegen onder meer Bill Gates, waartegen ze óók een proces willen beginnen. Wil men de opstart van een protestbeweging ondersteunen met een FB-pagina, dan is wetenschap het tweede dat sneuvelt. Waarheid is en blijft het eerste. Een comateus democratisch bewustzijn helpt ook. En dan móet men wel een beroep doen op wappies en tokkies.

Én ze komen ermee weg in de reguliere media! De dolle, vaak gore waanzin van hun volgers, hun basis, worden nette, keurige volzinnen door de heren in maatpak voor de pers. Van een samenzweringsextravaganza op het ene medium schakelt men feilloos over naar een schijnbaar redelijk en acceptabel discours op het andere. Het is een klassieker bij verdedigers van homeopathie en andere altmed. Ik heb dat mogen meemaken met het anti-ggo-debat van enkele jaren geleden, klimaatactivisten rond Anuna De Wever, de anti-5G-demonstraties eerder dit jaar en nu dus opnieuw.

Vraag is hoelang ze deze spreidstand kunnen volhouden, hoelang ze de woede kunnen blijven kanaliseren. De verbindende factor van de deelnemers is immers boosheid en ongenoegen. Voorlopig niet de organiserende vzw. Dat spreekt. Voor hun oprichtingsvergadering liep het niet storm en modern online-activisme lijkt niet zo gek te zijn op lidkaarten of vrijwillige donaties. Maar achteraf zal de deelname aan de mars wél door de vzw gebruikt worden om de eigen agenda te pushen. Zo gaat dat.

Of dat gevaarlijk is? Ik denk zeer, maar Rien Emmery van Knack krijgt het laatste woord.

De website en socialemediakanalen van Viruswaanzin zijn een hutspot van het minimaliseren van de ernst en besmettelijkheid van het coronavirus en waarschuwingen voor de schadelijkheid van de de coronamaatregelen zelf, waarbij er een significante overlap is met de antivaccinatiebeweging en andere complottheorieën. Viruswaanzin stelt onder andere dat ‘mondmaskers doden’ en dat de verplichting ervan bijdraagt tot een ‘virologische genocide’. Ze deinzen er niet voor terug om de credentials van sommige experts uit de GEES in twijfel te trekken. ‘Staatsviroloog’ Steven Van Gucht wordt dan bijvoorbeeld als onbetrouwbaar afgeschilderd omdat hij geen arts is maar afstudeerde als doctor in de diergeneeskunde. Andere experts en politici staan volgens Viruswaanzin op de loonlijst van Microsoft-oprichter Bill Gates en zijn stichtingen – in de marge van de coronacrisis is Gates samen met de Amerikaans-Hongaarse filantroop George Soros uitgegroeid tot de favoriete schietschijf van complotdenkers.

Nieuws van het complotfront: Peter Vereecke & ViruswaanzinBE

Twee bijzondere nieuwsbrieven aangekregen vandaag. Eentje van Peter Vereecke, ooit complotpaus in Vlaanderen, nu nog slechts een schim van zichzelf, een uitgewaaid chemtrail. Vereecke was maanden van de aardbol verdwenen. Toegegeven, geen al te grote stunt voor een platte-aarder. In zijn meest recente nieuwsbrief geeft hij een verslag van de bijeenkomst de oprichtingsvergadering van viruswaanzinBE vzw in Aalter op 26 juli jl.

De andere brief komt van viruswaanzinBE zelf, dat nog maar eens nieuwe rechtszaken aankondigt. Het resultaat van de eerste rechtszaak heb ik hier al vermeld: “De zetel heeft meer vertrouwen in peer-reviewed wetenschappelijk onderzoek dan in de complottheorieën van de eisers”. Dat verklaart meteen Vereeckes observatie: “Verheugend voor mij was om zoveel bekende gezichten te mogen ontmoeten.”

Een leuk detail in dat verslag is de melding dat de “aanwezigheid van geheime politie (…) noch uitgesloten noch bevestigd (was)”. Waarschijnlijk bestaat er onder complotbedenkende, zelfverklaarde vijanden van de staat geen oudere truc om de sfeer erin te houden en de deelnemers klaar te stomen voor hun schildpadformatie.

Ander leuk detail: Vereecke bevestigt (1) wat ik eerder schreef in het stuk Het is een… vals berichtje! Bij de geboorte van fake news (geen verrassing) en dat (2) moderator van viruswaanzinBE’s openbare Facebook-pagina Hans Rietveld bewust verzwijgt of liegt. En dat is ook geen verrassing.

