De rekbare databank. Over VDAB en partner

Een cursus Natural Farming volgen? Via afstandsonderwijs? Geen probleem. Ambieert u een carrière als babymasseur en wil u daar thuis voor studeren, zonder zelf ook maar één boreling van dichtbij te zien? Ga eens kijken in de online databank van de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleidingen. In één klik krijgt u daar alle info. Het aantal kliks om deze cursussen te kunnen starten, hangt af van uw online bankapp.

Inleiding

Op 17 mei 2020 stuurde Hilde Crevits de volgende tweet de wereld in:

Geen reden tot feesten voor Jimmy Koppen (o.m. raadgever onderwijs Open Vld) en Ann Brusseel (o.m. ex-parlementariër voor dezelfde partij en momenteel Algemeen Directeur Erasmushogeschool Brussel), die al jarenlang een strijd leveren tegen enkele uitwassen waar het feestvarken óók voor verantwoordelijk is (en lees vooral het draadje van Koppen).

Mij deed deze nieuwe klachtenstorm terugdenken aan een artikel uit De Tijd van op de kop twee jaar geleden, Een cursusje grootoudercoach, iemand? (17 mei 2018), door Katleen Gabriels (assistant professor filosofie en ethiek TU Eindhoven), Frederik Anseel (professor organisatiepsychologie King’s College London), Johan Braeckman (hoogleraar wijsbegeerte UGent), Gustaaf Cornelis (lerarenopleiding VUB), Ann Dooms (professor wiskunde VUB), Wouter Duyck (voorzitter opleiding psychologie UGent), Jimmy Koppen (wetenschappelijk medewerker geschiedenis VUB), Patrick Loobuyck (moraalfilosoof UA en UGent), Jean Paul Van Bendegem (hoogleraar wijsbegeerte VUB), Bart Van Kerkhove (professor wetenschapsfilosofie VUB en UHasselt) en Sylvia Wenmackers (wetenschapsfilosoof KU Leuven).

Het afstandsonderwijs heeft honderden cursussen in de aanbieding. Talen en hobby’s, maar net zozeer bachbloesemtherapie, handlezen of grootouder­coaching. Deze privéscholen benadrukken dat ze gegarandeerde kwaliteit bieden. Al te vaak komen wij uit bij ‘docenten’ die zelf geen relevante opleiding genoten. Dit is fake education.

En dat is nog maar de inleiding. Katleen Gabriels werd naar aanleiding van de open brief uitgenodigd in de studio van het vrt-journaal.

In januari 2019 meldde meester Mario Van Essche, o.m. voorzitter van het Humanistisch Verbond, bij SKEPP dat op de website van de VDAB een cursus tarotkaartenlezen werd aangeboden. Ook EOS, De Standaard en vrt nws kwamen met aanklachten tegen de cursussen esoterie, kwakzalverij en pseudowetenschap op de website van de Vlaamse overheidsinstelling. Eos schreef “VDAB gaat opleidingen op de website kritisch doorlichten”, DS kopte “Ook VDAB vindt kaartlezen geen goed idee” en de grote letters op vrt nws lieten zich lezen als “Geen opleidingen kaartlezen en bachbloesemtherapie meer op website VDAB”. Ik kom op die drie aspecten terug.

Geprikkeld door al die berichten heb toen ik zelf eens in de databank van de VDAB rondgekeken, op zoek naar bizarre opleidingen en cursusbeschrijvingen. Ik heb er een korte reeks artikelen over geschreven in januari/februari 2019 en nog een artikel in september 2019. U vindt ze hier terug. Door de recente tweets van Jimmy Koppen en Ann Brusseel ben ik opnieuw in die oude artikelen gedoken.

Oh ja, deze al te lange inleiding wil ik afsluiten met nóg twee opmerkingen. Ten eerste, het verschil tussen ‘erkend’ en ‘niet erkend’ is cruciaal voor de VDAB én de cursist: het is namelijk een kwestie van centen:

volg je een door VDAB erkende opleiding? Dan kom je in aanmerking voor heel wat financiële voordelen.
https://www.vdab.be/erkende-opleiding/voordelen

Het is echter niet de focus van dit artikel. Het is ook mijn advies aan critici om zelf eerst even te kijken of de opleiding waarvan sprake effectief erkend wordt of niet. Het is ook niet altijd even duidelijk.