* * *

ViruswaanzinBE dan. Snel een stand van zaken wat de rechtszaken betreft, want sinds dat artikel van Ninefornews is er wat verwarring ontstaan.

1. Eerste procedure: smadelijk verloren, zie hoger.

2. Beroepsprocedure: 14 oktober 2020, Hof van Beroep in Brussel.

3. Een strafklacht bij het federaal parket “Wegens misdaden tegen de menselijkheid” door de virologen. Datum: “asap”. Dat dokter Marc Van Ranst zijn borst maar al nat maakt. Die man heeft natuurlijk niets beters te doen dan op te draven voor een doorgesnoven bende. Bill Gates zou zich best ook moeten voorbereiden, want “(h)et gaat in het bijzonder over de investeringen van de ‘Bill en Melinda Gates Foundation’ in onderzoek van de KU Leuven, het Rega-instituut en het Instituut voor Tropische Geneeskunde, naar een vaccin tegen het coronavirus”, aldus viruswaanzinBE.

4. Ook een klacht tegen de Britse wetenschapper Ferguson (prominent adviseur van de WHO), die data zou hebben vervalst. Datum onbekend.

Er is ook goed nieuws: lokale politici zijn van de haak en kunnen zich andermaal voor de volle 100% bezighouden met de vorming van een regering. “Er komt geen klacht tegen Belgische politici: zij zijn misleid door wetenschappers”, zo laat viruswaanzinBE ons weten.

Het is een… vals berichtje! Bij de geboorte van fake news

In het zog van activistische bewegingen zoals viruswaanzinNL en viruswaanzinBE worden er tal van valse, misleidende boodschappen de wereld in getweet. Ook beide collectieven zelf schuwen fake news niet. Waarheid is het eerste slachtoffer en niemand van de betrokken maalt erom: het is tenslotte de lijm die de talrijke en diverse volgers bij elkaar houdt. Uiteraard is desinformatie iets van alle tijden, zoals bijvoorbeeld Han van der Horst aantoonde in zijn boek Nepnieuws. Op zich dus niet opzienbarend. Het is anderzijds best interessant om zo’n vals berichtje met de eigen ogen op het scherm te zien ontstaan en te zien verspreiden.

Een vluggertje dan maar, een onbeduidend casusje over hoe een overbekende grossier in nepnieuws omspringt met zijn bronnen. Heel veel andere dingen vallen er hier in Antwerpen toch niet te doen. En nee, beschouw dit niet als een “fact check”, en zeker niet als een ontmaskering van Ninefornews. Ik wil hier geen deur intrappen die sowieso al jaren lang wagenwijd openstaat. In het geval van Ninefornews betwijfel ik zelfs of er ooit een deur, deurgat of muur is geweest waar eertijds een deur zou ingezeten kunnen hebben. Lucht.

The Brussels Times

Mijn verhaal begint onschuldig, bij het Engelstalige online tijdschrift The Brussels Times van 29 juli 2020. Perfect legitiem blad. Een magazine voor expats in de hoofdstad van Europa dat bericht over de Belgische actualiteit. Journalist van dienst interviewt meester Michael Verstraeten, deze dagen vooral bekend als de advocaat van viruswaanzinBE. Zij willen dat de Belgische regering alle beperkende coronamaatregelen intrekt en ze willen dat afdwingen via de rechtbank.

In het artikel vertelt de advocaat over de beroepsprocedure, die ook aangekondigd wordt op de website van viruswaanzinBE:

Through their civil suit, Viruswaanzin will argue that faulty prediction models were used by governments to make health policy decisions “in a panic” and will seek to obtain a penalty €10,000 per plaintiff for each day the measures remain in place. (mijn nadruk)

Midden oktober zouden de eerste zittingen in verband met de beroepsprocedure plaatsvinden.

So far, so good.

In het tweede deel van dat artikel wordt gewag gemaakt van een andere, van een tweede procedure die men blijkbaar wil voorbereiden of aan het voorbereiden is:

A second, criminal complaint is also in the works and will target not only the Belgian state, but also Belgian virologists, and Microsoft CEO Bill Gates and British epidemiologist, Neil Ferguson.
(tweemaal mijn nadruk)

Geen concrete datum. De strafrechtelijke klacht is “in the works”. That’s it. Men werkt eraan.

Opnieuw, qua berichtgeving geen vuiltje aan de lucht. Over wat de meester zegt, laat ik me niet uit.

Eigenaardig genoeg is de titel van het artikel ‘Pestered’ Belgians sue Bill Gates and Belgium over coronavirus restrictions. En dan wordt het verschil tussen kop (“Belgians sue Bill Gates”) en inhoud (“in the works”) wel heel groot. Ja, zoals in het Nederlands kan een simple present een toekomst uitdrukken, maar dan moet er wel een klare tijdsaanduiding zijn, woordelijk of contextueel. Nee, dat is hier helemaal niet het geval. Er staat ook niet “Belgians to sue”, wat nog eventueel verdedigbaar zou zijn.

Bij de titel gaat het mis. Die dekt de lading niet en wekt de indruk dat viruswaanzinBE Bill Gates nu voor de rechter sleurt. Het gebeurt wel meer op redacties groot en klein; tegenwoordig lijkt dat de norm. Een spectaculaire kop maakt een artikel aanklikbaar op de sociale media.

Ninefornews

De tweede trap dan: enter sandman, of beter, het mannetje graag zand in de ogen strooit. Het artikel dat ik hier onder de loep wil leggen, verscheen op de website Ninefornews. Het vermeldt expliciet The Brussels Times als bron.

Ninefornews betrappen op een correct bericht, ik denk niet dat iemand daar al ooit in geslaagd is. Ongeveer elke organisatie of onderzoeker die bezig is met producenten van nepnieuws, zal eerder vroeg dan laat deze handelaars in leugens vermelden.

Ik houd het bij HoaxWiki’s evaluatie van Ninefornews: “een complottheorieënwebsite”, “pseudowetenschap, kwakzalverij en andere complottheorieën”, “onzin over chemtrails, de Illuminati en de Reptilian aliens”, “nieuws gebaseerd op realiteit is er niet bij”.

De titel van het stuk dan maar: “Het is begonnen: Honderden Belgen slepen Bill Gates voor de rechter”. Euh, nee dus. “Het” is niet begonnen. De beroepsprocedure is of wordt ingezet, “het”, namelijk de strafrechtelijke klacht tegen onder meer Bill Gates, niet. Maar de titel is het frame voor de rest van het artikel. Het begint me trouwens op te vallen dat de titels op fake newswebsites (het deel dat ongeveer elke passant leest) door de band veel beter overeenkomen met de rest van het artikel dan in de reguliere pers. Het frame wordt hernomen in de eerste zin van het stuk: “Honderden boze Belgen slepen Bill Gates, België en een Britse epidemioloog voor de rechter.” Klaar en duidelijk: neen.

Inhoudelijk sluit de rest van het artikel van Ninefornews vrij goed aan bij dat van The Brussels Times. Op één detail na: nergens geeft de leugensite aan dat het viruswaanzinBE gaat om twee procedures gaat, de daadwerkelijk geplande beroepsprocedure en de strafrechtelijke procedure tegen de Belgische, Ferguson en de Belgische staat dat “in the works” is.

Twee mogelijkheden: Ninefornews scoort hier three for English, of de website verzwijgt bewust de beroepsprocedure, na de catastrofe voor de Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel. Daarbij liet de rechter van dienst zich ontvallen dat “de intellectuele armoede van hun argumentatie verbijsterend is”, aldus HLN). En de leugenwebsite vermengt de twee procedures tot één om zo de indruk te creëren dat Gates op dinsdag 28 juli 2020 voor de rechter wordt gedaagd.

De wet van Scopie

De derde trap dan. HoaxWiki haalt in het artikel over Ninefornews de wet van Scopie aan. Kort: “eenieder die in een discussie een notoire complottheorieënwebsite als betrouwbare bron aangeeft, heeft onmiddellijk de discussie verloren heeft”. Een variant op de wet van Godwin dus. In de originele formulering van deze wet, die we trouwens best met een korrel zout nemen, wordt whale.to aangehaald. HoaxWiki geeft aan dat de wet “perfect van toepassing op de pseudowetenschappelijke onzin van 9 For News”.

En wat doet viruswaanzinNL? Juist ja.

Maar we kunnen helaas nog een stap verder gaan: ook de moderator van een van de twee Facebook-pagina’s die rechtstreeks verbonden zijn aan viruswaanzinBE, post de link naar Ninefornews. In de boodschap vermeldt hij evenwel The Brussels Times, ondanks het feit dat dat twee zeer verschillende magazines zijn!

De vraag naar de reden waarom Ninefornews de zaak belazert, is eenvoudig te beantwoorden: omdat het Ninefornews is.