Ik wil ook een tweede misverstand wegwerken. Ik gebruik hier en elders de frase “de VDAB biedt (deze of gene) cursus aan”. Nee, voor zover ik kan zien, wordt geen enkele van de hieronder besproken opleidingen door mensen van de VDAB gegeven, in de lokalen van de VDAB. Met ‘aanbieden’ bedoel ik dan ook ‘aanbieden in de databank’.

De rekbare databank

En met die databank van de VDAB lijkt iets bijzonders aan de hand te zijn. Ik begrijp heel goed dat niet elke cursus op elk moment kan aangeboden worden, maar bepaalde opleidingen lijken uit de databank te verdwijnen wanneer ze in de media onder vuur komen te liggen. Neem de cursus Lenormand tarotkaartenlezen, die ook door EOS in januari 2019 op de korrel werd genomen. Deze cursus verdween diezelfde maand uit de databank.

De opleiding Alternatief Therapeut voor Dieren was in januari 2019 te vinden in de databank, in februari 2019 niet meer. Deze cursus hield het volgende in:

Of beter, houdt. Want dit is geen schermafbeelding van januari 2019, maar eentje van mei 2020. De cursus wordt opnieuw aangeboden via de VDAB.

Toevalstreffer? Het is mogelijk. Opnieuw, het aanbod van cursussen varieert. Ik sta zelf lang genoeg in het (modulaire) volwassenenonderwijs om dat te begrijpen. Ik heb dus nog enkele andere opleidingen opgezocht. Bewustzijnscoach (inclusief de zeer slecht onderbouwde Emotional Freedom Techniques): januari 2019 in de databank, februari 2019 ook, in september 2019 verdwenen. Om in mei 2020 terug in databank op te duiken. Een cursus doula (bevallingscoach): januari/februari 2019 in de databank. In september 2019 kon ik het niet meer terugvinden. Eerder deze week, mei 2020, staat deze afstandscursus (jawel) opnieuw te blinken op de website van de VDAB.

Zelfs op dit moment vecht ik tegen de al te menselijke drang om patronen te zien waar er misschien geen zijn. Maar ik moet toegeven dat dit zeer moeilijk wordt wanneer ik merk dat de opleidingen energetisch therapeut, feng shui, healing, lichaamstaalexpert datzelfde patroon volgen. In september 2019 onvindbaar, in mei 2020 worden ze terug vermeld in de databank. De opleiding voor naturopaat, die zijn ze blijkbaar vergeten terug te zetten. Ook in mei 2020 moeten kandidaten voor deze opleiding een andere zoekterm ingeven. Voor alle duidelijkheid: ik heb in september 2019 en mei 2020 gezocht, dat houdt uiteraard niet in dat deze cursussen in die maanden zijn verdwenen dan wel komen bovendrijven.

Een ander voorbeeld. “Geen opleidingen kaartlezen en bachbloesemtherapie meer op website VDAB”, schreef vrt nws. Dat klopt voor de helft. Zoals gezegd is de cursus tarotkaartenlezen inderdaad permanent verwijderd, en ook de zoekterm “bachbloesemtherapie” geeft geen resultaten. Maar hier moet men even creatief zijn als de aanbieder van de cursussen. Denk daaraan wanneer u de zoekterm ‘homeopaat’, of beter, ‘homeopathie’ ingeeft. Terug naar onze bloesems: “Bach” leidt ons naar de opleiding Gezondheidsconsulent en “Bach-bloesemtherapie” vormen daar een onderdeel van de cursus. U merkt dat ook ayurveda en chakra’s aan bod komen.

Dus, nee, Bachbloesems zijn niet uit de databank verdwenen.

En dan vraag ik mezelf af wat er door het hoofd van de twee VDAB-woordvoerders moet gaan. In januari 2019 verklaarde toenmalige woordvoerder Shaireen Aftab:

Enkele weken later wist haar opvolger Joke Van Bommel te melden:

Ik ben nog steeds niet zeker of de twee woordvoerders ondertussen voor choco staan, of dat ik hen volledig verkeerd begrepen heb.