De vraag naar de reden waarom de advocaat van viruswaanzinBE nu al uitpakt met een mogelijke, toekomstige strafrechtelijke klacht tegen onder meer Bill Gates (een van de gebeten honden van het collectief, een andere is dokter Marc Van Ranst) is niet zo eenvoudig te beantwoorden. Waarschijnlijk heeft het te maken met de golf aan complotverhalen waarop het gemakkelijk meesurfen is en die viruswaanzinBE, ondertussen een vzw in wording, kan gebruiken om mensen die sowieso al gevoelig zijn aan samenzweringstheorieën, binnen te halen. Anderzijds houdt het de boosheid van leden warm. Groepjes als waanzinBE draaien op emoties.

Moderator en poster Hans Rietveld heeft nog niet geantwoord op mijn vraag naar verduidelijking. Mocht hij antwoorden, en die kans is klein, dan brei ik er een vervolg aan. Mocht Rietveld antwoorden en een fout van mij corrigeren of mij erop wijzen dat ik een denkfout maak (en die kans is dan weer relatief groot), dan leest u het hier ook.

Kampf der Wahnsinnigen: viruswaanzinBE vs het maffiose verplegend personeel

Dit is een eerste blogartikel over viruswaanzinBE, “een informatief en stuwend forum om gezame[n]lijk, via juridische middelen, de ware toedracht van globale viruswaanzin bloot te leggen.” In de media wordt steevast dokter en mediafiguur Jozef (Jeff) Hoeyberghs opgevoerd als de woordvoerder. Jep, die groep, dus.

In deze reeks over viruswaanzinBE ga ik zo min mogelijk linken naar hun website of Facebook-pagina’s. Correcties en constructieve opmerkingen zijn zoals steeds meer dan welkom! Scheldtirades print ik uit en hang ik aan de muur van mijn schrijfkamer.

* * *

Op 24 juli kwamen sympathisanten van het Belgische viruswaanzinBE samen in Aalter. Een gebeurtenis die belangrijk genoeg was om een dag later de regionale katern van Het Laatste Nieuws te halen. Met z’n 190 waren ze daar, aldus de journalist, voor de stichtingsvergadering van viruswaanzinBE, de vzw die ook op de website wordt aangekondigd.

De Standaard volgde op 25 juli (Bijna 200 mondmaskerhaters komen samen in ‘achtertuin’ van minister De Crem): “De oprichters zijn een diverse groep: ondernemers die vrezen dat een lockdown de economie schaadt, maar ook één man die niet lijkt te geloven in het bestaan van virussen.” Hoe divers die groep is, zal ik in een later artikel belichten.

Waar HLN en DS begrijpelijk en terecht geen aandacht aan besteden, is de open brief die op de website verscheen, “een open brief aan de zwijgers” geschreven door ene Luc Conrardy en ene Michel Mulder (zie viruswaanzinBE, 24 juli 2020; alle citaten komen uit deze tekst, link of pdf van de versie waaruit ik citeer op aanvraag). Nog voor de eerste letter van die brief wordt de toon bepaald door het onderschrift bij de begeleidende foto.

‘Omerta’ is een begrip dat we allemaal kennen van de talrijke films over de Italiaanse maffia. Het is “de geheimhoudingsplicht in de erecode van de Italiaanse georganiseerde misdaad, zoals de Siciliaanse maffia, de Napolitaanse camorra of de Calabrese ‘Ndrangheta”, aldus Wikipedia.

Die zwijgers zijn “allen die vanuit hun beroepsmatige functie meewerken aan het leugenachtige coronabeleid”. Meer nog:

U mag zich allen, verplegend personeel dat voor een zwijgplicht heeft getekend, mediapersoneel dat de coronaleugens in stand houdt, agenten, politici, defensiepersoneel en Gees-bobo’s en ‘deskundigen’ als Van Ranst, De Gucht, Vlieghe & co., medeplichtig voelen aan de grootste zwendel die de mensheid ooit heeft mogen aanschouwen. (mijn nadruk)

Tussen haakjes: dokter Marc Van Ranst een zwijger noemen getuigt m.i. van een fout woordgebruik, om niet te zeggen van moeilijk te overtreffen stompzinnigheid. Die man verschijnt zowat elke dag in de media. Het laatste wat je van hem kan zeggen is dat hij zijn tater houdt.

Even wordt er nog gezalfd in de open brief: ViruswaanzinBE weet dat er onder de zwijgers mensen zijn die ter goeder trouw handelen. Anderen hebben dan weer “bloed aan hun handen” en krijgen onterecht “lofuitingen” als “hedendaagse Judaspenningen”.