Dat bepaalde opleidingen niet op de website van de VDAB horen, daar zijn de meesten het over eens. Ik kan ook vaststellen dat er inderdaad heel wat opleidingen die kwakzalverij promoten, verdwenen zijn. Maar er zijn er ook heel wat terug opgedoken. En hoe zit het met dat strenger kwaliteitskader? En zijn onderstaande opleidingen nu echt “arbeidsmarktgericht”? En zelfs als ze dat zouden zijn, moet een Vlaamse overheidsinstelling dit soort dubieuze kwakzalverij en pseudowetenschap faciliteren én legitimeren? En in sommige gevallen nog financieren ook.

En dan denk ik aan: alternatief therapeut voor dieren, alternatief voedingsdeskundige, aromatherapie, bachbloesemtherapeut, bewustzijnscoach, doula, energetisch therapeut, feng shui, fytologie, handreflexoloog, happiness coach, healing, kristaltherapie, lichaamstaalexpert, life coach, mindfulness coach, natural farming (in afstandsonderwijs!), natuurlijke geneeswijzen, natuurvoeding, orthomoleculaire voeding, voetreflexoloog.

Laat me nu even de opleiding healing erbij nemen (Code E29627). Eén klik en we zitten midden in esoterisch, pseudowetenschappelijk, alternatief-medisch Lalaland. We zweven naar een parallel universum waar chakra’s geopend en gesloten kunnen worden, energetische velden knetteren en waar dna-activatie mogelijk is, wat dat ook moge betekenen.

Idem dito voor de opleiding energetisch therapeut (Code E16609), hoewel ik hier moet doorklikken naar de website van de lesgever: ongefundeerde nonsens, punt per punt, u aangeboden via VDAB.

In welk kader precies past dit, VDAB? En wat bedoelt u eigenlijk met kwaliteit?

En dit zijn dan maar twee voorbeelden van verschrikkelijk onnozele (maar daarom niet onschuldige) kwakzalverij. Het echte probleem zit ‘em dan nog niet in deze opleidingen, maar in bijvoorbeeld bewustzijnscoach en kindercoach.

Hoe rijmt de VDAB dat met “strenger kwaliteitskader” en “#workinpogress”. Geen idee hoe de VDAB de toekomst bekijkt, maar ik hoop niet na een cursus “glazen bolkijken” aangeboden door het Centrum voor Afstandsonderwijs.

Centrum voor Afstandsonderwijs

In januari 2019 wist toenmalige woordvoerder van de VDAB het volgende te melden in EOS:

Opleidingsverstrekkers kunnen hun opleidingen vrij op onze website plaatsen.

Op zich niet onlogisch: er moeten heel wat werkuren kruipen in het up-to-date houden van de databank en de organisaties die de cursussen verstrekken hebben alle nodige gegevens. Het is het woordje ‘vrij’ dat mij nog steeds met verstomming slaat. De VDAB is geen kattenpis, dat zijn geen drie ouw’ venten die af een toe een vergaderingetje houden in de achterzaal van Café De Sportvriend en aan het neefje vragen om een website in elkaar te knoeften. Dat is een overheidsinstelling die – met het risico te klinken als een man van middelbare leeftijd met hangbuik (toegegeven, ben ik, heb ik) – draait op belastinggeld. Die VDAB biedt dubieuze verstrekkers van zo mogelijk nog dubieuzere cursussen niet alleen webruimte aan om promotie te maken voor de grofst denkbare afzetterij, voor puur kwakzalversbedrog. Nee, ze laten die instellingen zélf vrijelijk bepalen wat ze in de databank en dus op de website zetten, en blijkbaar ook wanneer en dan nog eens zonder controle!

En dat Centrum voor Afstandsonderwijs (en Avondonderwijs) is een constante, althans tijdens mijn zoektocht. Deze instelling was ook een van de doelwitten van Ann Brusseel, toen parlementariër tijdens een commissievergadering voor onderwijs op 3 mei 2018 aan – alsof er niets veranderd is – bevoegd minister Hilde Crevits (Vraag om uitleg over de handelswijzen van private instanties die afstandsonderwijs aanbieden).