Dat het beleid in deze crisis, nu en eerder, onderhavig is en moet zijn aan kritiek, staat als een paal boven water. Mij gaat het dus zeker niet over het feit dat een groep als viruswaanzinBE kritiek op het beleid heeft. Maar kritiek hebben is volgens mij net iets anders dan als een doorgesnoven dolle hond de beleidsmakers beschuldigen van zwendel.

En daar houdt het ook niet op. Want hoe kan je nu het best illustreren hoe groot en alomvattend die zwendel is, die leugens zijn? Juist ja, je citeert in paragraaf drie van je open brief bijna recht uit het oeuvre van een Duitse politicus die ook een groot gevecht voerde tegen de echte en vermeende leugens van zijn tijd. Een citaat uit de open brief:

We moeten toegeven dat de leugens van dermate epische proporties zijn dat de waarheid in deze meer op een leugen lijkt – zoals een voormalig Duits leider, jammer genoeg, al zei: “een zo kolossale leugen dat niemand zou kunnen geloven dat iemand de waarheid zulk grof geweld aan zou doen – dan de leugen himself [sic], en mede daardoor zal de massale medewerking om deze leugen in stand te houden zo gemakkelijk verkregen zijn.”

Niet alleen zetten de auteurs onder meer het hardwerkende verplegend personeel en agenten weg als maffiosi, in een volgende stap vergelijken ze hun strijd tegen de echte en vermeende mistoestanden tijdens deze covid19-crisis met de Kampf die Adolf Hitler voerde. Deze propagandatechniek, gekend als de Grote Leugen, de große Lüge, dichtte Hitler toe aan de kranten, de leugenpers (in modern parlando ‘msm’) en natuurlijk aan de joden (moderniseer dat als ‘Soros en andere joden’). Il faut le faire.

Hetzelfde, maar met andere woorden: de ene viruswaanzinnige geeft lezingen voor de extreem-rechtse studentenvereniging KVHV, de kweekvijver van zeer rechtse tot extreemrechtse politici, politieke en militante organisaties zoals Schild & Vrienden. Anderen citeren Hitlers Mein Kampf in een beschuldigende open brief aan mensen die in aartsmoeilijke omstandigheden plichtbewust hun job uitvoeren en die in de ogen van de auteurs en viruswaanzinBE ook nog eens behoren tot de georganiseerde misdaad.

Mijn gok: in de open brief van de viruswaanzinnigen is ‘zwijger’ een schrijffout. Gezien alle insinuaties en associaties later in de tekst, is het woord dat de auteurs zochten meer dan waarschijnlijk ‘linkse volksverrader’.

Natuurlijk wordt in de open brief ook Bill Gates aangehaald, die behoort tot de categorie van de ‘meest corruptie ziel(en) op deze aardbodem’. De stap naar andere ‘schandalen’ (lees: complottheorieën) is dan snel gezet. Om een of andere reden worden de moord op John F. Kennedy en de aanslagen van 11 september erbij gesleurd. Om het geheel nóg absurder te maken, worden JFK en 9/11 op hetzelfde niveau geplaatst als “Augusta”. De auteurs bedoelen de reële Agusta-affaire (eind jaren 80-midden 90), waaraan politici van de Socialistische Partij inderdaad hun vingers zwaar verbrand hebben. De vermeende link wordt al iets duidelijker wanneer men beseft dat de kopstukken van viruswaanzinBE rabiaat anti-sos zijn.

Er is nog één element dat ontbreekt in deze open brief. Een element dat de auteurs hebben aangekondigd in paragraaf drie van hun open brief. Mensen die viruswaanzinnigen en hun bondgenoten in België en vooral Nederland volgen, wéten nu wat gaat volgen. De auteurs insinueren namelijk dat de “zwijgers” mede verantwoordelijk zijn voor toestanden die alleen te vergelijken zijn met die in de vernietigingskampen van het Duitse nazi-regime. In de hoek van viruswaanzinBE en NL, van de onvermijdelijke antivaccinatie-activisten die zich daaraan liëren, zijn zulke verwijzingen naar de Holocaust, inclusief het gebruik van gele Jodensterren om de eigen “onderdrukking” te illustreren, dagelijkse kost.

Een Belgische rechter heeft naar aanleiding van een eerste uitspraak door de rechtbank van eerste aanleg al gezegd dat viruswaanzinBE “intellectuele armoede van argumentatie (…) verbijsterend” is. QED. Bis.