Een instelling die tijdens een commissievergadering wordt aangewreven dat ze afstandscursussen geven voor beroepsopleidingen die daar niet mee gebaat zijn (apothekersassistent is een van de voorbeelden in de vraag), 1500 euro voor bepaalde opleidingen vragen (toen althans), en die bestempeld wordt als “verre van koosjer”, die instelling zit mee aan de knoppen van Vlaanderens databank voor werkzoekenden? Ik hou mijn hart vast in dit post-COVID-19-tijdperk met zijn talloze extra werklozen, met mensen die hun beroepsleven terug op de sporen willen krijgen en daarbij een beroep doen op de VDAB-website.

Met betrekking tot de lijst van opleidingen had Brusseel toen ook al de volgende opmerkingen en vragen:

Daar staan nog zaken in die voor mij echt niet kunnen omdat het een vrij aanzienlijke impact kan hebben. Die mensen gaan denken dat ze de gezondheid van anderen kunnen beoordelen. Het gaat ook om ‘advies in voeding’: kindervoedingsadviseur, natuurlijke geneeswijzen, orthomoleculaire voeding, sportcoaches, anatomie en fysiologie, burn-outcoach. Ik lees hier ook de vrolijkheden van: aromatherapie, astrologie, Bachbloesemtherapeut – jawel –, parapsychologie en kristaltherapie – echt waar.

Ik heb dit deze morgen ook al besproken met de minister van Werk en wetenschapsbeleid [Philippe Muyters]. Hij was niet zo heel erg blij met mijn vragen, omdat ik ervan uitging dat hij als minister van wetenschapsbeleid even bezorgd zou zijn over de inhoud van die cursussen als ik, maar hij is iets minder bezorgd en heeft veel vertrouwen in de mensheid. Misschien siert deze karaktertrek hem. Ik heb dat niet altijd, al dat vertrouwen in de mensheid. Het weze zo.

Twee dagen later verscheen in De Morgen het artikel Klachten over private opleidingscentra. TL;DR: “Ze verkopen cursussen met diploma’s die totaal waardeloos zijn” en ook het Centrum voor Afstandsonderwijs krijgt zijn plaatsje in het verslag.

Wie mest deze stal uit?

Eigenlijk moet de vraag zijn, na minstens twee jaar van aanklachten en kritische berichtgevingen, en van de vragen van een parlementariër die het onderwijs kent: wie mest deze stal niet uit en waarom niet? Wie wordt hier beter van?

Ik meen te hebben begrepen dat het dringen is, maar is er nog plaats in die Skeptische Put van jullie, SKEPP? Ik help ze er graag mee in. En ik kan enkel maar hopen dat ik ze er binnen afzienbare tijd mee terug uit kan helpen. Er is geen enkele reden waarom de huidige rotheid van de VDAB inzake het aanbod van nepopleidingen, fake onderwijs en vuige kwakzalverij, oplichterij en bedrog, een permanent gegeven moet zijn.

Tot slot een disclaimer: ik heb geen enkele affiliatie met open-VLD. Ik heb zeer zeker wél interesse in de ideeën op het gebied van onderwijs van Ann Brusseel en Jimmy Koppen, die ik trouwens niet persoonlijk ken. Ik ben geen lid van eender welke humanistische of vrijzinnige organisatie. Ik ben geen ontevreden (ex-)werknemer, cursist of wat dan ook van de VDAB. Ik ben betalend en zogenaamd werkend lid van SKEPP.

Antivaccinatie-activisme en Facebook

“Bezoekers van Facebook en Instagram die naar informatie over vaccinat[i]es zoeken, worden voortaan gestuurd naar de website van de Wereldgezondheidsorganisatie.”

Dat meldt RTL-nieuws op 4 september 2019.

Het is niet de eerste keer dat Facebook dit tracht te realiseren.

We hebben snel even gecheckt (in het Nederlands en het Engels): Facebook reageert op “vaccinatie” en “vaccination”, Instagram (voorlopig) enkel nog maar op “#vaccination”.

vac facebook whovac insa cdc

Pinterest vs antivaccinatie-activisme (update)

Op 24 februari schreef ik dat Pinterest maatregelen had genomen tegen desinformatie van antivaccinatie-activisten (Project Gutenberg, Pinterest vs antivaccinatie-activisme):

[XX] verscheen in dezelfde week dat Pinterest, de sociaalnetwerksite die fungeert als digitaal prikbord, aankondigde om “vaccination” als zoekterm te schrappen, net omdat er te veel fake informatie van antivaccinatie-activisten in de resultaten verscheen. Een kleine domper: de Nederlandse zoekterm “vaccinatie” is niet geblokkeerd.

Dat is ondertussen opgelost.

antivac pinterest

VDAB revisited

Het is alweer twee weken geleden dat ik in de databank van de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding heb gekeken, op zoek naar dubieuze opleidingen. De aanleiding toen was een bericht in verband met een cursus tarotkaarten, aangeboden op de website van de VDAB.

Of er iets veranderd is? Ik heb mijn lijst van twijfelachtige opleidingen vergeleken met het aanbod dat vandaag, 8 februari 2019, in de databank van de VDAB opleidingen terug te vinden is.

Kort samengevat: de opleidingen voor “Alternatief Therapeut voor Dieren” en “Bachbloesemtherapeut voor Dieren” zijn ondertussen uit de databank verwijderd.
De verschillende opleidingen “alterneuten voor menselijke patiënten” niet. En dat is een ongezonde situatie, pun intended omdat het zo verdomd schrijnend is.

Dit was het bericht via de Facebook-pagina van SKEPP, een dikke maand geleden:

Reacties van Dieter De Cleene (Eos), vrt en De Standaard volgden.‏

Op 24 januari schreef ik een korte samenvatting op mijn blog Kritische doorlichting, VDAB-stijl. Ik had een lijstje gemaakt met de meest dubieuze opleidingen die op de website van de VDAB aangeboden worden. Ik moest toen vaststellen dat “(t)ot nu toe zijn enkel de opleidingen voor kaartlezer volgens Lenormand verwijderd uit de databank, waarschijnlijk omdat dat in de titel van het Eos-artikel werd vermeld.”

Da’s pijnlijk weinig.

Ik heb vandaag uitgezocht of er in tussentijd iets veranderd is aan de lijst van de dubieuze opleidingen. Voor alle duidelijkheid: de opleidingen in kwestie worden enkel vermeld op de website van de VDAB, ze worden meestal niet erkend. De opleidingen worden niet door mensen van de VDAB gegeven, maar door partners. De opleidingen worden veelal niet erkend of terugbetaald via opleidingscheques (hoewel hier en daar nog steeds die suggestie wordt gewekt).

Het eerste dat me opvalt is dat mijn vaste gesprekspartner bij de VDAB weg is: de woordvoerster die me bedankte voor mijn “actieve monitoring” (en eigenlijk zou ik bedanken tussen aanhalingstekens moeten zetten) is blijkbaar vervangen.

De lijst dan:

Alternatief Therapeut voor Dieren: verdwenen. Jeuj. Goed begin.

Alternatief Voedingsdeskundige: nog steeds vermeld. Heel leuk voor gediplomeerde diëtisten (en klanten!), deze concurrentie van alterno’s, opgeleid via afstandsonderwijs met hulp van VDAB.

Aromatherapie: nog steeds op de site van VDAB. Oók nog steeds op de website van SKEPP: Aromatherapie: een reis in sprookjesland.

Bachbloesemtherapeut: meerdere cursussen in de aanbieding. Eens kijken wat ze daar bij de Vereniging tegen de Kwakzalverij over te zeggen hebben: Pseudo-Geneeskruiden. Natuurlijk is niet veilig.

Bachbloesemtherapeut voor Dieren: verwijderd! Blijkbaar wordt er wel rekening gehouden met de opleidingen wanneer er dieren in het spel zijn…

Bewustzijnscoach: nog steeds in de databank. “Via Emotional Freedom Techniques verwerk je negatieve ervaringen en laat je destructieve gevoelens los (…)”, lezen we. Nou, dat zoeken we even op.  “EFT, is een controversiële therapeutische interventietechniek gericht op desensitisatie. EFT is een van de methoden van de energiepsychologie, een van de alternatieve geneeswijzen.” (Wikipedia). Klinkt niet zo goed. “EFT is een vorm van emotionele acupressuur. (…) Bij EFT tik je met je vingertoppen op specifieke punten op je lichaam terwijl je je concentreert op je fysieke, emotionele of psychische pijn”, lees ik op de website van een promotor van EFT, en eerlijk gezegd, dat klinkt niet veel beter.