En het gaat niet de laatste keer zijn. Dit soort extreme groepen overleeft alleen door donaties. En naargelang de tijd vordert, zullen de standpunten extremer moeten worden om de stroom aan inkomsten te blijven garanderen. Tot de stroom ophoudt en de organisatie implodeert. Maar voorlopig hebben ze zeer zeker inkomsten nodig: volgens Het Nieuwsblad alvast zo’n 1.500 euro, de gerechtskosten van het verloren kort geding te betalen door de klagers. De donateurs betalen nu al voor een verloren zaak.

Platte nonsens op NPO Radio 1

Een ‘flateurter’ op de publieke radio die antwoordt op vragen van luisteraars. Een uur lang zeveren zonder filter over de platte aarde, met een heel welwillende presentator. Iemand moet het voorstel goedgekeurd hebben tijdens een redactievergadering van het radioprogramma Gaan!. In deze “extra vroege ochtendshow van BNNVARA gepresenteerd door Morad Elouakili (…) staan de luisteraars centraal en mogen ze ervaringen delen die passen bij de actualiteit van de dag”. En dat tussen 4.00 en 6.00 uur ’s morgens!

Wars van de promopraatjes: echt centraal staat natuurlijk de gast en deze keer is dat Frans Heslinga, professionele bedenker van samenzweringen, waarover ik hier al vaker heb geschreven. Heslinga was onder meer de organisator van de International Flat Earth Conference in Egmond aan Zee (2016). In mijn verslag van die tweedaagse martelgang heb ik de ideeën van Heslinga omtrent de platte aarde uitvoerig beschreven. Op 9 april 2020 mocht hij dus zijn verhaal doen, te beluisteren via NPO Radio 1 (na het nieuwsbulletin, waarin gewaarschuwd wordt voor oplichters, vanaf 3:10). “Omdat het niet altijd over het coronavirus moet gaan”, aldus de presentator. Dat vind ik ook, zeker nu mijn boekje over de platte aarde vandaag voor de eerste keer in het wild gespot is.

Mijn twijfels worden bij de inleiding meteen weggenomen: de presentator herhaalt vrolijk een van Heslinga’s kernpunten, maar dan in vraagvorm. Hoe komt het toch dat men 400 jaar geleden plots begon te zeggen dat de aarde bol was?

Heslinga dist graag het verhaaltje op dat de mensheid altijd al geweten heeft dat de aarde plat was, maar dat 400 à 500 jaar geleden, na een intellectuele coup zonder weerga, de mensheid werd wijsgemaakt dat de aarde een bol was. Ik volg Peter Dijkhuis heus wel dat het inzicht dat de aarde bolvormig is, van pakweg Plato en Aristoteles tot het einde van de middeleeuwen was voorbehouden tot een klein groepje geleerden, zoals hij uitlegt in zijn prachtige boek De Platte Aarde. Maar het aantal nuances verschil tussen de erudiete schrijver Dijkhuis en de feitenvrije woordenpatser Heslinga is echt niet op tien handen of meer te tellen.

Voor Heslinga is de 400, 500 jaar voor een gans andere reden belangrijk: het plaatst het vermeende ontstaan van het denkbeeld dat de aarde bol, is in de tijd van Copernicus’ ideeën over het heliocentrisme en in dezelfde eeuw als de oprichting van de jezuïeten. Het dient gezegd: de soldaten Gods komen vandaag eigenaardig genoeg niet aan bod in dit uurtje radio. Hoewel de positie van de aarde ook van cruciaal belang is in de platte-aardefolklore, positie is niet gelijk aan de vorm van de aarde. Aristoteles en Ptolemaeus plaatsten trouwens de sferische aarde pal in het centrum van hun sferensysteem. Deze kemel laten de redactie en de presentator al te gemakkelijk passeren.

Terug naar de uitzending: onderzoeker dr. Jan Willem Van Prooijen (Social and Organizational Psychology, VU Amsterdam) mocht in de inleiding van het programma middels een clipje enkele zinnige dingen zeggen over de aantrekkingskracht van complottheorieën, zowel bij gelovers als bij liefhebbers van fictie. Zelf heb ik eerst de stripreeks XIII verslonden, daarna Ludlums boeken, o.a. de Bourne-cyclus. Ira Levins Boys from Brazil? Yep, boek én film! Three Days of the Condor, The Parallax View, het nieuwere Atomic Blonde, slechts enkele van de ontelbare boeiende complot-in-complotfilms.