Energetisch Therapeut zoekt “energetische blokkades die stress, vermoeidheid en mentale problemen veroorzaken” en laat “de universele levensenergie weer vrij (…) stromen door het lichaam en de geest van je cliënten!” Echt waar, VDAB?

Feng Shui? Op de website van VDAB. Zie ook het artikel Feng Shui is ordinaire oplichting. Wat is de rationale toch achter de vermelding van deze richting op de website van een officiële instantie?

Fytologie, ook present. Het “is de studie van farmaceutische plantkunde en homeopathie”, aldus de website van de VDAB.

Gemmotherapie: volgens “het vijf elementen systeem [sic] van de TCG en uitleg individuele gemmos [sic]”. Het is een “natuurlijke therapie maakt gebruik  van de eigenschappen van de embryonale plantaardige weefsels in hun groei”, aldus een bron van vakmensen: Gemmotherapie: het welzijn dankzij de knoppen. Moet een instelling van de Vlaamse overheid daar nu echt reclame voor maken? Voor een stukje Traditionele Chinese Geneeskunde? Mensen aanzetten tot het volgen van cursussen om op de kap van de zieke, desperate medemens geld te verdienen?

Handreflexoloog (“een goede aanvulling op de moderne Westerse geneeskunde”). VDAB vindt dit een legitieme opleiding met legitieme beroepskansen, ten koste van toekomstige klanten.

Happiness Coach: check.

Healing is volgens de VDAB ook nog een gat in de arbeidsmarkt: “een complementaire en holistische behandelingsmethode. Deze cursus leert jou de verschillende technieken om spiritueel te groeien.”

Lichaamstaalexpert: “Aan het einde van deze opleiding ben jij in staat mensen te doorgronden”. Zou het?

Naturopaat/Natuurlijke Geneeswijzen: niet medisch, maar zet wel aan tot het remediëren van klanten/patiënten met o.a. Bachbloessems!

Reflexoloog en voetreflexoloog: lees en huiver bij de medische claims die op de website van VDAB naar voren gebracht worden:

“Inhoud van de cursus • Inleiding, geschiedenis van de voetreflexzonetherapie • Doel van de reflexzonetherapie, neurofysiologie, indicaties en contra-indicaties en reacties.. • Topografie volgens Peter Mandel • Basishandgrepen • Osteologie en palpatoire anatomie van de voet • Reflexzones van hoofd en hals: theorie + praktijk • Reflexzones van wervelkolom, thorax en schoudergordel : theorie + praktijk • Bekkengordel : theorie + praktijk • Urologie: theorie + praktijk • Spijsverteringsstelsel: theorie + praktijk • Luchtwegen, longen en hart : theorie + praktijk • Lymfestelsel, Plexus Solaris: theorie + praktijk • Endocriene klieren: theorie + praktijk • Sleutelwoorden bij de Vijf elementen • Meridianenstudie: verloop, doelgebieden, energetische functies, relaties… • Behandelingsclassificatie: symptomatisch, Energetisch volgens TCG, fytotherapie..”

Veertien dagen geleden meldde de woordvoerder van de VDAB dat men de databank kritisch ging bekijken. Geen idee of dit nu al gebeurd is. Ook geen idee wat men bedoelt met “kritisch”, geen idee van de periode die men daar heeft voor uitgetrokken. Erger zou zijn dat dit wél gebeurd is en dat bovenstaande het resultaat is van een kritische doorlichting!

Maar zo pessimistisch wil ik niet zijn. Ik hoop van harte dat VDAB en de nieuwe woordvoerder ons binnenkort kunnen melden dat hun databank “geheald” is. Er zijn genoeg instanties die daarbij willen helpen, bij het wikken en wegen van cursussen, opleidingen e.d.

P.S.

Dit artikel is gebaseerd op een reeks tweets naar o.a. @vdab_be. Ondertussen is ook al de eerste, andermaal hoopgevende repliek van de nieuwe woordvoerder van de VDAB binnen. Anderzijds, men kan toch moeilijk verdedigen dat tenenlezer ‘voetreflexoloog’, Feng Shui-expert, Bachbloesemtherapeut “arbeidsmarktgerichte” opleidingen zijn. Opkuisen, die handel, VDAB! Volgende maand nog eens bekijken.