Veel nieuws heeft de zelfverklaarde ‘compleetdenker’ niet te vertellen, het grootste deel van zijn uitleg is op vier jaar tijd niet veranderd. Ja, hij legt deze keer wel uit hoe hij zijn onderzoek in 2015 startte. Als u nu denkt aan ingewikkelde metingen, gevaarlijke expedities of cartografische avonturen, dan moeten Frans én ik u teleurstellen. Op zijn 52ste stopte hij met het accepteren wat men hem eerder verteld had, want dan “begint je leven opnieuw, maar in een hogere cyclus”. Zijn moment van ontwaken in een hoogst originele verpakking. Ook in Heslinga’s geval betekent “onderzoek het zelf”, de kernfrase der Ontwaakten, dat je maar genoeg YouTube-filmpjes over het onderwerp moet bekijken. Uiteraard enkel die filmpjes die stellen dat de aarde plat is. Daar stopt het voor Frans. Dezelfde visie op eigen onderzoek wordt gedeeld door de Vlaamse complotpaus Peter Vereecke, die stelt dat je zijn conclusie kan bereiken als jij maar genoeg informatie absorbeert die zijn conclusie ondersteunt.

Heslinga begon met de YouTube-filmpjes van Eric Dubay en kreeg dan door YouTubes algoritmen steeds meer nieuwe, soortgelijke video’s voorgeschoteld. Ook op dit gebied geen verrassing: Dubay was er in 2014 al bij. Eric Dubay is een Amerikaanse ex-pat die al een lange ervaring heeft in het bedenken en recycleren van complottheorieën. Zijn aantrekkingskracht is onverklaarbaar groot, evenals die van zijn theorieën. The Atlantean Conspiracy, Exposing the Global Conspiracy from Atlantis to Zion (2012) suggereert wat ander materiaal bevestigt: rabiate antisemiet, KKK-fanboy en nazi-apologeet. Maar met een grote aanhang. Hij beheerst feilloos de middelen die YouTube, Facebook e.a. bieden.

Wanneer Morad Elouakili in een helder moment opmerkt dat deze ‘onderzoeksmethode’ geen enkel controlemechanisme heeft, veegt Frans elke denkbare vorm van peer review van tafel. Wetenschappers controleren geen wetenschappers. De vrijmetselaars, want dat zijn ze, houden elkaar de hand boven het hoofd. Georges Lemaître, die in 1832 (een lapsus voor 1932) met de Big Bang op de proppen kwam, was een vrijmetselaar. Einstein, die gedwongen werd de theorie van Lemaître te bewijzen: vrijmetselaar. Enkele eeuwen daarvoor had ook al Isaac Newton de theorieën van verre voorganger en logebroeder Nikolaas Copernicus (hoewel zo’n 175 jaar voor de oprichting van de eerste gekende loges gestorven) moeten ondersteunen. Copernicus had zomaar eventjes zonder bewijs (want zonder telescoop) aangevoerd dat de aarde een bol is! De presentator zwijgt. U, beste lezer, roept ondertussen dat Copernicus schreef dat de bolle aarde, een idee dat toen net geen 2000 jaar oud was, rond de zon draait. Het is niet duidelijk of de Nederlandse astronaut André Kuipers ook een logebroeder zou zijn, maar volgens Heslinga is hij alvast een leugenaar met dubbele agenda. Een uur lang mag Heslinga ongehinderd dit soort bagger spuien.

Nadat Frans heeft aangetoond dat hij in zijn kennis van de natuurkunde, geologie, astronomie, etc. hoegenaamd niet gehinderd wordt door enige kennis van zaken, vindt hij het tijd om te bewijzen dat hij ook taalkundig een complete lapzwans is. Het woord ‘globe’ komt volgens hem van het Duits ‘glauben’, en dat betekent ‘geloven’, wat meteen bewijst dat we gedwongen worden te geloven in het valse, bolle model. Die had ik nog niet gehoord en wat mij betreft, wint Frans op 9 april 2020 hiermee het internet!

De bellers dan, want we mogen niet vergeten dat de luisteraars centraal staan. De eerste luisteraar geeft een verwarde uitleg over hoe “een bol ook half-bol kan zijn”, en iets over de 4 pijlers waarop de aarde zou rusten, zoals beschreven in de Bijbel. Dat heeft ze gezien op YouTube. Zelfs Frans krijgt er kop noch staart aan, maar ze is wel een mooi voorbeeld hoe het er in sommige Nederlandstalige Bijbels geïnspireerde FB-groepjes over het onderwerp aan toe gaat. Een andere fan, Martine, wil haar “adhesie betuigen” en verzekert Frans en Morad dat ze goed beslagen ter ijs komt; haar neef heeft namelijk een Nobelprijs gewonnen. Volgens haar is de aarde plat, want dat vertelt haar ervaring. Opnieuw zo’n cruciaal gegeven: “ik ervaar, dus ik weet”. De hersenscheet als kennis.

De overige bellers zijn zeer kritisch en de meesten stellen vrij goede vragen, maar ze overschatten zichzelf hopeloos. Wat in een gesprek met een intellectueel eerlijk persoon zou uitmonden in een ernstig gesprek, eindigt bij de complotverzinnende gluiperd die Frans in een Gish Gallop, een stroom van baarlijke nonsens. Alle clichés komen ter sprake, alle foute aannames worden ongefilterd en onbetwist door de microfoon geduwd. Tussen haakjes, rake correcties van de nonsens van Frans kunnen gevonden worden op de ronduit schitterende website flatearth.ws (Engelstalig) en sinds kort ook op de Nederlandstalige versie.

Terug naar de vragenstellers: verschillende Henks en Djecks zitten hoorbaar met de mond vol tanden aan hun toestel en zijn zo verbouwereerd dat ze stamelend plaats moeten maken voor de volgende. Niemand van de critici beseft dat men niet kan discussiëren over een onderwerp dat men nog nooit overdacht hadden, terwijl Heslinga al vier jaar lang zalen in heel Nederland afschuimt om zijn verhaal over de platte aarde te doen.

Heel de uitzending door verkondigt Frans ongefilterd en ongehinderd zijn kinderlijke en onnozele waanideeën, en mede met de hulp van de presentator komt hij uit het gesprek en de discussies naar voren als de bedachtzaamheid en de rust zelve. Morad Elouakili, die verschillende keren blijk geeft van een scherp verstand, laat betijen. Misschien speelt het vroege uur een rol. Slechts wanneer enkele bellers zich afvragen waarom BNNVARA zendtijd aan zo’n schertsfiguur geeft, trekt de presentator ongemeen hard van leer.

Een uur luisteren naar morosoof Heslinga, dat was lang geleden. Net voor een vers nieuwsbulletin zich aankondigt, wordt Frans bedankt en gaat het weer over iets anders. Maar deze radiomaker heeft zijn zendtijd weer lekker gevuld. Hij heeft weer gescoord met een gekke meneer! Wat hebben we gelachen. Not.

Boekvoorstelling: De platte aarde. Een rondleiding

Het Is er bijna. M’n boekje over het geloof in de platte aarde. Nog een paar dagen. Zonder Johan Braeckman, Tim Trachet en Marleen Finoulst was het er nooit gekomen. Ook een dikke merci aan SKEPP en natuurlijk aan ASP Editions. Brecht Decoene en Pieter Van Nuffel hebben mij op de juiste momenten de juiste djoefs in de goede richting gegeven. Ik ben ook blij dat ik de morele steun van Neda Nasrabadi gekregen heb.

Voor een live boekvoorstelling is het niet bepaald de meest geschikte periode. In deze tijden van corona heb ik dan maar gebruik gemaakt van het medium dat enkele jaren geleden de idee van de platte aarde een boost heeft gegeven: YouTube. In betere tijden kom ik het met alle plezier voorstellen in uw living of aan uw keukentafel.

De platte aarde. Een rondleiding

We zijn er bijna. Op 31/03/2020 verschijnt-ie, volgens de uitgever ASP. Net geen 30.000 woorden over de geschiedenis van het geloof in de platte aarde, de denkbeelden van moderne en hedendaagse aanhangers, hun verreikende complottheorieën.

platte aarde

Sinds Aristoteles werd het idee van een bolvormige aarde algemeen aanvaard door westerse en Arabische geleerden. In het midden van de negentiende eeuw blies echter een Britse sjacheraar het idee van de platte aarde nieuw leven in. 150 jaar later zien we een heropflakkering van het infame idee, met de sociale media als overijverige vroedvrouwen en een uit de kluiten gewassen samenzweringstheorie als kwade tweelingbroer.

Wat moet de kritische, wetenschappelijk geïnspireerde skepticus hiermee? Er zijn verschillende communicatiestrategieën waarmee zij mensen die twijfelen aan de vorm van de aarde, wetenschappelijk verantwoorde informatie kunnen aanbieden zonder het tot een oorlog der werelden te laten komen. Deze manieren hebben uiteraard hun voor- en nadelen heeft, maar de enige houding die enkel maar nadelen oplevert, is de heropleving van het geloof in een platte aarde negeren.